Psikiyatri yazılı soruları

Düşünce akışı (çağrışım) bozuklukları: klang çağrışım, yandan konuşma, perseverasyon, enkoherans, blokaj…

Çıkmış vaka: “Neredesin uşak, belimde kuşak, tarlalar başak başak, seninle bir köşede buluşak”

• Memleketi sorulan hastanın bu yanıtı klang çağrışımdır (çıkmış kâğıdı ve semiyoloji notu).
• Olası tanılar (çıkmış kâğıdı): mani, şizofreni, demans, afazi.

Çağrışım nedir?

• Kavramlar arasında yer, zaman, mantık ve konu bağlantıları kurulur.
• Bunlardan biri bilince girince diğerini de bilince çeker.

Düşünce akışı bozuklukları (semiyoloji notu)

• Basınçlı konuşma: araya girip soru sormaya fırsat vermeyecek kadar hızlı ve çok konuşma.
• Ayrıntıcı konuşma: gereksiz ayrıntıya girer ama konuyu sürdürür.
• Lögore: konuşma tutarlı ve mantıklı, yalnızca miktarı ve hızı artmış.
• Çağrışım yavaşlaması: düşünce akışı yavaş ama amacına varır.
• Blokaj: konuşurken birden durur, uyarılınca kaldığı yere dönemez.
• Enkoherans: tek tek cümleler anlamlı olabilir, bütününden anlam çıkmaz.
• Perseverasyon: aynı düşüncenin ısrarlı ve uygunsuz yinelenmesi.
• Verbigerasyon: bir kelime ya da ifadenin anlamsızca yinelenmesi.
• Klang çağrışım: cümleler arası bağlantı ses benzerliğiyle kurulur; genellikle cümlenin son kelimesiyle uyaklı yeni kelimeye geçilir; bütünlük yoktur.
• Kelime salatası: anlamlı cümle yok, yan yana dizilmiş kelimeler.
• Yandan konuşma: soruya cevap yerine konuyla ilgili ama cevap olmayan ifadeler (hangi liseye gittiği sorulunca eğitimin öneminden söz etmesi).
• Neolojizm: yeni kelime uydurma.

Şizofrenide en sık düşünce bozuklukları (şizofreni notu)

• Raydan çıkma (derailment) %56.
• Konuşma içeriğinin fakirliği %40.

Ruhsal muayene: anamnez, formülasyon, değerlendirilen alanlar; sağlık tanımı (biyopsikososyal)

Sağlık tanımı (çıkmış soru)

• Soru: “Sağlık sadece hastalık ve sakatlığın olmayışı değil, bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik halidir” tanımına en uygun yaklaşım hangisidir?
• Cevap (çıkmış kâğıdı): biyopsikososyal yaklaşım.
• Semiyoloji notu: hasta biyo-psiko-sosyal bütünlük halinde ele alınır (şimdiki durum, öncesi, genel seyir ve sapmalar).

Psikiyatrik hasta (sorun) nedir?

• Bireyin kendisine ve/veya çevresine rahatsızlık veren sorunlar, belirtiler.
• İşlevsellikte bozulma, yetersizlik.

Ruhsal muayene nasıl yapılır?

• Doğrudan: hastayla görüşme (serbest ya da yapılandırılmış formlarla).
• Dolaylı: yakınlarla görüşme, gözlem, psikolojik test ve ölçekler.
• Muayene hasta kapıdan girdiği anda başlar: hekim gözler, dinler, kaydeder.

Anamnez

• Kimlik ve sosyodemografik bilgiler, yakınmalar ve öyküsü.
• Presipitan ve predispozan etkenler, alışkanlıklar, eşlik eden hastalıklar.
• Özgeçmiş, soygeçmiş (aile öyküsü), gelişim ve sosyal öykü.
• Ardından formülasyon → ön tanılar → tanı → tedavi planı.

Ruhsal muayenede değerlendirilen alanlar

• Genel görünüm; kendini ifade ve iletişim biçimi.
• Muayeneye ve hekime karşı tutum (sosyabilite).
• Vejetatif işlevler: uyku, iştah, cinsel işlev, işeme, dışkılama.
• Bilişsel işlevler: bilinç, yönelim, algı, dikkat, bellek, yargılama, zekâ.
• Düşünce akışı ve içeriği.
• Duygulanım ve duygudurum.
• Davranış.

Duygulanım ve duygudurum farkı

• Duygulanım: o anki uyarana verilen kesitsel duygusal yanıt.
• Duygudurum (mizaç): belirli bir dönemde baskın olan ortalama duygusal tepki.

Laboratuvarın yeri

• Hiçbir psikiyatrik bozukluğa özgü laboratuvar bulgusu yoktur.
• Tetkikler ayırıcı tanı ve tedavi yan etkilerini izlemek için kullanılır.

Hezeyan (sanrı) tanımı ve tipleri: referans, perseküsyon, bizar / non-bizar; obsesyon ve kompulsiyon

Çıkmış vaka: Bay ST, 28 yaş — “hırsız köpek defol”

• Kapı önüne konan soğan, patates ve folyoyu kendine verilmiş bir mesaj olarak yorumluyor.
• Çıkmış kâğıdındaki cevap:
• Düşünce içeriği: referans hezeyanı ve perseküsyon hezeyanı.
• Olası tanı: şizofreni.
• Tedavi: antipsikotik. Kâğıtta ayrıca “(TCA – SSRI – SNRI) SSRI en sık” notu var.
• Vakadaki diğer bulgular: içe kapanma, öz bakımda azalma, kendi kendine konuşma. Şizofreni notunda bunlar aktif dönem ve negatif belirtiler arasında geçer.

Hezeyan (sanrı) nedir?

• Aksi kanıtlandığı halde gerçek dışı düşünceye inanmaktır.
• Şizofreni notu: kişinin kültürü, dini ve eğitimiyle açıklanamayan yanlış inanışlardır; şizofrenlerin yaklaşık %90’ında görülür.

Bizar ve non-bizar hezeyan

• Bizar (sistemsiz): olma olasılığı yok, absürt. Örnek: “Beni Güneş’ten gelen yeşil cüceler takip ediyor.”
• Non-bizar (sistemli): mümkün ama gerçek değil. Örnek: “Beni ajanlar takip ediyor.”

Hezeyan tipleri (semiyoloji notu)

• Duyguduruma uygun olan ve olmayan hezeyanlar.
• Erotomanik, grandiyöz, hipokondriak, mignon, nihilistik, kıskançlık, somatik, suçluluk/günahkârlık.
• Perseküsyon (kişiye zarar verileceği inancı), referans (üzerine alınma), kontrol edilme.
• Düşüncelerin çekilmesi, okunması, sokulması, yayınlanması.

Obsesyon ve kompulsiyon

• Obsesyon: kişiye saçma gelse de durduramadığı, tekrarlayan düşünce ya da dürtü (kirlilik, zarar verme, sayı sayma, cinsel, kuşku).
• Kompulsiyon: obsesyonun sıkıntısını azaltmak için yapmaktan kendini alamadığı davranış (örneğin aşırı el yıkama).

Bilişsel işlevlerin muayenesi: bilinç, yönelim, algı, dikkat, bellek, yargılama, soyut düşünce, zekâ

Çıkmış vaka: “Ahmet ağır başlı biridir” ne demek? → “Ahmet’in kafası kocaman”

• Çıkmış kâğıdındaki cevap: düşüncede regresyon (somutluk), zekâ geriliği, yandan konuşma.
• Bu muayenede soyut düşünce değerlendirilir. Semiyoloji notunda bunun için atasözü sorulur (“Damlaya damlaya göl olur?”).

Bilinç

• Kişinin kendisinin ve çevresinin farkında olma derecesi; beynin genel bir işlevidir.
• Bozulma sırası: somnolans → stupor → prekoma → yarı koma → koma.

Yönelim (oryantasyon)

• Zaman, yer ve kişi yönelimi.
• Bu sırayla bozulur.

Algı

• Halüsinasyon: dış uyaran olmadan algılama; beş duyunun her biriyle olabilir.
• Birbiriyle konuşan sesler, düşüncelerin duyulması, yorum yapan sesler → şizofreni.
• İllüzyon: yanılsama (loş ışıkta abajuru insan sanmak).
• Halüsinoz: kişi algının gerçek olmadığının farkındadır.
• Depersonalizasyon: uzuvlarının değiştiğini hissetme. Derealizasyon: çevrenin yabancılaşması.

Dikkat

• Dikkat zihnin bir alana çekilmesi, konsantrasyon bunun sürdürülmesidir.
• Distraktibilite: dikkatin kolay çelinmesi. Hipervijilans: bazı uyaranlara artmış dikkat.
• Test: 100’den geriye yedişer sayma; DÜNYA kelimesini tersten söyleme.

Bellek

• Tespit (kayıt) belleği: üç kelimeyi hemen tekrarlatma.
• Kısa süreli bellek: 5 dakika sonra üç kelimeyi sorma.
• Uzun süreli bellek: yakın bellek (günler-aylar) ve uzak bellek (yıllar).
• Terimler:
• Hipomnezi: zayıflamış bellek.
• Amnezi: retrograd ya da anterograd bellek kaybı.
• Hipermnezi: bazı şeyleri aşırı ayrıntılı hatırlama.
• Déjà vu ve jamais vu.
• Lakuner amnezi: bellekte dağınık boşluklar.
• Konfabulasyon: bellek boşluklarını istemsizce gerçek dışı hikâyelerle doldurma.

Yargılama, soyut düşünce, içgörü, zekâ

• Yargılama: verileri mantıklı neden-sonuç ilişkisi içinde birleştirme.
• Soyut düşünce: sınıflama, benzerlik ve farkları ayırt etme; atasözüyle değerlendirilir.
• Gerçeği değerlendirme: iç ve dış uyaranları ayırt edebilme.
• İçgörü: davranışlarının ardındaki motivasyonlardan haberdar olma.
• Zekâ: anlama, akıl yürütme, problem çözme ve soyutlama kapasitesi ve hızı.
• Değerlendirmede eğitim ve sosyokültürel düzey göz önüne alınır.

Şizofreni: pozitif / negatif belirtiler, DSM-5 tanı, dönemleri, prognoz, tedavi süresi

Dopamin yolakları

• Mezolimbik yolakta hiperdopaminerjik aktivite → pozitif belirtiler (hezeyan, halüsinasyon).
• Mezokortikal yolakta hipodopaminerjik aktivite → negatif belirtiler:
• duygulanımda küntlük,
• aloji (fikir fakirliği),
• anhedoni (zevk alamama),
• avolisyon (istemsizlik).

Tarihçe

• Kraepelin: “demans prekoks” (erken bunama).
• Bleuler: dört A belirtileri.
• Schneider: birinci sıra belirtiler (düşüncelerinin yüksek sesle söylendiğini işitme vb.).

DSM-5 tanısı (özet)

• A: 1 ay boyunca şu belirtilerden en az ikisi; en az biri ilk üçünden olmalı:
• hezeyan,
• halüsinasyon,
• dezorganize konuşma,
• ileri dezorganize ya da katatonik davranış,
• negatif belirtiler.
• İşlevsellikte belirgin düşme.
• Süre en az 6 ay; bunun en az 1 ayı aktif dönemdir.
• Şizoaffektif ve duygudurum bozukluğu, madde ve tıbbi durum dışlanır.

Görülen belirtiler

• Halüsinasyon yaklaşık %50; bunların yarısı işitsel.
• Hezeyan %90: referans, etkilenme, kıskançlık, perseküsyon, büyüklük, erotomani.
• Katatonik belirtiler %7-10.
• Künt duygulanım %50, anhedoni %30-45.
• Bu belirtilerin hiçbiri şizofreniye özgü değildir.

Dönemler

• Prodromal: içe dönük yapı, ilgi kaybı, bizar düşünceler.
• Aktif: hezeyan, halüsinasyon, dezorganize konuşma ve davranış, negatif belirtiler.
• Rezidüel: pozitif belirtiler yatışmış; negatif ya da depresif belirtiler baskın.

Prognoz

• İyi prognoz:
• geç ve akut başlangıç,
• belirgin presipitan etken,
• iyi premorbid özellikler,
• affektif ve pozitif belirtiler,
• paranoid ya da katatonik tip,
• iyi sosyal destek.
• Kötü prognoz:
• erken ve sinsi başlangıç,
• içe çekilme,
• ailede şizofreni,
• negatif ve nörolojik belirtiler,
• remisyonsuz gidiş.

Tedavi

• Antipsikotik şarttır; antipsikotiklerin birbirine üstünlüğü yoktur.
• Daha önce etkili olan ilaç tercih edilir; bilgi yoksa yan etki profiline göre seçilir.
• Yanıt yoksa başka sınıftan antipsikotiğe geçilir.
• İlk atak 3-6 ayda stabilleşir. Ardından her 6 ayda doz %20 azaltılarak en düşük etkili doz bulunur.
• İlk ataktan sonra tedavi 1-2 yıl sürer; ikinci ve sonraki ataklardan sonra ömür boyu.
• EKT: katatoni, intihar davranışı, depresyon, direnç ve gebelikte eklenebilir.
• Akut atak: 5-10 mg haloperidol eşdeğeri, oral ya da tercihen İM (oral dozun yarısı).
• Pik düzey oralde 90 dakika, İM’de 30 dakika sonra.
• 1 saat izlemden sonra ikinci doz antipsikotik ya da benzodiazepin verilebilir.

Diğer psikotik bozukluklar: kısa psikotik, şizofreniform, şizoaffektif, delüzyonel, madde kaynaklı

Kısa psikotik bozukluk

• En az bir pozitif belirti, en az 1 gün ama 1 aydan kısa sürer.
• Negatif belirti olmaz.
• Alt tipler: stresörlü, stresörsüz, postpartum başlangıçlı (doğumdan sonraki 4 hafta içinde).

Şizofreniform bozukluk

• En az 1 ay, en fazla 6 ay süren psikotik tablo.
• Pozitif ya da negatif belirtilerden en az ikisi bulunur.

Şizoaffektif bozukluk

• Şizofreni ile eş zamanlı majör depresif ya da manik dönem vardır.
• Duygudurum dönemi dışında en az 2 hafta sanrı ya da varsanı olmalıdır.
• Depresif tip ve bipolar tip olarak ayrılır.

Delüzyonel (sanrısal, paranoid) bozukluk

• En az 1 ay süren, bir ya da daha fazla sistemli (non-bizar) hezeyan.
• İşlevsellik belirgin bozulmaz; şizofreni A ölçütü hiç karşılanmaz.
• Alt tipler:
• Erotomanik (De Clérambault).
• Grandiyöz.
• Kıskançlık (Othello sendromu).
• Persekütuar (komplo, zehirlenme, casusluk).
• Somatik (monosemptomatik hipokondriyak psikoz).
• Karışık ve belirsiz.

Madde kaynaklı psikotik bozukluk

• Halüsinasyon ya da hezeyan, madde intoksikasyonu veya yoksunluğu sırasında ya da sonraki 1 ay içinde ortaya çıkar.
• Belirtiler madde kullanımından önce başladıysa tanı konmaz.

Antipsikotikler: tipik / atipik, etki mekanizması, kullanım alanları, yan etkileri

Sınıflar

• Tipik, düşük güçlü: klorpromazin, tiyoridazin, sülpirid.
• Tipik, yüksek güçlü: haloperidol, flufenazin, pimozid, zuklopentiksol.
• Atipik: ketiapin, klozapin, olanzapin, risperidon, aripiprazol, ziprasidon, paliperidon, amisülpirid.
• Depo formları: bazı ilaçların uzun salınımlı İM formları.

Etki mekanizması

• Tipikler mezolimbik yolakta D2 blokajı yapar.
• Diğer yolaklardaki D2 blokajının sonuçları:
• Mezokortikal: negatif belirtilerde artış.
• Nigrostriatal: ekstrapiramidal yan etkiler (akatizi, akut distoni, parkinsonizm, tardif diskinezi).
• Tuberoinfundibular: prolaktin artışı.
• Atipikler: D1-D4 blokajı, 5-HT2a blokajı, 5-HT1a agonizması.
• Pozitif, negatif ve bilişsel belirtilerde yatışma sağlar.
• EPS ve prolaktin artışı daha azdır.
• Ana yan etkileri: iştah ve kilo artışı, sedasyon.

Kullanım alanları

• Şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar; mani.
• Psikotik depresyon (antidepresanla birlikte).
• Demans ve deliryumdaki psikotik belirtiler.
• Tourette.
• İnatçı hıçkırık, bulantı-kusma; dirençli ağrı.

Önemli yan etkiler

• Ekstrapiramidal: akut distoni, akatizi, parkinsonizm.
• Geç diskinezi, geç distoni.
• Nöroleptik malign sendrom: yüksek ateş, rijidite, CPK yüksekliği, tansiyon değişikliği.
• Diğerleri:
• sedasyon ve psikomotor yavaşlama,
• epilepsi eşiğinde düşme,
• prolaktin yükselmesi,
• kemik iliği baskılanması,
• kalp ritim ve iletim bozuklukları.

Antipsikotiğe bağlı akut hareket bozuklukları: akut distoni, akatizi — tanı ve tedavi (Bay TR vakası)

Çıkmış vaka: Bay TR, 25 yaş

• Ajitasyon nedeniyle evde yatıştırıcı iğne yapılmış.
• Yaklaşık 1 saat sonra boynunda ve vücudunda ani kasılmalar başlamış, başı geriye kaymış.
• Çıkmış kâğıdındaki cevap: antipsikotiğe bağlı ekstrapiramidal yan etki.
• Acil psikiyatri notuna göre tablo akut distoniye uyar: kas kasılmaları ve diskinetik hareketler; boyun, gözler, çene, dil ya da tüm vücutta olabilir.

Akut distoni tedavisi (acil psikiyatri notu)

• Biperiden (Akineton 5 mg ampul, 2 mg tablet): 1 ampul İM, 15 dakika sonra tekrarlanabilir.
• Lorazepam (Ativan expidet) 1-2 mg.
• Diazepam ampul 5 mg İM.
• Difenhidramin (Benadryl) 25-50 mg; antihistaminik ampul.
• Biyolojik tedaviler notu: biperiden özellikle akut distonide tercih edilir; kötüye kullanım ve bağımlılık riski taşır.

Akatizi

• Kaslarda titreme hissi, sürekli hareket etme dürtüsü, oturamama, motor huzursuzluk.
• Tedavi: benzodiazepin, biperiden, propranolol; ilaç dozu azaltılır.

Neden olur?

• Bazal gangliyonlarda (nigrostriatal yolak) D2 reseptör blokajı.
• Daha çok tipik, yüksek güçlü antipsikotiklerle görülür; atipiklerde EPS riski düşüktür.

Nöroleptik malign sendrom (NMS): bulgular, laboratuvar, tedavi

Çıkmış vaka

• NMS vaka üzerinden soruldu: üre, kreatin ve ateş yükseliyordu.
• Tanı ve tedavi istendi.

Tanım ve bulgular (çocuk-ergen ders notu)

• Psikotrop ilaç kullananların %0,5-1’inde görülür.
• Bulgular:
• kas rijiditesi,
• bilinç bozukluğu,
• hipertermi,
• kan basıncı değişiklikleri,
• kreatin kinaz artışı.
• 24-72 saatte hızla gelişir; tedavi edilmezse 10-14 günde sonlanır.
• Tedavi almayanlarda ölüm oranı: oral antipsikotikte %5-20, depo antipsikotikte %30.
• Ölüm nedeni rabdomiyolize bağlı böbrek yetmezliğidir. Vakadaki üre ve kreatin yüksekliği bunu düşündürür.
• Biyolojik tedaviler notu: yüksek ateş, rijidite, CPK yüksekliği, TA değişikliği.

Tedavi

1. Antipsikotik hemen kesilir.
2. Yoğun bakıma alınır; hidrasyon yapılır.
3. Dantrolen 1-3 mg/kg/gün (kas spazmını azaltır).
4. Dopamin agonisti bromokriptin 2,5-10 mg, günde 3 kez.
5. Amantadin 100-300 mg/gün.
6. EKT (dopamin sistemini aktive ederek yarar sağlar).
7. Antipsikotiğe devam şartsa 2 hafta ara verilip yakın izlemle yeniden başlanabilir.

Antidepresanlar: TCA (amitriptilin) antikolinerjik yan etkileri, SSRI, SNRI, MAOI ve diğerleri

Çıkmış vaka: Bay KO, 48 yaş

• Gerginlik, uykuya dalma güçlüğü ve baş ağrısı için Laroxyl (amitriptilin) başlanmış: sabah 25 mg, akşam 50 mg.
• Bir hafta sonra idrar yapmakta güçlük çekiyor.
• Çıkmış kâğıdındaki cevap: TCA’nın (amitriptilin) antikolinerjik yan etkisi.
• Sorgulanacak diğer belirtiler (kâğıt):
• kilo alma,
• ağız kuruluğu,
• konstipasyon,
• bulanık görme,
• midriazis,
• impotans,
• taşikardi.

Trisiklikler (TCA): imipramin, amitriptilin, klomipramin, opipramol

• Kardiyovasküler yan etkiler: aritmi, dal bloğu, ortostatik hipotansiyon, SVT.
• Diğer yan etkiler: kilo artışı, karında huzursuzluk, impotans, libido azalması.
• Toksisite riski en yüksek antidepresan grubudur; genellikle intihar amaçlı alımda görülür.
• Belirtiler: ajitasyon, deliryum, grand mal nöbet, DTR artışı, barsak ve mesane paralizisi, midriazis, kalp blokları, ani ölüm.
• Tercih edildiği durumlar: ağrı, fibromiyalji, migren, uyku bozukluğu, sedasyon istenen ve ağır depresyon.
• Kullanılmaması gereken durumlar:
• obezite, yaşlılık,
• karaciğer ve kalp hastalığı, akut MI’ın erken dönemi,
• epilepsi,
• intihar riski, demans.

SSRI: fluvoksamin, fluoksetin, sertralin, sitalopram, essitalopram, paroksetin

• Toksisite riski düşük, yan etki yükü TCA’dan azdır.
• Uyarıcı etkisi nedeniyle sabah tek doz verilir.
• Yan etkiler:
• ajitasyon, anksiyete, uykusuzluk, yorgunluk,
• cinsel işlev bozukluğu (ejakülasyon gecikmesi, anorgazmi).
• Serotonin sendromu ve kesilme sendromu olabilir; bu yüzden kademeli kesilir.
• Yaşlılarda, intihar riskinde ve çoklu ilaç kullananlarda en güvenilir gruptur.

SNRI: venlafaksin, duloksetin, milnasipran

• En sık yan etki bulantı; doza bağlı hipertansiyon yapabilir.
• Ağır, dirençli ya da atipik depresyonda, kronik ağrıda ve diyabetik nöropatide tercih edilir.

Diğerleri

• Moklobemid (geri dönüşümlü MAOI): atipik depresyonda tercih edilir; diğer antidepresanlara geçerken 1-2 hafta ara verilir.
• Reboksetin (NRI): ağız kuruluğu, kabızlık, idrar retansiyonu, taşikardi yapabilir.
• Trazodon: yüksek sedasyon; nadiren priapizm.
• Mirtazapin (NaSSA).
• Tianeptin: karaciğer hastalığında güvenle kullanılabilir.
• Bupropion (NDRI): cinsel işlevi daha az etkiler; sigara bırakmada kullanılır.
• Maprotilin, mianserin (tetrasiklik).

Anksiyolitikler (benzodiazepinler), mizaç stabilizatörleri, biperiden, metilfenidat

Benzodiazepinler: diazepam, alprazolam, lorazepam, klorazepat, klonazepam, klordiazepoksit

• GABA’nın postsinaptik etkinliğini güçlendirirler (BZ-GABA reseptörü).
• Bağımlılık riski vardır; kontrollü reçeteyle satılırlar.
• 6 haftadan uzun düzenli kullanım önerilmez.
• Kullanım alanları:
• yaygın anksiyete bozukluğu ve panik nöbetleri,
• gerginlik, stres, uyku bozuklukları, epilepsi,
• alkolü bırakma ve deliryum tremens,
• mani ve psikotik eksitasyon,
• ilaca bağlı ekstrapiramidal belirtiler,
• kas gevşetme ve anestezi öncesi.

Diğer anksiyolitikler

• Buspiron.
• Bazı antidepresan ve nöroleptikler, beta blokerler, antihistaminikler.

Mizaç stabilizatörleri: lityum, karbamazepin, valproik asit, lamotrijin

• Unipolar ve bipolar bozukluğun tedavisi ve profilaksisi, akut dönem, şizoaffektif bozukluk.
• İmpuls kontrol bozukluklarında da kullanılır.
• Dozlar serum düzeyine göre ayarlanır.
• Lityumda böbrek ve tiroid, karbamazepin ve valproatta kemik iliği ve karaciğer izlenir.

Diğer ilaçlar

• Biperiden: antipsikotiğe bağlı hareket bozuklukları, özellikle akut distoni; bağımlılık riski taşır.
• Metilfenidat: MSS stimülanı.
• Kullanım: DEHB, narkolepsi, ağır kronik yorgunluk.
• Bağımlılık riski taşır.

İlaç tedavisi hakkında yanlış inanışlar (notta geçenler)

• “Uyuşturucudur, alışkanlık yapar, yeşil reçeteyle satılır.”
• “Yalnız psikiyatrist yazabilir, ömür boyu kullanılır.”

Ajite / saldırgan hasta yönetimi: değerlendirme, ilaç dışı yaklaşım, haloperidol ve benzodiazepin dozları

Psikiyatrik acil ve organik ayrım

• Tablo psikiyatrik bozukluğa bağlanmadan önce bedensel hastalık ve ilaç etkileşimi araştırılır.
• Bedensel neden lehine bulgular:
• 40 yaş üstü ya da 12 yaş altı,
• psikiyatrik öykü olmaması,
• alkol ya da madde kullanımı,
• ani başlangıç ve dalgalı seyir,
• bilişsel değişiklikler,
• görsel ya da koku halüsinasyonları,
• nörolojik bulgular ve anormal vital bulgular.

Ajitasyon ve agresyon

• Ajitasyon: gerginlik ve anksiyetenin eşlik ettiği, amaçsız, tekrarlayıcı, artmış motor huzursuzluk.
• Agresyon: kızgınlığın motor karşılığıdır; belli bir amaca yöneliktir ve planlı olabilir.
• Saldırganlık risk etkenleri:
• geçmişte tutuklanma, madde kullanımı,
• halüsinasyon ya da hezeyan, nörolojik bozukluk,
• erkek, yoksul, işsiz, bekâr, genç olma.
• Etiyoloji kısaltması I WATCH DEATH:
• infeksiyon, yoksunluk, akut metabolik bozukluk, travma, MSS patolojisi, hipoksi,
• eksiklikler, endokrinopati, akut vasküler, toksin, ağır metal.

İlaç dışı yaklaşım

• Kapıyı açık tut, kaçabileceğin şekilde otur; güvenlik görevlisi bulundur.
• Tehlikeli nesne bırakma, hastayı yalnız bırakma.
• İntihar ve öldürme düşüncelerini sor.
• Sakin ve empatik ol; göz göze dik bakma, yumruk sıkma.

İlaç tedavisi

• Psikotik bulgu, psikotik tanı ya da organisite şüphesi varsa → antipsikotik.
• Haloperidol 5-10 mg İM; gerekirse 30-60 dakikada bir 5 mg (en çok 30-40 mg).
• Zuklopentiksol akut form 50 mg (48-72 saat etkili).
• Olanzapin dil altı 5-10 mg (en çok 20 mg/gün).
• Organisite yoksa ve solunum riski yoksa benzodiazepin eklenebilir.
• Psikotik bulgu ve organisite yoksa → benzodiazepin.
• Lorazepam dil altı 2-2,5 mg; alprazolam 0,5-1 mg; diazepam 5-10 mg (gerekirse deltoide İM).
• Damar içi yol solunum depresyonu riski nedeniyle önerilmez.

Acilde konversiyon ve anksiyete atakları

Konversiyon

• Psödonörolojik belirtilerle seyreder.
• Hayati tehlike yoktur ama bedensel hastalıklarla ayırıcı tanısı önemlidir, özellikle epilepsi.
• Belirtiler stresten sonra başlar; bilinçdışı bir süreçtir.
• Yaklaşım:
• fizik ve nörolojik muayene yapılır,
• hasta konuşmasa da duyar; destek olacak mesajlar verilir,
• anksiyolitik (diazepam ampul) verilebilir,
• telkin belirtileri kontrol etmede etkilidir.

Anksiyete atakları

• Otonomik uyarılmayı yansıtan kardiyak, solunumsal, gastrointestinal ya da nörolojik belirtiler.
• Panik atak dakikalardan saatlere kadar sürer.
• Nedenler:
• birincil fiziksel hastalık (tiroid),
• ilaç yan etkisi, intoksikasyon ya da yoksunluk,
• birincil anksiyete bozukluğu.
• Tedavi: ilk seçenek benzodiazepin (lorazepam, diazepam); plasebo dahil çoğu girişim etkilidir.
• Kese kâğıdı yöntemi respiratuvar alkalozdaki parestezileri düzeltir ama panik atağı sonlandırmaz.

Yaşlı hastada sol MCA inmesi sonrası uykusuzluk, keyifsizlik, huzursuzluk, odaya kapanma: tanı ve tedavi

Çıkmış soru

• Yaşlı hastada sol MCA tıkanmasına bağlı inme sonrası uykusuzluk, keyifsizlik, huzursuzluk, odasına kapanma gibi bulgular gelişmiş.
• Tanı ve tedavi isteniyor.

Notlarda cevabı yok

• Ne bu soru için ayrı bir tanı ne de tedavi notlarda yazıyor; kâğıtta da cevap yok.

Notlarda ilgili bilgiler

• Biyolojik tedaviler notu, yaşlılarda ilaç seçimi:
• genel fizik muayene çok önemlidir,
• ilaç etkileşimi ve yan etki sorunu vardır,
• hipotansiyon ve sedasyona bağlı düşmeler görülebilir,
• antikolinerjik yan etkiler, unutkanlık ve konfüzyon artışı olabilir.
• SSRI’lar: yaşlılarda, intihar riskinde ve çok ilaç kullananlarda en güvenilir antidepresan grubudur.
• TCA’lar yaşlılarda, kalp hastalığında ve demansta kullanılmamalıdır.
• Bilişsel bozukluklar notu: deliryumda bilinç bulanıktır ve tablo dalgalıdır. Bu vakada ayırıcı tanıda düşünülür.

Deliryum: tanım, risk grupları, belirtiler, DSM-5 tanı, ayırıcı tanı ve tedavi

Tanım

• Akut organik beyin sendromu.
• Yaygın beyin işlev bozukluğuna bağlı bilinç, yönelim ve algı bozukluğu ile huzursuzluk.
• Akut ya da subakut başlar, dalgalı seyreder; sıklıkla geri dönüşlüdür.
• Altta tedavi edilmemiş ciddi bir tıbbi durumu gösterir ve mortalite riskini artırır.

Risk grupları

• 60 yaş üstü, çocuklar.
• Kardiyotomi sonrası, yanık hastaları.
• Beyin travması öyküsü, madde kullanımı.

Etiyoloji

• Sıklıkla birden çok nedene bağlıdır.
• İnfeksiyon, ateş, metabolik bozukluk, böbrek ya da karaciğer bozukluğu, endokrin bozukluk, tiamin eksikliği.
• İlaç intoksikasyonu, postoperatif dönem, kan kaybı, aritmi, kalp yetersizliği, hipertansif ensefalopati.
• Kafa travması, epilepsi, fokal beyin lezyonları, duyusal yetersizlik.

Belirtiler

• Bilinç bulanık; açılıp kapanmalar tipiktir.
• Dikkat bozuktur; geceleri yönelim bozukluğu artar (gündüz letarjik, gece uyarılmış).
• Görsel, işitsel ve dokunsal halüsinasyon ve illüzyonlar.
• Hiperalert tipte ajitasyon, hipoalert tipte minimal aktivite.

DSM-5

• A: dikkatte yetersizlikle giden bilinç bozukluğu.
• B: algı bozukluğu ya da demansla ilişkisiz bilişsel değişiklik.
• C: saatler-günler içinde gelişme ve gün içi dalgalanma.
• D: genel tıbbi duruma bağlı olduğunu gösteren kanıt.

Ayırıcı tanı ve tedavi

• Ayırıcı tanı: demans, psikotik ya da manik dezoryantasyon, katatoni, dissosiyatif bozukluk, sekonder jeneralize parsiyel epilepsi.
• Tedavide temel ilke altta yatan nedenin bulunup düzeltilmesidir.
• Ajitasyonda haloperidol (1-3 mg/gün damla ya da yarım ampul) ya da düşük doz kısa etkili benzodiazepin.
• Alkol yoksunluğu deliryumunda benzodiazepin kullanılır.

Demans: DSM-5 tanı ölçütleri, demans sendromları, geri dönüşlü demanslar, Alzheimer tedavisi

Epidemiyoloji

• 65 yaş üstünde %5-10; her 5 yılda iki katına çıkar.
• Kadınlarda daha sıktır.
• Dağılım: Alzheimer %40-60, multiinfarkt %15-20.

DSM-5 tanı ölçütleri (notta)

1. Bellek bozukluğu ile birlikte şunlardan en az biri:

• afazi,
• apraksi,
• agnozi (nesneleri tanıyamama),
• yönetsel işlevlerde bozulma (planlama, organize etme, soyutlama).

1. Mesleki ve sosyal işlevleri etkiler ve önceki işlev düzeyinden düşüş vardır.
2. Deliryum varken demans tanısı konmaz.
3. Genel tıbbi bozukluk, toksin ya da madde kullanımına bağlanamaz.

Demans sendromları

• Alzheimer, Lewy cisimcikli, frontotemporal.
• Vasküler (multiinfarkt).
• Parkinson ilişkili, Korsakoff.

Geri dönüşlü (reversible) demanslar

• İlaç toksisitesi, metabolik bozukluk.
• Normal basınçlı hidrosefali, kitle (tümör, subdural hematom).
• İnfeksiyon (menenjit, sifiliz), kollajen-vasküler hastalık.
• Endokrin bozukluk (tiroid, paratiroid).
• Beslenme bozukluğu (B12, tiamin, folat).

Alzheimer

• Biyokimyasal olarak asetilkolin eksikliği vardır.
• Amiloid plaklar ve nörofibriler yumaklar görülür.
• APOE geni geç başlangıç riskini artırır.
• Bilişsel belirtiler için: donepezil, rivastigmin, galantamin ve memantin. Yararları azdır; hiçbiri ilerlemeyi durdurmaz.
• Davranışsal belirtiler için semptomatik antipsikotik ve antidepresan kullanılır.

Fobi: tanım ve çıkmış asansör korkusu vakası (FY, 48 yaş) — fikir içeriği, davranışlar, ön tanı

Çıkmış vaka: FY, 48 yaş

• Erkek, üniversite mezunu; iş yeri 22 katlı binanın 18. katına taşınmış.
• Asansöre binemiyor; kapalı ortamlarda rahatsızlık öyküsü var.
• 18 kat merdiven çıkmaya çalışmış; asansörde boğulacakmış gibi hissediyor.
• Kendi de bu korkunun saçma olduğunu biliyor; işten ayrılmayı bile düşünmüş.
• Soru: i) fikir içeriği, ii) davranışlar, iii) ön tanı.

Notlara göre

• Fikir içeriği: fobi. Semiyoloji notu: fobiler somut bir tehdit olmamasına karşın görülen yersiz, aşırı korkulardır.
• Notta örnekler: kedi korkusu, asansör korkusu.
• Davranışlar: kaçınma davranışı. Korkulan durumla karşılaşınca kişi, kendisine de aşırı gelse bile ciddi kaygı duyar ve kaçınır.
• Vakada: asansöre binmeme, merdivenle çıkma, işi bırakmayı düşünme.
• Ön tanı: Notlarda bu vakanın ön tanısı yazmıyor.
• Staj teorik konu listesinde “Anksiyete bozuklukları (panik bozukluk, agorafobi, yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu)” geçer.
• Bu dersin notu Drive klasöründe yok.

Obsesyondan farkı (semiyoloji notu)

• Obsesyon: kişiye saçma gelen, durduramadığı tekrarlayıcı düşünce.
• Fobi: belirli bir nesne ya da duruma karşı yersiz korku ve kaçınma.

Yaygın anksiyete bozukluğu (YAB): tarif edilen vakada tanı

Çıkmış soru

• Vaka üzerinden yaygın anksiyete bozukluğu tarif edilmiş, tanının yazılması istenmiş.
• Vaka metni kâğıtta yok.

Notlarda

• YAB’nin tanı ölçütleri notlarda yok.
• “Anksiyete bozuklukları” dersinin notu (Prof. Dr. Sinan Yetkin) Drive klasöründe bulunmuyor.
• Notta geçen tek bilgi: benzodiazepinlerin kullanım alanları arasında “yaygın bunaltı bozukluğu ve panik nöbetleri” sayılır.
• Acil psikiyatri notu, anksiyete belirtileri: otonomik uyarılmayı yansıtan kardiyak, solunumsal, gastrointestinal ve nörolojik belirtiler.
• Ayırıcı tanıda tiroid gibi fiziksel hastalık, ilaç yan etkisi, intoksikasyon ve yoksunluk dışlanmalıdır.

Ek vaka soruları: 5., 7., 11., 12. grup (30 soru)

Kaynak: Drive “psikiyatri arşiv.pdf” içinde 3. grup arşivinde bulunmayan vakalar. Cevaplar dosyada yazan cevaplardır; kaynak dosyada cevap yazılmamış sorularda “Notlarda cevabı yok” denmiştir. 12. grup notuna göre sınavın tamamı arşivdendi.

1. 22 yaş üniversiteli, arkadaşıyla tartışma sonrası ilaçla intihar girişimi (daha önce tehdit ve ilaçla girişimleri olmuş, pişmanlık dile getiriyor). İntihar girişimini risk faktörleri açısından değerlendirin; yatırılmalı mı?
   Cevap: Şimdiki risk: genç olması. Gelecekteki risk: güçlü niyet, geçmiş intihar girişimleri, umutsuzluk, terk edilme anksiyetesi, ilaç içmeye devam edebilmesi. Geçmişteki tekrarlayan girişimler nedeniyle hasta yatırılmalıdır. — Arşivde yazan cevap.
2. 28 yaş evli kadın: sertralin 150 mg + klonazepam 2 mg kullanırken son 3 gündür uyuyamama, sürekli konuşma, gereksiz para harcama, aşırı neşe, fikir uçuşması, grandiyöz hezeyan, psikomotor artış. Tanı ve tedavi?
   Cevap: Bipolar I bozukluk (mani + depresyon bulguları). Hospitalizasyon gerekmeyebilir (arşiv cevabı). Tedavi: SSRI kesilir; manik dönem için antipsikotik; duygudurum düzenleyici (lityum, valproik asit, karbamazepin, lamotrijin). — Arşivde yazan cevap.
3. 24 yaş erkek, ortaokul terk: 5-6 aydır içe kapanma, iletişimde zayıflama, uykusuzluk, yemek yememe, zaman zaman kendi kendine konuşma, öz bakımda azalma, oturduğu yerde sallanma. Nasıl değerlendirirsiniz, hangi laboratuvar incelemelerini planlarsınız?
   Cevap: Arşiv cevabı: çökkün duygudurum, anhedoni, uykusuzluk, öz bakım kaybı, yavaşlama/ajitasyon → majör depresyon bozukluğu düşünülür. Laboratuvar (ikincil nedenler için): tam kan, B12, folat, karaciğer fonksiyon testleri, tiroit fonksiyon testleri, glukoz, kalsiyum. Öykü/fizik bulgu şüphe uyandırırsa: idrar-kan toksikolojisi, alkol ölçümü, arteriyel kan gazı, tiroit antikorları, antinükleer antikor. — Arşivde yazan cevap. Şizofreni ayırıcı tanısı dosyada tartışılmıyor.
4. 25 yaş bekâr erkek: bir yıldır sık yabancılaşma hissi, ellerinin-kafasının büyüdüğü algısı, çevredeki nesneleri bozulmuş algılama; nörolojik muayene, EEG ve görüntülemede patoloji yok. Tanı?
   Cevap: Depersonalizasyon-derealizasyon bozukluğu (dissosiyatif bozukluklardan). — Arşivde yazan cevap.
5. 32 yaş kadın: “kendimi her şeyden ayrı hissediyorum… sesimin, anılarımın bana ait olduğunu biliyorum ama hissedemiyorum, kendimi filmin içindeymiş gibi hissediyorum.” Belirti ve tanı?
   Cevap: Depersonalizasyon; tanı depersonalizasyon-derealizasyon bozukluğu. — Arşivde yazan cevap.
6. 45 yaş erkek, intihar teşebbüsü: venlafaksin 225 mg + lityum 1200 mg’a rağmen konuşmada azalma, değersizlik, intihar düşünceleri, psikomotor retardasyon, yemeği reddetme, belirgin kilo kaybı. Tedavi yaklaşımı?
   Cevap: Dirençli depresyon düşünülerek hastaneye yatırılır. Tedaviye yanıt vermediği için EKT (elektrokonvülsif tedavi) denenebilir. — Arşivde yazan cevap.
7. 26 yaş şizofreni hastası: risperidon 2 mg → 6 mg/gün sonrası hareketlerde yavaşlama, küçük adımla robot gibi yürüme, mimik azalması, salya, hafif tremor, pasif harekette tonus artışı. Tanımlayın ve tedavi edin.
   Cevap: Antipsikotiğe bağlı ekstrapiramidal yan etki: parkinsonizm (bradikinezi, rijidite, tremor). Tedavi: biperiden (Akineton); benztropin ve amantadin de verilebilir (12. grup cevabı). — Arşivde yazan cevap.
8. 25 yaş kadın şizofreni (risperidon 3 → 6 mg): huzursuzluk arttı, oturamıyor, sık ayağa kalkıp geziniyor, ayaklarını ritmik oynatıyor, anksiyete ve irritabilite. Bulgu ve tedavi?
   Cevap: Akatizi; ilaca bağlı ekstrapiramidal yan etki. Tedavi: biperiden (Akineton). — Arşivde yazan cevap.
9. 36 yaş erkek, kavga sonrası Nörodol (IM) yapıldıktan sonra boynun sağa-arkaya kasılması, gözlerin yukarı-yana çekilmesi, dilin büyümesi/dışarı çıkması; bilinç açık. Tanı ve tedavi?
   Cevap: Antipsikotik ilaç yan etkisine bağlı akut distoni (okülojirik kriz tablosu). Tedavi: biperiden (Akineton). — Arşivde yazan cevap. Benzer 22 yaş erkek vakası da sorulmuş (aynı cevap).
10. 36 yaş erkek, ofiste ani göğüs sıkışması, nefes darlığı, kol uyuşması-karıncalanma, “kalp krizi geçiriyorum, öleceğim” korkusu, terleme-titreme; EKG’de yalnız taşikardi. Tanı ve acil tedavi?
    Cevap: Panik bozukluk (panik atak). Acil tedavide benzodiazepin (lorazepam, diazepam; kısa etkili oral klonazepam); taşikardi için beta bloker (Dideral) verilebilir; psikiyatri konsültasyonu; sonra uzun dönemde ilk tercih SSRI. — Arşivde yazan cevap. 24, 36 ve 36 yaşlı üç benzer vaka.
11. 35 yaş kadın: 8 yıldır kirlilik düşüncesi, toplu taşıma ve başkasının evine gitmeme, dönünce uzun banyo ve tüm giysileri yıkama. Belirtiler, tanı, nörotransmitter ve tedavi?
    Cevap: Bulaşma obsesyonu ve yıkama kompulsiyonu → obsesif kompulsif bozukluk (OKB). Serotonerjik aktivite azlığı rol oynar. Tedavide ilk tercih SSRI (fluoksetin, paroksetin, sertralin, fluvoksamin); klomipramin (TCA) çok etkili ama yan etkileri nedeniyle ilk tercih değil; bilişsel-davranışçı terapi ile desteklenir. — Arşivde yazan cevap.
12. 33 yaş bekâr kadın: eski eşinin ajan olduğuna, herkesin onunla iş birliği içinde takip ettiğine inanıyor, öldürme tehdidi içeren sesler duyuyor, 7 yıldır odasından çıkmıyor. Belirtiler, tanı, etkilenen nörotransmitter sistemi?
    Cevap: Bizar olmayan (non-bizar) hezeyan, işitme halüsinasyonları, gerçeği değerlendirmede bozulma, otizm → şizofreni. Mezolimbik yolakta hiperdopaminerjik aktivite; pozitif belirtilerden sorumludur. — Arşivde yazan cevap.
13. 28 yaş sekreter: toplantıda gündem okumaktan çok korkuyor, okulda tahtaya kalkınca ve sözlü günlerinde belirgin heyecan-hastalık hissi. Tanı?
    Cevap: Arşivde yazan cevap: çekingen kişilik bozukluğu. — Not: Vaka sosyal durumlarda performans kaygısını tarif ediyor; dosyada tanı olarak “çekingen kişilik bozukluğu” yazılı.
14. 21 yaş erkek şizofreni hastası: “Covid aşısı yaptılar, beynime çip yerleştirdiler… Çinliler düşüncelerimi biliyor, televizyonda düşüncelerimi duyuyorum.” Hangi Schneider belirtisi?
    Cevap: Düşünce çalınması ve düşünce yayınlanması (arşiv cevabı). — Arşivde yazan cevap.
15. 73 yaş kadın, kalça kırığı ameliyatı sonrası akşam damar yolunu söküyor, personele küfrediyor, kızını tanımıyor (“ajan”), yönelim bozuk; gündüz normal, olanları hatırlamıyor. Tanı, ajitasyona acil müdahale ve öneriler?
    Cevap: Deliryum. Esas tedavi altta yatan tıbbi durumun tedavisidir. Ajitasyon kontrolünde haloperidol birincil tedavidir. Koruyucu önlemler alınır; hasta ile sakin iletişim kurulur, yönelim sağlanır, gözlem altında tutulur. — Arşivde yazan cevap.
16. 72 yaş erkek, böbrek yetmezliği ile yatıyor; 3 gündür akşamları anlamsız konuşma, olmayan biriyle konuşma, görsel halüsinasyon, perseküsyon hezeyanı, dikkat dağınıklığı, bilinç bulanık, yönelim bozuk; gündüz iyi, akşamı hatırlamıyor. Tanı ve tedavi?
    Cevap: Deliryum. Altta yatan etiyolojiye yönelik tedavi; hasta ajite ise haloperidol (5 mg) veya risperidon ile davranış kontrolü. — Arşivde yazan cevap. 78 yaşlı kalça ameliyatlı DM-HT-KOAH hastası (meyve toplar gibi hareketler, çarşafı çekiştirme) vakasında da aynı tanı ve tedavi yazılı.
17. 23 yaş kadın: 1 ay önce sol el-kolda kuvvetsizlik ve duyu kaybı, nörolojik bulgu yok; kendini iyi hissediyor, aile içi sorunlar kolu sorunu başlayınca geçmiş. Tanı?
    Cevap: Konversiyon bozukluğu — Arşivde yazan cevap. Nörolojik muayenesi normal hastada stres sonrası körlük gelişmesi (en olası tanı konversiyon bozukluğu) sorusu da aynı arşivde yer alıyor.
18. 37 yaş kadın, eşi aldattığını itiraf edip boşanmış; değersizlik, uykusuzluk, tekrarlayan düşünceler, kilo alma, öfke; son bir aydır yıkılmış hissediyor. Tanı ve tedavi?
    Cevap: Psikososyal kriz. Temel kural paylaşmak ve destek sağlamaktır; hayati risk azaltılır, yardım kaynaklarıyla bağlantı kurulur. — Arşivde yazan cevap.
19. 56 yaş yönetici: uykusuzluk nedeniyle geliyor; iş yerinde kendisine komplo kurulduğunu, çalışanların bakış-konuşmalarının ve dosya tipinin takip kanıtı olduğunu düşünüyor, iş yeri sahibinin inkârına inanmıyor. Değerlendirme?
    Cevap: Şizofreni; perseküsyon ve referans hezeyanları (arşiv cevabı). — Arşivde yazan cevap.
20. 43 yaş ev hanımı: 1-1,5 yıldır gezinen karın ağrısı, bulantı, el uyuşması; çok sayıda tetkik normal; “bir şeyin yok” sözüne inanmıyor, yeni doktor arıyor; abisine kanser tanısı konduğunda şikâyetleri artıyor. Tanı?
    Cevap: Somatik belirti bozukluğu — Arşivde yazan cevap. 7. grup yazılısında mide kanseri olduğunu düşünen ve doktor doktor gezen hasta için cevap “hastalık anksiyetesi bozukluğu (hipokondriazis)” olarak yazılı.
21. Ayakta saatlerdir hareketsiz, bir kolunu yukarı bükmüş, diğerini boynuna dolamış, iletişime tepkisiz hasta. Hareket bozukluğu nedir, hangi durumlarda görülür?
    Cevap: Katatoni; şizofreni ve bipolar bozuklukta görülür. — Arşivde yazan cevap.
22. Ruhsal muayenede hastadan odadaki kişileri tek tek tanımlaması isteniyor. Neyi değerlendirir?
    Cevap: Yönelim (oryantasyon) — Arşivde yazan cevap.
23. Uzun süredir alkol kullanan hasta artık sızana kadar içiyor, eşinden ayrılmış, kimseyle görüşmek ve bir şey yapmak istemiyor. Olası tanılar?
    Cevap: Dosyada bu soru için cevap yazılı değil (yalnız soru var). — Arşivde cevap yok; “Notlarda cevabı yok”.
24. Profilaktik lityum alan bipolar hastanın takibinde nelere dikkat edilmelidir?
    Cevap: Dosyada bu soru için cevap yazılı değil (yalnız soru var). — Arşivde cevap yok; “Notlarda cevabı yok”.
25. Aşağıdakilerden hangisi manik atak tarifli genç erkekte (uyuyamıyor, çok enerjik, çok para harcıyor) tercih edilmez? A) Benzodiazepinler B) Ketiyapin C) Lityum D) Karbamazepin E) Venlafaksin
    Cevap: E — Venlafaksin (antidepresan; manik atakta tercih edilmez). Ön tanı: Bipolar tip 1. — 7. grup (12.10.2021) yazılısı; cevap dosyada yazılı.
26. 20 yıldır alkol kullanan, birkaç gün önce kendi kendine bırakan, böcek halüsinasyonu ve saldırgan tavırları olan hasta. Tanı ve tedavi?
    Cevap: Deliryum tremens. Tedavi: tiamin + dekstroz, hidrasyon (7. grup cevabı); benzodiazepin yetersizse haloperidol (3. grup cevabı). — 7. grup (12.10.2021) yazılısı.
27. Şizofreni tanılı öğretmene “çalışamazsınız” denince “ama yapabilirim, evim okula çok yakın” diyor. Hangi düşünce bozukluğu?
    Cevap: Yandan konuşma — 7. grup (12.10.2021) yazılısı.
28. “Neredesin uşak, belimde kuşak, tarlalar başak başak, seninle bir köşede buluşak” diyen hastada patoloji ve olası tanılar?
    Cevap: Klang çağrışım; mani, şizofreni, afazi, demans. — 7. grup (12.10.2021) ve 5. grup yazılısı.
29. Okb’li hastaya fluvoksamin, klomipramin ve amitriptilin başlanmış; konstipasyon gelişmiş. Kaynağı ve müdahale?
    Cevap: Trisiklik antidepresana bağlı antikolinerjik yan etki. İlaç kesilir; yan etkisi daha az olan SSRI (ör. sertralin) başlanır, sabah erken tok karna alması söylenir. — 11. grup yazılısı; cevap dosyada yazılı.
30. Antipsikotik (Nörodol) enjeksiyonu sonrası boyun-vücut kasılması, başın geriye kayması gelişen hasta için tanı ve müdahale?
    Cevap: Antipsikotiğe bağlı ekstrapiramidal yan etki (akut distoni). Müdahale: biperiden (Akineton). — 4. ve 5. grup / 7. grup yazılısı.

3., 4. ve 12. grup yazılı vaka soruları (2022-23, 18 soru)

Kaynak: Drive arşivi 3., 4. ve 12. grup psikiyatri dosyaları. Cevaplar dosyalarda yazan cevaplardır. 12. grup notuna göre sınav 10 vaka sorusudur (her biri 9 puan); 10 puanlık hasta anamnez formunda ruhsal muayene, hikâye, formülasyon ve tedavi planına bakılır. 10. grup dosyası boş çıktı.

1. 28 yaş erkek: çocukluktan beri davranış sorunları, okuldan kaçma, askerden firar, sık kavga, karakolluk olma, geçimini hırsızlıkla sağlama. En olası tanı?
   Cevap: Antisosyal kişilik bozukluğu — 3. grup kâğıdı.
2. 36 yaş kadın: 6 aydır dikkat toplama güçlüğü, iş veriminde düşme, uykuya dalma güçlüğü, huzursuzluk, sürekli kötü bir şey olacak endişesi, sinirlilik. Zorlayıcı yaşam olayı yok, tıbbi değerlendirme normal. Tanı?
   Cevap: Yaygın anksiyete bozukluğu — 3. grup kâğıdı; 12. grupta da soruldu.
3. 28 yaş kadın: 5-6 yıldır içe kapanma, kendi kendine konuşma, “sayemde korunuyorsunuz” ifadeleri, öz bakımda azalma, yemeği koklayıp bırakma, dağınık konuşma; yönelimi tam. Bulgular ve tanı?
   Cevap: Şizofreni. Bulgular: enkoherans, grandiyöz hezeyan, perseküsyon hezeyanı, otizm (içe kapanma), öz bakımın bozulması, ambivalans, kendi kendine konuşma (halüsinasyon). — 3. grup kâğıdında yazan cevap.
4. 58 yaş erkek: amitriptilin (Laroxyl) başlandıktan bir hafta sonra idrar yapmakta güçlük. Etyopatogenez?
   Cevap: Trisiklik antidepresana bağlı antikolinerjik yan etki — 3. grup kâğıdı; 12. grupta da soruldu.
5. Şizofreni hastası: “Hastalığımın başı sağlık kaybıdır, kayıplar vapur idaresinin eşya bürosunda bulunur… yataklar yumuşaktır, taneler başaktır…” Düşünce akışı ve çağrışımlar nasıl değerlendirilir?
   Cevap: Düşünce akışı bozulmuş: enkoherans. Klang çağrışım ve yandan konuşma var. — 3. grup kâğıdı; 12. grupta da soruldu.
6. 19 yaş erkek: bir yıldır ailesine zarar vereceğine dair istemsiz düşünceler ve imgeler; bunlar gelince zihninden 45’e kadar sayıyor, saçma bulduğunu söylüyor, işlevselliği bozulmuş. Tanı?
   Cevap: Obsesif kompulsif bozukluk — 3. grup kâğıdı.
7. 21 yaş kadın: 3 aydır sol bacağını kullanamama, nörolojik patoloji yok; istemediği evlilik süreci var; yakınmalarını rahat ve dingin anlatıyor. Tanı?
   Cevap: Konversiyon bozukluğu; eşlik eden “la belle indifférence” (güzel aldırmazlık). — 3. grup kâğıdı.
8. Hasta geçmişini anlatırken yakını anlatılanların bir kısmının doğru olmadığını söylüyor. Hangi bozukluğa işaret eder, hangi terimle ifade edilir?
   Cevap: Amnestik bozukluk; konfabulasyon. — 3. grup kâğıdı.
9. Deliryum tremens tedavisi?
   Cevap: Benzodiazepin; yetersiz kalırsa haloperidol. Tiamin verilir, hidrasyon sağlanır. — 3. grup kâğıdı; 12. grupta da soruldu.
10. “Ahmet ağır başlı biridir ne demek?” sorusuna hasta “Ahmet’in kafası kocaman” diyor. Ne değerlendirilmiştir, hangi bozukluklar düşünülür?
    Cevap: Soyut düşünce değerlendirilmiştir. Düşüncede regresyon (somut düşünce), zekâ geriliği, yandan konuşma. — 3. grup kâğıdı; 12. grupta “soyut düşünce bozukluğu, zihinsel yetersizlik” olarak geçti.
11. “Sağlık yalnızca hastalık ve sakatlığın olmayışı değil; bedence, ruhça ve sosyal yönden tam iyilik halidir” tanımına en uygun model hangisidir?
    Cevap: Biyopsikososyal model — 4. grup notu.
12. Madde kullanmayan genç erkek, karakolda 2 gün sorgudan sonra polislerin onu takip ettiğini, düşüncelerinin televizyondan yayınlandığını düşünüyor. Düşünce patolojileri?
    Cevap: Perseküsyon ve referans sanrıları — 4. grup notu.
13. Aynı hasta: 1 haftalık tedaviyle düzeliyor, 1 ay sonra ruhsal muayenesi normal. En olası tanı?
    Cevap: Akut psikotik bozukluk — 4. grup notu.
14. Déjà vu, hipomnezi, konfabulasyon hangi ruhsal işlevle ilgilidir?
    Cevap: Bellek — 4. ve 12. grupta soruldu.
15. Özgül fobi tanımlanmış (klostrofobi): hastalık ve davranış tipi?
    Cevap: Özgül fobi (klostrofobi); kaçınma davranışı. — 12. grup notu.
16. Antipsikotik yan etkisinin tedavisi?
    Cevap: Biperiden (Akineton) — 12. grup notu; soru metni dosyada kısaltılmış.
17. Hastalık anksiyetesi tanımlanmış vaka: tanı?
    Cevap: Hastalık anksiyetesi bozukluğu — 12. grup notu; vaka metni dosyada yok.
18. Depresif bozukluk tanımlanmış vaka: tanı?
    Cevap: Depresif bozukluk — 12. grup notu; vaka metni dosyada yok.

5. grup yazılı vaka soruları (2022-23)

Sınavdaki vaka soruları soru-cevap biçiminde; cevaplar kâğıtta yazan cevaplar ve ders notlarından.

1. NMS vakası (üre, kreatin, ateş yükseliyor): tanı ve tedavi
   Cevap: Nöroleptik malign sendrom. Antipsikotik kesilir; yoğun bakım ve hidrasyon; dantrolen, bromokriptin, amantadin, EKT — Ölüm nedeni rabdomiyolize bağlı böbrek yetmezliğidir.
2. Vaka üzerinden tarif edilen yaygın anksiyete bozukluğu: tanı?
   Cevap: Yaygın anksiyete bozukluğu — YAB tanı ölçütleri notlarda yok (anksiyete dersinin notu klasörde değil).
3. FY, 48 yaş, asansör korkusu: fikir içeriği, davranış, ön tanı?
   Cevap: Fikir içeriği: fobi (asansör korkusu); davranış: kaçınma. Ön tanı notlarda yazmıyor — Semiyoloji notu: fobi somut tehdit olmadan yersiz, aşırı korku; karşılaşınca kaygı ve kaçınma.
4. Bay KO, amitriptilin sonrası idrar yapma güçlüğü: etiyoloji, sorgulanacak diğer belirtiler?
   Cevap: TCA’nın antikolinerjik yan etkisi; kilo alma, ağız kuruluğu, konstipasyon, bulanık görme, midriazis, impotans, taşikardi — Cevap çıkmış kâğıdında yazılı.
5. Sağlık tanımına (bedence, ruhça, sosyal tam iyilik) en uygun yaklaşım?
   Cevap: Biyopsikososyal — Cevap çıkmış kâğıdında yazılı.
6. Yaşlıda sol MCA inmesi sonrası uykusuzluk, keyifsizlik, huzursuzluk, odaya kapanma: tanı ve tedavi?
   Cevap: Notlarda cevabı yok — Kâğıtta da cevap yok. Notta yaşlıda en güvenilir antidepresan grubu SSRI’dır; TCA yaşlıda kullanılmamalıdır.
7. Bay TR, iğne sonrası boyunda ani kasılmalar, baş geriye kayıyor: en olası tanı?
   Cevap: Antipsikotiğe bağlı ekstrapiramidal yan etki (akut distoni) — Tedavi: biperiden 1 ampul İM, 15 dakika sonra tekrarlanabilir; lorazepam, diazepam, difenhidramin.
8. “Neredesin uşak, belimde kuşak…”: patoloji ve olası tanılar?
   Cevap: Klang çağrışım; mani, şizofreni, demans, afazi — Cevap çıkmış kâğıdında yazılı.
9. Bay ST, “hırsız köpek defol”: düşünce içeriği, tanı, tedavi?
   Cevap: Referans ve perseküsyon hezeyanı; şizofreni; antipsikotik — Cevap çıkmış kâğıdında yazılı.
10. “Ahmet ağır başlı” → “Ahmet’in kafası kocaman”: ne değerlendirildi, olası bozukluklar?
    Cevap: Soyut düşünce değerlendirildi; düşüncede regresyon (somutluk), zekâ geriliği, yandan konuşma — Cevap çıkmış kâğıdında yazılı.

Ruh Sağlığı çıkmışları (test derlemesi, 45 soru)

Drive’daki “RUH SAĞLIĞI ÇIKMIŞLAR” derlemesi; cevaplar derleyen kişinin işaretlediği şıklardır (resmî anahtar değil). Hangi dönem ve gruba ait olduğu yazmıyor. Daha büyük “Ruh Sağlığı Çıkmışlar” dosyası (34 MB) indirilemedi.

1. Hangi ifade Freud’un önerdiği “ruh sağlığı” tanımına uygundur?
   Cevap: Seven, üreten — Şıklar: Seven, tüketen / Seven, üreten / Mücadele eden, başaran / Seven, eğlenen / Üreten, tüketen.
2. Psikiyatrik bozuklukların etiyolojisi için hangisi doğrudur?
   Cevap: Biyopsikososyal yaklaşım gerektirir — Şıklar: Tamamen sosyal faktörler / Biyopsikososyal yaklaşım gerektirir / Tamamen nöroendokrin / Tamamen beyindeki yapısal patoloji / Tamamen genetik.
3. Ruhsal hastalıkların tanımına en uygun ifade hangisidir?
   Cevap: Bireyin duygu, düşünce ve davranışlarında veya işlevselliğinde bozulmaya neden olur — Şıklar: Sadece psikososyal faktörlerden kaynaklanırlar / Beynin fonksiyonel bozukluklarıdır, patolojik yapısal bulgu yoktur / Duygu, düşünce, davranış veya işlevsellikte bozulmaya neden olur / Tedavide sadece psikoterapi kullanılır / 18 yaş altında görülmezler.
4. Tarihte ilk kez “psikiyatri” kelimesini hangi hekim kullanmıştır?
   Cevap: Johann Christian Reil — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
5. Destrüktif (betimleyici) psikiyatrinin ilk büyük çalışmasını yaparak manik depresif bozuklukla sonradan şizofreni adını alacak olan erken bunamayı birbirinden ayıran hekim kimdir?
   Cevap: Emil Kraepelin — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
6. Hangisi C kümesi (bunaltılı) kişilik bozuklukları sınıfındadır?
   Cevap: Çekingen kişilik bozukluğu — Şıklar: Paranoid / Çekingen / Şizotipal / Borderline / Histriyonik.
7. Hangisi B kümesi (sebatsız) kişilik bozuklukları sınıfındadır?
   Cevap: Antisosyal kişilik bozukluğu — Şıklar: Obsesif / Paranoid / Bağımlı / Antisosyal / Şizoid.
8. Obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) ile ilişkili bozukluklar için hangisi yanlıştır?
   Cevap: Obsesif-kompulsif bozukluk genellikle ileri yaşta başlar — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
9. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? (alışkanlık, amaca yönelik davranış, koşullanma)
   Cevap: Alışkanlık daha önce ödüllendirilmiş bir davranışın, ödül varlığında devam etmesi halidir — Şıklar: Alışkanlık ödül olmasa da devam eden davranıştır / Amaca yönelik davranışta eylem-sonuç bağlantısı görünür / Koşullanmış davranış ödülle ilişkilendirilmiş uyarana yöneliktir / Alışkanlık ödül varlığında devam eden davranıştır / Örtük davranış bilinçdışıdır.
10. Hangisi bağımlılık ve ödül sistemi ile ilişkili nörotransmitterdir?
    Cevap: Dopamin — Şıklar: Noradrenalin / GABA / Asetilkolin / Dopamin / Serotonin.
11. Hangi ifade psikiyatrik öykü almanın amaçlarından biri değildir?
    Cevap: Hastanın merakını gidermek — Şıklar: Hastanın merakını gidermek / Hastanın algısını analiz etmek / Öncelikleri belirlemek / Problemleri tanımlamak / Bakım planı oluşturmaya yardım etmek.
12. Ego ve id ile ilgili ifadelerden hangisi yanlıştır?
    Cevap: Ego savunma mekanizmaları bilinçlidir — Şıklar: Ego savunma mekanizmaları bilinçlidir / İd ve süperego arasında ego dengeler / Gerçeklik ilkesiyle çalışan ego aracıdır / Ego id’in ihtiyaçlarının karşılanabileceği koşullara karar verir / Ego kişiliğin akılcı yönüdür.
13. Ruhsal yapıyla ilgili hangisi yanlıştır?
    Cevap: Ego savunma mekanizmaları bilinçlidir — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
14. Freud’un psikoseksüel gelişim kuramına göre gelişim basamaklarından birincisi hangisidir?
    Cevap: Oral dönem — Şıklar: Latent / Oral / Anal / Fallik / Ergenlik.
15. Hangisi ruhsal durum muayenesinin temel bileşenlerinden değildir?
    Cevap: İhtiyaçların saptanması (başka sınavda: ihtiyaçların giderilmesi) — Şıklar: Duygulanım ve duygudurum / Dışa vuran davranış / İhtiyaçların saptanması / Düşünme yetisi / Bilişsel yetiler.
16. Ruhsal durum muayenesi sırasında incelenen bilişsel yetilerden hangisidir?
    Cevap: Bellek — Şıklar: Konuşma içeriği / Egonun fonksiyonları / Uyku düzeni / Ego savunma mekanizmaları / Bellek.
17. Anksiyete bozukluklarında görülen panik atakların özellikleriyle ilgili hangisi doğrudur?
    Cevap: Panik bozuklukta görülen panik ataklar yineler, beklenmedik zamanda aniden çıkar — Şıklar: Sadece gün içinde uyanıkken / Diğer psikiyatrik bozukluklarda görülmez / Hipoglisemi, hipertiroidide görülmez / Panik bozuklukta yineler, beklenmedik zamanda aniden çıkar / Panik bozuklukta panik atak olmayabilir.
18. Panik atakların oluşumunda yer alan nörobiyolojik sistem ve özellikleriyle ilgili hangisi doğrudur?
    Cevap: Yaşanan stres ve travmalarda hipokampus, amigdala ve prefrontal korteks gibi bellek, öğrenme ve duygu kontrolünde rol oynayan majör alanlar yer alır — Şıklar: HHA sistemi stres yanıtını sonlandırır / Panik bozuklukta ataklar duygusal bir tepkidir / Hipokampus, amigdala, prefrontal korteks yer alır / HHA harekete geçince kortizol salınımı durur / Hipoglisemi ve hipertiroidide panik atak gözlenmez.
19. Obsesif kompulsif bozuklukta obsesyon ve kompulsiyonlarla ilgili hangi tanım doğrudur?
    Cevap: Obsesyon istem dışı gelen düşünce, düşlem (imaj) veya dürtülerdir — Şıklar: Obsesyonlar her zaman ego-sintoniktir / Kompulsiyon her zaman dışarıdan gözlenebilir / Kişi her zaman obsesyonun kendi zihninin ürünü olduğunu bilir / Obsesyon istem dışı düşünce, düşlem veya dürtüdür / Kompulsiyonlar kişinin tekrarlayıcı davranışlarıdır.
20. Hangisi travma sonrası stres bozukluğunun ana semptomlarından biri değildir?
    Cevap: Travma sonrası sürekli uyuma isteği — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
21. Farklı tıbbi durumlarda ikincil olarak aniden ortaya çıkan; bilinç, dikkat, bellek, düşünce, algı, davranış ve uyku-uyanıklık döngüsünde dalgalanmalarla seyreden nörobilişsel bozukluk hangisidir?
    Cevap: Deliryum — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
22. Ani, kısa süreli bilinç bozukluklarıyla seyreden, gün içinde dalgalanma gösteren, sıklıkla metabolik bozukluk ve enfeksiyonların neden olduğu tablo?
    Cevap: Deliryum — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
23. Senil dönemde sinsi başlangıçlı, kronik progresif seyirli, zihinsel işlevlerde dalgalanmalarla seyreden, görsel halüsinasyon ve parkinsonizmin görüldüğü demans türü?
    Cevap: Lewy cisimcikli demans — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
24. Amerikan Psikiyatri Birliği’nin DSM sınıflamasına göre hangisi “şizofreni ve diğer psikotik bozukluklar” başlığında yer almaz?
    Cevap: Trikotillomani — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
25. Psikososyal gelişim kuramına göre ilişkilerde süreklilik ve tutarlılık olması hangi dönemin sağlıklı yapılandırılması açısından önemlidir?
    Cevap: Yakınlaşma — Şıklar: Kimlik / Yakınlaşma / Temel güven / Girişim / Benlik bütünlüğü.
26. Hangisi kalıtım biçimi yönünden diğerlerinden farklıdır?
    Cevap: Şizofreni — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
27. Şizofreni spektrumu ve diğer psikotik bozukluklarda tanı görüşmesinde hangi belirtiler tanı için gereklidir?
    Cevap: Sanrılar — Şıklar: Sanrılar / Katatoni davranışı / İllüzyon / Yönelim bozukluğu / Negatif belirtiler.
28. Şizofrenide dopamin hipotezini destekleyenler hangileridir? I) amfetamin ve kokainin şizofreni benzeri tablo yapması, II) postmortem beyinde D2 benzeri reseptör yoğunluğunda artış, III) dopamin reseptörlerini bloke eden antipsikotiklerin tedavide kullanılması
    Cevap: I, II ve III — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
29. Bipolar bozukluk, manik dönemle ilgili hangisi doğrudur?
    Cevap: Kabarmış, taşkın ya da çabuk kızan, olağandışı ve sürekli bir duygudurum ile amaca yönelik etkinliklerde günün büyük bölümünde artış olması — Şıklar: Benlik saygısında abartılı artışla birlikte depresif düşünceler eşlik edebilir / Kabarmış, taşkın ya da çabuk kızan duygudurum ve amaca yönelik etkinlikte artış / Hareketlerde belirgin artış yeterlidir / Belirgin sanrı ve obsesyonlar olması / Önemli bir özellik gözlenmez.
30. Self-mutilasyon için en doğru tanımlama hangisidir?
    Cevap: Kişinin farkında olarak gerçekleştirdiği, doku hasarı ile sonuçlanan, kendi beden bütünlüğüne yönelik zarar verici girişimlerdir — Şıklar: Plansız, aniden intihar girişimi / İlaçlarını bilerek yüksek dozda kullanma / Farkında olarak, doku hasarıyla sonuçlanan, beden bütünlüğüne zarar verici girişimler / Planlayarak intihar girişimi / Çoklu uyuşturucu kullanımı.
31. Duyguyu değerlendiren duygudurum (mood) yönünde hangisi duygudurum örneği olamaz?
    Cevap: Teğetsellik — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
32. İnsanlarda psikolojik süreçler ve kişilik yapılarına ilişkin özellikleri değerlendirmek için ölçme araçları geliştirilmesi hangi terimle adlandırılır?
    Cevap: Psikometrik — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
33. Psikosomatik hastalığın gelişiminde etiyolojiye yönelik güncel yaklaşım hangisidir?
    Cevap: Psikososyal etkenler → işlevsel bozukluk → hücresel patoloji → yapısal değişme — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
34. Yapay bozukluk tanısıyla ilgili hangisi doğrudur?
    Cevap: Kişi çeşitli yöntemlerle kendisinde hastalık belirtileri oluşturabilir — Şıklar: Menfaat ya da sorumluluktan kaçmak için taklit eder (temaruz) / Riskli girişimlerden rahatsız olur / Hastalıktan son derece rahatsızdır / Bilinçli olmayan nörolojik belirtiler gösterir / Çeşitli yöntemlerle kendinde belirti oluşturabilir.
35. Psikiyatrik bozukluklar çerçevesinde “psikoz” tanımı genel olarak neyi kapsar?
    Cevap: Gerçeği değerlendirme yetisinin en çok bozulduğu hastalıklardır — Şıklar: Zorlayıcı yaşam koşullarının etkisiyle ortaya çıkan bozukluklar / Nedeni klinik olarak gösterilebilir bedensel hastalık / Gerçeği değerlendirme yetisinin en çok bozulduğu hastalıklar / Günlük işlerde sorunlar, intihar girişimleri / Belirtiler çocukluktan itibaren gelişimsel.
36. Psikiyatride hasta-hekim ilişkisinin en önemli unsurlarından “güven” hangi ilkeyle doğrudan ilişkilidir?
    Cevap: Gizlilik — Şıklar: Bilgilendirilmiş onam / Kültürel duyarlılık / Terapötik ittifak / Profesyonel sınırların korunması / Gizlilik.
37. Carl Rogers’a göre empatik yaklaşımın hasta-hekim ilişkisine katkısı nedir?
    Cevap: Hastanın duygu ve düşüncelerini daha açık ifade etmesini sağlar — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
38. Hangisi psikiyatride profesyonel sınırların korunmasının amaçlarından biri değildir?
    Cevap: Hastanın tedavi sürecinde daha fazla söz hakkına sahip olmasını sağlamak — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
39. Hasta-hekim ilişkisinde bilgilendirilmiş onamın en temel amacı nedir?
    Cevap: Hastanın tedavi sürecine rızasını ve katılımını sağlamak — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
40. Kültürel duyarlılığın psikiyatride hasta-hekim ilişkisine katkısı nedir?
    Cevap: Tedavi sürecinin kişiselleştirilmesine yardımcı olur — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.
41. Psikodinamik kuramla ilgili hangisi doğrudur?
    Cevap: Savunma mekanizmaları egonun temel işlevlerindendir — Şıklar: Süperego doğumdan itibaren vardır / Süperegonun gelişiminde ahlaki değerlerin yeri yoktur / Ego haz ilkesine göre çalışır / Topografik kuramda ruhsal aygıt ego, süperego ve id’dir / Savunma mekanizmaları egonun temel işlevlerindendir.
42. Hangisi olgunlaşmamış-narsistik savunma düzeneklerinden birine örnektir?
    Cevap: İnkâr — Şıklar: Yer değiştirme / Şakaya vurma / İnkâr / Yüceltme / İzolasyon.
43. Psikoseksüel gelişim kuramına göre çocuklukta cinselliğin ilk keşfi hangi evrede ortaya çıkar?
    Cevap: Fallik — Şıklar: Oral / Fallik / Ergenlik / Benlik iç bütünlüğü / Anal.
44. Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre en çok yeti yitimine neden olan bozukluk hangisidir?
    Cevap: Depresyon — Şıklar: Depresyon / Alkol ve madde bağımlılıkları / İskemik kalp hastalıkları / Şizofreni / Kanser.
45. Anksiyete bozukluklarında endişe ve obsesyonlardan sorumlu tutulan nöroanatomik devre hangisidir?
    Cevap: Kortiko-striato-talamo-kortikal devre — Dosyada yalnız soru ve işaretli cevap var; diğer şıklar görünmüyor.