Çocuk psikiyatrisi stajı sınavlarında sorulan 10 konu ve öğrenci notlarından derlenen cevaplar. Sorular 2022-23 5. ve 6. grup sözlüsünden; cevaplar yalnızca çocuk ve ergen ruh sağlığı ders notlarından. Kartlarla çalışmak için çocuk psikiyatrisi uygulamasını aç.
Nörogelişimsel bozukluklar
Özgül öğrenme bozukluğu: tanım ve tanı ölçütü, alt grupları, belirtileri, komorbidite, ayırıcı tanı
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Tanım (tanı ölçütü olarak notta)
Kronolojik yaş, ölçülen zekâ ve aldığı eğitim göz önüne alındığında okuma başarısının beklenenin belirgin altında olmasıdır.
Eski adları: kelime körlüğü, gelişimsel aleksi.
Alt gruplar: okuma bozukluğu, yazılı anlatım bozukluğu, matematik bozukluğu.
ICD-10: “Okul becerilerine özgü gelişimsel bozukluklar.”
Sıklık
Disleksi okul çağında %3-10; toplum örneklerinde kız-erkek oranı eşittir.
Anne-babada okuma bozukluğu varsa risk 5-12 kat artar.
Okul öncesi ipuçları
Konuşma gecikmesi, telaffuz sorunları, az sözcük dağarcığı.
Resim ve şekil çizmede isteksizlik.
Düğme ilikleyememe; makas, çatal ve kaşık kullanamama.
Önce-sonra, ön-arka gibi kavramlarda güçlük.
El tercihinin gecikmesi.
Güçlük alanları
Girdi (algı): benzer harfleri karıştırma.
Bütünleştirme: sıralama (12 yerine 21, “pek” yerine “kep”), akıl yürütme, organizasyon.
akıl yürütme, sorun çözme, tasarlama, soyut düşünme, yargılama, öğrenme,
klinik değerlendirme ve zekâ ölçümüyle doğrulanır.
Uyum işlevselliğinde eksiklik: kişisel bağımsızlık ve toplumsal sorumlulukları karşılayamama.
Entelektüel ve uyumsal eksiklikler gelişim döneminde başlar.
Değerlendirilen alanlar
Kavramsal (akademik): dil, okuma-yazma, para, sayı ve zaman kavramı, sorun çözme.
Sosyal: kişiler arası ilişki, empati, kolay kandırılabilme, kurallara uyma.
Pratik: öz bakım, mesleki beceriler, güvenlik, para ve telefon kullanımı.
Sıklık ve eşlik eden durumlar
Toplumun yaklaşık %1’ini etkiler.
Eşlik edenler: işitme ve görme sorunları, diş hastalıkları, obezite, inkontinans.
Epilepsi mutlaka sorgulanmalı (tedaviye direnç oranı yüksek).
Özgül öğrenme bozukluğundan farkı
Özgül öğrenme bozukluğunda okuma başarısı kronolojik yaşa, ölçülen zekâ düzeyine ve aldığı eğitime göre beklenenin belirgin altındadır. Yani zekâ eksikliği beklenen düşüklüğü açıklamaz.
Zihinsel yetersizlikte entelektüel işlevlerin kendisi eksiktir ve uyum işlevselliği de bozuktur.
Okul başarısızlığının ayırıcı tanısında zekâ gerilikleri dışlanmalıdır.
Klozapin antikolinerjik yan etkilere neden olabilir.
Aripiprazolün antikolinerjik etkisi yoktur.
SSRI’lar: paroksetin dışındakilerin antikolinerjik etkisi yoktur.
Teorik çıkmışlar
5. grup sözlü (2022-23)
Sözlü sorular soru-cevap biçiminde. Cevaplar yalnızca ders notlarından; notta olmayan kısımda “Notlarda cevabı yok” yazar.
Enkoprezis çeşitleri nelerdir? Cevap: Notlarda cevabı yok — Notta enkoprezisin alt tipleri yok. Notta olan: 4 yaş ve üzeri, 3 ay süreyle haftada 2 kez uygunsuz yere dışkılama; çoğunda enürezis de vardır.
DEHB’de tanı kriterleri, ilaçlar, yan etkileri ve kontrendikasyonları? Cevap: İlaçlar: metilfenidat (stimülan, bağımlılık riski), atomoksetin (non-stimülan, NDRI), klonidin/guanfasin (alfa-2 agonist), modafinil — DSM-5 tanı ölçütleri, stimülan yan etkileri ve kontrendikasyonları notlarda yok. Klonidin hipotansiyon yapabilir, kademeli kesilir; atomoksetin CYP2D6 ile metabolize olur.
Antikolinerjik etkiler nelerdir? Cevap: Ağız kuruluğu, baş dönmesi, yüzde kızarıklık, kabızlık — Enürezis tedavisindeki antikolinerjiklerin (oksibutinin, tolterodin, propiverin) en sık yan etkileri. Psikiyatri çıkmışında TCA için: bulanık görme, midriazis, idrar retansiyonu, taşikardi, impotans da sayılır.
Kabızlık kriterleri nelerdir? Cevap: Notlarda cevabı yok — Notlarda kabızlık tanı ölçütleri yok. Enürezis tedavisinde kabızlığın giderilmesi destekleyici tedavi olarak geçer.
OSB’de en son düzelen bulgu nedir; iletişim kalitesiyle ilgili 3 madde? Cevap: En son düzelen bulgu: Notlarda yok. İletişim (DSM-5 A): toplumsal-duygusal karşılıklılık eksikliği; sözel olmayan iletişimde eksiklik; ilişki kurma, sürdürme ve anlamada eksiklik — Notta dil becerisi iyi olanlarda sosyal etkileşimde daha çok düzelme beklendiği yazar.
Tanımlanamayan entelektüel yeti yitimi nedir? Cevap: Notlarda cevabı yok — Notta yalnız zihinsel yetersizliğin DSM-5 üç ölçütü var: entelektüel işlevlerde eksiklik, uyum işlevselliğinde eksiklik, gelişim döneminde başlama.
Özgül öğrenme güçlüğü ile mental retardasyon farkı? Cevap: Özgül öğrenme bozukluğunda başarı ölçülen zekâya göre beklenenin altındadır; zihinsel yetersizlikte entelektüel işlevler ve uyum işlevselliği eksiktir — Okul başarısızlığının ayırıcı tanısında zekâ gerilikleri dışlanmalıdır.
Nörogelişimsel bozukluklar nelerdir? Cevap: Notlarda geçenler: otizm spektrum bozukluğu, tik bozuklukları (Tourette), zihinsel yetersizlik; aynı blokta özgül öğrenme bozukluğu ve DEHB — DSM-5 başlığının tam listesi notlarda yok.
Tourette sendromu nedir, tanı kriterleri nelerdir? Cevap: Birden çok motor ve en az bir vokal tik; 18 yaşından önce başlar; 12 ay boyunca hemen her gün — Başka tıbbi durum ya da ilaca bağlı tiklere Tourettizm denir. DEHB ve OKB sık eşlik eder.
Enkoprezis ve enürezis hangi yaşta tanı alır? Cevap: Enkoprezis 4 yaş ve üzeri; enürezis 5 yaş ve üzeri — İkisinde de belirti 3 ay süreyle haftada en az 2 kez olmalıdır.
Özgül öğrenme güçlüğü tanı kriteri nedir? Cevap: Kronolojik yaş, ölçülen zekâ ve aldığı eğitim göz önüne alındığında okuma (yazma, matematik) başarısının beklenenin belirgin altında olması — Alt gruplar: okuma, yazılı anlatım, matematik bozukluğu.
Atomoksetin neden anksiyetesi olan DEHB’lilerde tercih edilir? Cevap: Notlarda cevabı yok — Notta yalnız atomoksetinin stimülan olmadığı ve nükleus akümbenste dopamini artırmadığı için bağımlılık riski taşımadığı yazar; anksiyete gerekçesi yok.
6. grup sözlü (2022-23)
Sınav yalnız otizm ve DEHB üzerineydi.
Nörogelişimsel bozukluğa bir örnek veriniz. Cevap: Otizm spektrum bozukluğu — Notta otizm “süreğen nörogelişimsel bir bozukluk” olarak tanımlanır.
Otizm tanı kriterleri nelerdir? Cevap: A: toplumsal iletişim ve etkileşimde yetersizlik; B: kısıtlı, yineleyici davranış, ilgi ve etkinlikler. Belirtiler 0-3 yaşta başlar ve işlevselliği bozar — A: karşılıklılık, sözel olmayan iletişim, ilişki kurma. B: basmakalıp hareket ve konuşma, aynılıkta ısrar, kısıtlı ilgi, duyusal aşırı/az tepki.
DEHB (6. grupta otizmle birlikte sorulan tek konu) Cevap: Belirtiler: dikkat eksikliği, dikkatin kolay dağılması, organizasyon güçlüğü, eşya kaybetme, unutkanlık; sıklık çocukta %5-10, erişkinde %2-4 — Ayrıntılı DSM-5 ölçütleri notlarda yok.
4., 12. ve 13. grup sözlü: ek sorular (2022-23, 15 soru)
Kaynak: Drive arşivi 4., 12. ve 13. grup dosyaları. Bu grupların diğer soruları ilgili kartlara bağlandı. Sınav düzeni: öğrenciler sırayla oturur, hoca bir sorudan başlayıp herkesten birer madde ister (13. grup notu).
Metilfenidat dışında yurt dışında kullanılan stimülan hangisidir? Cevap: Amfetamin — 4. grup notunda yazan cevap.
Otizmde tek kanıtlanmış risk faktörü nedir? Cevap: Baba yaşının 40’tan büyük olması — 4. grup notunda yazan cevap.
Otizm kimlerde daha sık görülür? Cevap: Erkeklerde — 4. grup notunda yazan cevap.
Nöroleptik malign sendromda tedavi nasıldır? Cevap: Önce antipsikotik kesilir. — 4. grup notunda yazan cevap; 12. grupta “malign nöroleptik sendrom nedir” diye soruldu.
Dislekside yazı nasıl olur? Cevap: Eğik, çirkin; harfler karışık. — 12. grup notunda yazan cevap.
İşitme kaybında akla ilk gelen hastalık? Cevap: Notlarda cevabı yok — 12. grup.
Dikkat eksikliği olan hastalıklar nelerdir? Cevap: Notlarda cevabı yok — 12. grup.
Şizofreni ve depresyon tanısı nasıl ve ne kadar sürede konur? Cevap: Notlarda cevabı yok — 12. grup; durumu kötü olanlara kurtarma sorusu olarak soruldu.