Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon stajı sınavlarında sorulan 20 konu ve öğrenci notlarından derlenen cevaplar. Sorular 2022-23 grup çıkmışlarından; cevaplar yalnızca FTR ders notlarından. Kartlarla çalışmak için fiziksel tıp ve rehabilitasyon uygulamasını aç.
Temel & muayene
Fizik tedavi ve rehabilitasyon tanımı; egzersiz ve elektroterapi amaçları; fizik tedavi ajanları
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Fizik tedavi: ısı, ışın, su, elektrik, masaj, traksiyon gibi fizik araçların tedavi amacıyla kullanılması.
Rehabilitasyon: fonksiyon kaybına uğramış kişinin fiziksel, mental, sosyal ve ekonomik bağımsızlığını ve yaşam kalitesini en üst düzeye çıkarma işlemlerinin genel adı. Tanı değil problem ve fonksiyon odaklıdır; ekip yaklaşımı vardır.
En önemli tedavi yöntemi: egzersiz.
Tedavi edici egzersiz amaçları, egzersizin kardiyopulmoner etkileri, elektroterapi amaçları, yüzeyel/derin ısıtıcılar, soğuk-sıcak uygulama etkileri: Notlarda cevabı yok.
Kas-iskelet muayenesi: eklem hareket açıklığı, kas gücü, bel/kalça/diz testleri
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Muayene sırası: inspeksiyon, palpasyon, eklem hareket açıklığı (goniometre; aktif ve pasif), kas gücü, nörolojik muayene. Görüntüleme fizik muayeneden üstün değildir.
Kas gücü (manuel kas testi): 0 hareket yok; 1 fasikülasyon/seyirme; 2 yerçekimi elimine edilince hareket; 3 yerçekimine karşı hareket; 4 dirence kısmen karşı koyar; 5 tam kuvvet.
Bel: modifiye Schober (SIPS'in 10 cm üstü; normal ≥5 cm artış, ankilozan spondilitte azalır); düz bacak kaldırma (30–70° pozitif = kök gerilmesi; >70° hamstring kısalığı); Laseque; kontralateral Laseque; Bragard; femoral germe; Naffziger; Valsalva.
Diz: ön/arka çekmece (çapraz bağ), varus-valgus stres (kollateral bağ), McMurray ve Apley (menisküs), Ballotman (eklem sıvısı), Ober (iliotibial band).
Fizik tedavi amaçları; yüzeyel / derin ısıtıcılar ve soğuk uygulama: endikasyon ve kontrendikasyonlar; heterotopik ossifikasyon
Dönemler:
Fizik tedavi uygulamalarının amaçları: ağrıyı, enflamasyonu, spazm/spastisiteyi ve ödemi azaltmak; kas gücünü artırmak; travma komplikasyonlarını önlemek; iyileşmeyi hızlandırmak; ambulasyon; eklem hareketini sağlamak, kontraktürü gidermek; denge-koordinasyon; dolaşımı ve fonksiyonel kapasiteyi artırmak.
Yüzeyel ısıtıcılar: sıcak paket (hot pack), termofor, sıcak su havuzu, girdap banyosu, fluidoterapi, parafin, ısıtılmış katı maddeler (taş, tuğla), kontrast banyo, infraruj lambası.
Derin ısıtıcılar: kısa dalga diatermi, mikrodalga diatermi, ultrason.
Isı endikasyonları: kronik romatizmal hastalıklar, dejeneratif eklem hastalığı, ağrılı kas spazmı, kontraktür ve yumuşak doku sertliği, kronik pelvik inflamatuvar hastalık.
Isı kontrendikasyonları: duyu bozukluğu, malignite, aktif enfeksiyon, açık yara, gebelik, kanama diyatezi, kontrolsüz kan basıncı, iskemik kalp hastalığı, düşkünlük, bilinç bozukluğu.
Soğuk endikasyonları: üst motor nöron lezyonuna bağlı kas spazmı ve spastisite; kas-iskelet travmasının erken dönemi; akut enflamasyon; akut bursit, epikondilit, tendinit. (Not: "1. motor nöron yaralanmalarında soğuk!")
Soğuk kontrendikasyonları: dekompanse kalp hastalığı, okluzif arter hastalığı, soğuğa duyarlılık (Raynaud fenomeni, SLE (sistemik lupus eritematozus), soğuk ürtikeri, kriyoglobulinemi), kaşeksi, duyu bozukluğu.
Heterotopik ossifikasyon: periartiküler alanda yeni kemik oluşumu; travmaya bağlı kapiller kanamaların uyardığı mezenkimal hücre metaplazisi. Nedenleri: travmatik beyin hasarı, inme, poliomiyelit, miyelodisplazi, CO zehirlenmesi, spinal kord tümörü, siringomiyeli, tetanoz, multipl skleroz, total kalça protezi ve diğer artroplastiler, ciddi yanık.
Üst ve alt motor nöron lezyonu (1. ve 2. motor nöron):
Kırmızı bayraklar: yaş <15 veya >55, gece ağrısı, yoğun ve ilerleyici belirtiler, fokal nörolojik defisit, malignite öyküsü, kilo kaybı, damar içi ilaç kullanımı, sistemik steroid kullanımı, immünsupresyon, yapısal deformite, ateş, kauda ekuina sendromu, patolojik refleks.
Bel ağrılı hastaya yaklaşım: iyi anamnez; postür, hareket açıklıkları, lokal hassasiyet, kas spazmı; duyu, motor, DTR; provokasyon testleri.
Kauda ekuina sendromu: L5-S1 düzeyinde bası; motor, duyu ve mesane işlevlerinde kayıp; eyer tarzı anestezi.
Nörojen ve vasküler kladikasyo:
Bel ağrısı: nörojende var, vaskülerde yok.
Ayakta durmakla ağrı: nörojende artar, vaskülerde artmaz.
Boyun ağrısı nedenleri, kırmızı bayraklar, boyun testleri
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Nedenler: servikal strain/sprain (boyun ağrısının ~%90'ı, en sık), servikal radikülopati (en sık C7>C6>C8>C5; nedeni disk herniasyonu ve spondilitik değişiklikler), servikal eklem (faset) ağrısı, internal disk bozuklukları, servikal miyelopati; ayrıca fibromiyalji, Forestier (DISH), skolyoz.
Kırmızı bayraklar: yakın boyun travması (kırık), kord bulguları, boyun fleksiyonunda şok benzeri parestezi (kord kompresyonu/MS), ateş / enjeksiyon / immünsüpresyon (enfeksiyon), ani kilo kaybı ve malignite öyküsü, uzun süreli kortikosteroid, yaşlıda baş ağrısı-omuz-kalça ağrısı-görme sorunu (polimiyalji romatika, dev hücreli arterit), ön boyun ağrısı (anjina).
Miyelopati: DTR artışı, Babinski pozitifliği, anormal yürüme; MRG esastır, kanal çapı <10 mm destekler.
Boyun ağrısı tedavisi: Notlarda cevabı yok.
Ağrı: tanım, sınıflama, yolaklar, kronik ağrı sendromu ve tedavi (ders slaytı)
Dönemler:
Tanım (IASP): gerçek veya potansiyel doku hasarına bağlı hoş olmayan duyusal ve emosyonel deneyim; öznel, anksiyete ve depresyondan etkilenir.
Nörofizyolojik sınıflama: nosiseptif ağrı (somatik: keskin, iyi lokalize, travma/kırık; visseral: künt, yeri belirsiz, yayılır), nöropatik ağrı (periferik: postherpetik nevralji, diyabetik polinöropati; santral: fantom, inme/spinal kord yaralanması sonrası; sempatik: KBAS), psikojenik ağrı.
Süreye göre: akut ağrı adaptif, koruyucudur; kronik ağrı genellikle >3 ay, iyileşmeden sonra sürer, maladaptiftir.
Lifler: A-delta (miyelinli, hızlı, keskin ağrı), C polimodal (miyelinsiz, yavaş, künt ağrı). Kapı kontrol teorisi (Wall–Melzack): dorsal substantia gelatinosada nosiseptif bilgiyi inhibe eden internöronlar vardır; geniş çaplı afferentler aktive eder, küçük çaplı afferentler inhibe eder.
Tanımlar: allodini (ağrılı olmayan uyaranın ağrı yapması), hiperaljezi (ağrılı uyarana beklenenden şiddetli yanıt), hiperpati (uyaran kalkınca süren ağrı), hiperestezi, hipoestezi, disestezi, parestezi.
Kronik ağrı sendromu (6D): ilaç bağımlılığı (drug abuse), fonksiyonel kayıp, kullanmamaya bağlı kuvvet kaybı (disuse), depresyon (hastaların %70'inde), özürlülük (disability), uyku bozukluğu. Santral sensitizasyon: periferik uyaranlara karşı SSS'de nöronal hipereksitabilite.
Tedavi: fiziksel (kriyoterapi, ısı, TENS, akupunktur, lazer, egzersiz); medikal (asetaminofen, NSAİİ, narkotik, adjuvan: trisiklik antidepresanlar [amitriptilin, doksepin, imipramin], antikonvülzanlar [pregabalin, gabapentin, karbamazepin vb.]); sinir blokları; psikolojik ve cerrahi girişimler.
Nörolojik rehabilitasyon
Spinal kord yaralanması: ASIA sınıflaması, komplikasyonlar, otonomik disrefleksi, kauda ekuina
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
ASIA (ISNCSCI) motor anahtar kaslar: C5 dirsek fleksörleri, C6 bilek ekstansörleri, C7 dirsek ekstansörleri, C8 parmak fleksörleri, T1 parmak abduktörleri, L2 kalça fleksörleri, L3 diz ekstansörleri, L4 ayak bileği dorsifleksörleri, L5 uzun ayak başparmak ekstansörü, S1 plantar fleksörler.
Motor skor: 0 tam felç, 1 palpabl/görünür kasılma, 2 yerçekimsiz aktif hareket, 3 yerçekimine karşı hareket, 4 hafif dirence karşı, 5 normal.
Tam / eksik yaralanma: S4-5'te herhangi bir duyu veya motor fonksiyon varsa eksik; ayrıca anal derin basınç ve istemli anal kontraksiyon değerlendirilir.
Komplikasyonlar, otonomik disrefleksi (tetraplejik hasta + şiddetli baş ağrısı), kauda ekuina farkı, 1. ve 2. motor nöron tablosu: Notlarda cevabı yok.
Seviyelere göre (cevaplı not):
Frenik sinir C3–5. C1–4 tetrapleji: spontan solunum olmayabilir, afazi/dizartri. C5–T1: spontan solunum olabilir, normal konuşur.
T2–5 ve T6–12 parapleji (üst ekstremite normal); L1–L5 parapleji; S1–S5'te hasta yürüyebilir.
Ambulasyon / cihaz beklentisi: C3–5 akülü-motorlu tekerlekli sandalye; C6–7 manuel tekerlekli sandalye; C8–T10 egzersiz amaçlı ayakta durma ve yürüme + manuel sandalye; T11–L2 ev içi fonksiyonel ambulasyon; L3 ve altı toplum içi ambulasyon.
Komplikasyonlar: DVT (derin ven trombozu), pulmoner emboli, ağrı, bası yarası, spastisite, kontraktür, heterotopik ossifikasyon, mesane-bağırsak sorunları, atelektazi, pnömoni, otonomik disrefleksi, ortostatik hipotansiyon, anemi, osteoporoz, patolojik kırık, siringomiyeli, spinal deformite. Genitoüriner: erken dönemde enfeksiyon, orşit, epididimit; geç dönemde taş, fistül, reflü, böbrek yetmezliği.
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Tanım: erişkinde en sık engelliliğe yol açan beyin hasarı; vasküler nedenli, 24 saatten uzun süren fokal veya global nörolojik defisit. İskemik %80, hemorajik %20. İnme sonrası olguların %40'ında orta, %15–30'unda ciddi engellilik kalır.
Hemipleji: vücudun bir yarısı etkilenir; hasarın yerine göre motor, duyu, koordinasyon ve denge bozukluğu olur.
Rehabilitasyon hedefleri: komplikasyon önleme, engelliliği azaltma; mobilizasyon–ambulasyon, kognitif ve iletişim, yutma–beslenme, el ve günlük yaşam aktiviteleri.
Tekrar riski: 5 yıl içinde %25–42. Değiştirilemeyen risk faktörleri: yaş (%70'i 65 yaş üstü), erkek cinsiyet (%19 fazla), ırk, aile öyküsü. Değiştirilebilir (kesinleşmiş): hipertansiyon, sigara, diyabet, kardiyovasküler hastalıklar, asemptomatik karotis stenozu, atrial fibrilasyon, orak hücreli anemi, dislipidemi, obezite, diyet, fiziksel inaktivite, postmenopozal hormon tedavisi.
Komplikasyonlar: disfaji %45 (aspirasyon pnömonisi %30, malnütrisyon %15); derin ven trombozu ve pulmoner emboli; epileptik nöbet; mesane–barsak sorunları (idrar inkontinansı %50, ilk 6 ayda çoğu geriler); bası yarası %9–23; santral (nöropatik) ağrı; depresyon %18–61; yorgunluk %39–72; demans; spastisite ve kontraktür.
Hemiplejik omuz ağrısı: en sık kas-iskelet komplikasyonu (%72). Nedenler: omuz subluksasyonu, adhezif kapsülit, traksiyon/kompresyon nöropatisi, kompleks bölgesel ağrı sendromu (omuz-el sendromu), travma, bursit/tendinit, rotator kaf sorunları, heterotopik ossifikasyon.
Afazi: dominant hemisfer hasarı, daha çok sağ hemiplejikler; motor, duyusal, global. İhmal sendromu: hemiplejik taraftan gelen uyaranlara kayıtsızlık; dominant olmayan hemisfer hasarı, daha çok sol hemiplejikler.
Düzelme: fonksiyonel düzelme hastaların %80'inde 6 haftada, %95'inde 12–14 haftada; yürüme 11–14 haftada, üst ekstremite 9–13 haftada. İlk 6 ay rehabilitasyonda önemlidir.
Ortez: kontraktürü önler, oraklama yürüyüşünü engeller, elde kontraktür gelişimini önler; omuz askısı erken dönem subluksasyonu önler.
Hemipleji/parapleji/tetrapleji tanımları ve inme sınıflaması ayrıntısı: Notlarda cevabı yok.
Serebral palsi: tipler, GMFCS, risk, tanı, eşlik eden sorunlar, tedavi (ders slaytı)
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Tanım: çocukluk çağının en yaygın fiziksel engellilik nedeni (323 çocuktan biri); hareket ve postürü etkiler; immatür beyin hasarı sonucu, progresif değildir. Epilepsi sık eşlik eder.
Motor tipler: spastik %70–80 (hipertoni, istemsiz kas kasılmaları, ağrı, eklem deformiteleri, skolyoz, kalça dislokasyonu); ataksik %5–10 (başlangıçta hipotoni, denge–koordinasyon zaafiyeti; eğitsel terapi daha önemli); diskinetik (atetoz: yavaş kıvranma; kore: düzensiz ani hareketler; distoni: tekrarlı kıvrılma ve postüral anormallik; hipoksik ensefalopati ve kernikterusta sık; botulinum toksin ve ilaç kullanılabilir); mikst tip %15–20.
GMFCS (Gross Motor Function Classification System) 5 düzey: I kısıtlamasız yürür; II kısıtlamalarla yürür; III el tutan cihazla yürür; IV kendi hareketi sınırlı (motorlu sandalye); V insana ve cihaza bağımlı. Bilişsel durumu hesaba katmaz.
Risk: prematürite, asfiksi, kanama, enfeksiyon, doğum travması, düşük doğum ağırlığı, periventriküler lökomalazi, ikiz gebelik vb. Yenidoğanda belirleyiciler: nöbet, düşük doğum ağırlığı, baş çevresi anormallikleri, düşük Apgar, azalmış aktivite/ağlama, beslenme sorunları, apne, hipotoni (bez bebek) veya hipertoni.
Belirtiler: istemsiz hareketler, koordinasyon–denge sorunu, farklı postür, erken el dominansisi, iki eli birleştirememe, baş tutma/oturma/emekleme/yürüme gecikmesi, konuşma ve yutma zorluğu, aşırı salya, primitif reflekslerin sürmesi (Moro gibi).
Tanı: anamnez ve fizik muayene; BT/MR ikinci planda. Tanı 2 yaşa kadar uzayabilir. Ortalama tanı yaşı: bilateral spastik 9,6–11 ay; unilateral 12–15,6 ay; diskinetik 6–8,4 ay; ataksik 12,6–30 ay.
Eşlik eden sorunlar: kronik ağrı %50–75, kognitif sorun %50, dil–konuşma %40–50, epilepsi %25–45, görme %30–50, işitme %5–20, kalça dislokasyonu %35, skolyoz %20–65, davranış sorunları %25, idrar kontrol sorunları %25, uyku bozukluğu %20–45, salya %20, tüple beslenme %5.
Yaklaşım: FTR (spastisite tedavisi: botulinum toksin, fizyoterapi, iş-uğraşı ve dil-konuşma terapisi, ortez, yürüyüş ve postür analizi, baklofen pompa takibi), çocuk nörolojisi, çocuk psikiyatrisi, ortopedi (kas-tendon ve kemik cerrahisi), nöroşirurji (baklofen pompası, dorsal rizotomi).
Travmatik beyin hasarı ve nöroplastisite (ders slaytı)
Dönemler:
Travmatik beyin hasarı: en sık trafik kazası (en sık neden alkol); genellikle global beyin hasarı, diffüz aksonal hasar; fiziksel, bilişsel ve psikososyal etkilenim daha fazladır. Şiddet: 8 ve altı ciddi, 9–12 orta, 13–15 hafif. Koma ve posttravmatik amnezi süresinin uzaması kötü prognozdur.
Farklı komplikasyonlar: koma sonrası ajitasyon, belirgin kognitif etkilenme, posttravmatik epilepsi ve hidrosefali, nöroendokrin etkilenme (hipotalamopituiter aks), daha fazla heterotopik ossifikasyon. Akut dönemde BT (hemoraji, kırık, akut hidrosefali), parankimal lezyon için MR.
Nöroplastisite: SSS'nin uyaranlara yanıtıyla gliogenez, nörogenez, sinaptogenez ve anjiyogenez. Aerobik egzersiz BDNF (beyin kaynaklı nörotrofik faktör), IGF-1 ve VEGF düzeylerini değiştirir; BDNF nöroplastisitenin ana molekülüdür. Düzenli aerobik egzersiz (en az 20 dk) hipokampal nörogenezi ve bilişsel işlevi destekler, antidepresan etki gösterir.
Pediatrik rehabilitasyon: serebral palsi, spina bifida, doğum travmaları (brakiyal pleksus hasarı, tortikollis), kas hastalıkları, periferik nöropatiler, omurga eğrilikleri, ampütasyonlar. Çocuklar küçük yetişkin değildir.
Spina bifida: folik asit eksikliği nöral tüp defekti riskini %50–70 artırır; 2. trimesterde alfa-fetoprotein yüksekse kraniyal USG (limon belirtisi, muz belirtisi). Risk: ilk 28 günde hipertermi, solvent, folat/çinko eksikliği, teratojenik ilaçlar (valproik asit, izotretinoin, metotreksat). Okülta (tethered kord ile birlikte olabilir) ve sistika (meningosel: nöral yapı yok; meningomiyelosel); hidrosefali; Chiari tip 2.
SCIWORA: radyografik anormallik olmadan spinal kord yaralanması; pediatrik spinal kord yaralanmalarının %34'ü, özellikle 9 yaş altı.
Brakiyal pleksus hasarı: artmış doğum ağırlığı, multiparite, omuz distosisi; en değerli tetkik EMG; duysal sinir aksiyon potansiyeli korunmuşsa preganglionik lezyon; C5–6 (Erb) lezyonlarda MR.
Nöromusküler hastalıklar: lezyon ön boynuz, periferik sinir, nöromüsküler bileşke veya kas; EMG, biyokimya, genetik, biyopsi. CK normalse DMD ve BMD dışlanır; DMD ve erken BMD'de CK normalin 50–100 katı; SMA'da en fazla 2–4 kat, 10 kattan yüksek CK SMA'yı dışlar. X-resesif örnekler: hemofili, DMD. Laktat/pirüvat yüksekliği metabolik miyopati; MELAS.
Omurga: Scheuermann hastalığı (vertebra endplate osteokondrozu, kifoz; 3 ardışık vertebrada wedge; eşik değer slaytta okunaksız). Spondilolizis 5,5–6,5 yaşta, sıklıkla L5–S1, oblik grafide “iskoç köpeği”; spondilolistezis Meyerding 3–4 veya nörolojik defisitte cerrahi. Diskit: yüksek ateş, lökositoz, gece ağrısı; S. aureus, brusella, tüberküloz. Okul çağı sırt ağrılarının %74'ü sırt çantasına bağlıdır.
Skolyoz: konjenital (doğumda, progresif, cerrahi); infantil (<%1); juvenil (%19, agresif); adölesan (%80, E<K, >10 yaş, sağ torasik); nöromusküler (olgunluktan sonra da ilerler).
Yürüyüş: 3 yaşta düz çizgide yürür; ardışık (tandem) yürüyüş 5 yaşta; tibial retroversiyon 10 yaşa kadar düzelir. İdiyopatik parmak ucu yürüyüşü 3 yaş altında sık; 3 yaştan sonra süreni araştır (muskuler distrofi, distoni, tethered kord, SSS patolojisi, otizm).
Hipotoni: miyopati, serebellar disfonksiyon, ön boynuz hastalığı, nöropati, spina bifida; jeneralize hipotoni “bez bebek”. SP'de erken hipotoni spastisiteye dönüşebilir.
Genetik geçiş: otozomal resesifte her doğumda %25 hastalık, %50 taşıyıcı riski; X-resesifte hastalar genelde erkek.
Romatolojik & metabolik
Romatoid artrit: tanı ölçütleri, tedavi (NSAİİ, glukokortikoid, DMARD, metotreksat), FTR; OA ile karşılaştırma; romatoid nodül; fibromiyalji
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Tanı ölçütleri (7 ölçütten ≥4; ilk 4 ölçüt en az 6 hafta sürmeli):
Sabah sertliği: eklem çevresinde 1 saatten uzun.
En az 3 eklem bölgesinde hekimin kaydettiği yumuşak doku şişliği veya sinovyal sıvı artışı.
El eklemlerinde artrit: PIF (proksimal interfalangeal), MKF (metakarpofalangeal) veya el bileğinde en az bir şişlik.
Simetrik artrit.
Romatoid nodüller: kemik çıkıntılar ve ekstansör yüzlerde deri altı nodüller.
RF (romatoid faktör) pozitifliği.
Radyoloji: el-bilek ön-arka grafide tipik erozyon veya periartiküler osteoporoz.
Tedavi ilkeleri:
Küratif tedavi yok.
NSAİİ ve steroid semptomatiktir; NSAİİ hastalığın seyrini değiştirmez.
Glukokortikoid, DMARD (hastalığı modifiye eden antiromatizmal ilaç) etkisini gösterene kadar köprü tedavidir; mümkün olan en düşük doz ve sürede.
Steroid dozları (prednizolon eşdeğeri/gün): düşük <7,5 mg; orta 7,5–30 mg; yüksek 30–100 mg; çok yüksek >100 mg.
Metotreksat (ilk tercih): folik asit antagonisti; haftada 1 kez oral veya deri altı 7,5–10 mg/hafta; yanıt alınana kadar her ay 2,5–5 mg artırılır; idame genelde 15–25 mg/hafta.
Biyolojik DMARD: pahalı ve yan etkileri sorun; konvansiyonel DMARD yan etki, intolerans veya yetersiz yanıt nedeniyle kullanılamazsa.
İlaç dışı tedavi (evreye göre):
Akut: yatak istirahati, splint, soğuk uygulama, TENS ve diğer analjezik akımlar, pasif EHA (eklem hareket açıklığı) ve izometrik egzersiz.
Subakut: yüzeyel ısı, aktif-asistif egzersiz.
Kronik: derin ısı, germe ve izotonik egzersiz, yardımcı cihaz.
Osteoartrit (OA) ve RA karşılaştırması:
Yaş: OA yaşla artar; RA çocukta da erişkinde de görülür, pik ~50 yaş.
Deformite: OA'da Heberden ve Bouchard nodülleri, krepitasyon; RA'da kuğu boynu ve düğme iliği deformitesi, başparmakta Z deformitesi.
Romatoid nodül: RA'lı hastaların %20–30'unda; merkezde nekroz, çevresinde fibroblast kümeleri ve perivasküler inflamatuvar hücreler. Dirsek ekstansör yüzü, el sırtı, oksipital bölge, sakrum; ayrıca larinks, ses telleri, kalp, akciğer, sklera.
Fibromiyalji: kronik, nedeni bilinmeyen yaygın ağrı; uyku bozukluğu, sabah tutukluğu, yorgunluk, irritabl bağırsak eşlik eder; kadınlarda ve 25–55 yaşta sık. Tanı: en az 3 aydır yaygın ağrı ve 18 noktanın 11'inde hassasiyet; laboratuvar ve radyoloji tanı koydurmaz.
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Tanım: düşük kemik kütlesi ve kemik mikroyapısının bozulmasıyla kemik kırılganlığı ve kırık olasılığı artan sistemik iskelet hastalığı.
DEXA (kemik mineral yoğunluğu, BMD) ölçütleri: normal: genç erişkine göre 1 SD'den az sapma; osteopeni: −1 ile −2,5 SD arası; osteoporoz: −2,5 SD'den fazla düşük; yerleşmiş osteoporoz: −2,5 SD üstü sapma + bir veya daha fazla kırık.
Tip I (postmenopozal): 51–75 yaş, kadın:erkek 6:1, trabeküler kemik; vertebra ve el bileği kırığı; östrojen eksikliği; hızlı kemik kaybı (yüksek dönüşüm). Tip II (senil): 75 yaş üstü, kadın:erkek 2:1, kortikal + trabeküler; kalça, pelvis, tibia, humerus üst uç kırığı; yaşlanma ve ikincil hiperparatiroidi; yavaş kayıp (düşük dönüşüm).
Risk faktörleri: yaşlanma, düşük kemik kütlesi, kadın cinsiyet, beyaz ırk, erken menopoz, narin yapı, aile öyküsü; sedanter yaşam, kalsiyum ve D vitamini fakir diyet, alkol, sigara; kortizon/heparin, immobilizasyon, amenore; düşme riskleri (denge bozukluğu, sedatif, kas zayıflığı, kognitif bozukluk).
Kemik kütlesi: yaklaşık 20 yaşa kadar artar, 40 yaşına kadar korunur, sonra kayıp başlar. Erkekte pik kemik kütlesi %25–30 daha yüksektir.
Klinik: en sık semptom kemik (sırt) ağrısıdır; trabeküler kayıp %30–40'a ulaşana kadar sessizdir.
Kırıklar: distal radiusta Colles kırığı (el üzerine düşme; kadın:erkek yaklaşık 1,5:1); femur üst uç kırığı en ciddi olanıdır (hospitalizasyon gerekir, mortalite yaklaşık %20; kadın:erkek 2:1); vertebra kırığı en sık T8–L3, özellikle T12 ve L1 (kadın:erkek 7:1). Her kompresyon kırığı boyu yaklaşık 1 cm kısaltır; çoklu kırıkta Dowager (yaşlı kadın) kamburu gelişir. Vertebra kırığında akut ağrı 2–3 hafta şiddetli, iyileşme 3–4 ay; ağrı 4–6 haftadan uzun sürerse metastaz veya multipl miyelom düşünülür.
Tanı: direkt grafide kayıp, iskelet kalsiyumunun en az %20–40'ı kaybedilince görülür. DEXA, kantitatif BT (QCT, gerçek hacimsel yoğunluk), kantitatif ultrason (QUS; radyasyonsuz, taşınabilir), kemik sintigrafisi (kırığın yeni–eski ayrımı). Primer osteoporozda rutin laboratuvar normaldir; sekonder nedenler için sedimantasyon, hemogram, glukoz, kreatinin, Ca, P, ALP, karaciğer testleri, idrar tetkiki; gerekirse 24 saatlik idrar Ca, elektroforez, PTH, 25(OH)D, TSH, kortizol, Bence Jones proteini.
Osteoporoz tedavisi, rehabilitasyon, düşme önleme ve osteomalazi (ders slaytı)
Dönemler:
Tedavi hedefi: kemik kütlesinin korunması ve kaybın yerine konması. Osteopenide koruma, yerleşmiş osteoporozda onarım hedeflenir.
Kemik yıkımını azaltanlar: östrojen, kalsitonin, bifosfonat, kalsiyum, D vitamini ve metabolitleri, tiyazid diüretikler, ipriflavon. Yapımı artıranlar: florür, anabolik steroid, paratiroid hormon, büyüme hormonu.
HRT (hormon replasman tedavisi): postmenopozal osteoporozda primer patojen östrojen eksikliğidir; 50 yaş civarındaki kadın en çok yarar görür. Kontrendikasyon: endometrium kanseri, meme kanseri, kronik karaciğer hastalığı, yeni tromboz, yeni miyokard enfarktüsü.
Kalsiyum: diyetle 1000 mg'a ek olarak östrojen kullananlara 1000 mg/gün, kullanmayanlara 1500 mg/gün. D vitamini: kalsiferol (D2) en fazla 50.000 IU/hafta; kalsitriol 0,25–1 µg.
Kalsitonin: enjektabl veya intranazal; vertebral kırıkta analjezik etkisi 1–2 gün içinde başlar.
Bifosfonatlar: etidronat 400 mg/gün 14 gün, 3 ayda bir (kırık veya osteomalazide kontrendike); alendronat 10 mg/gün veya 70 mg/hafta; risedronat 5 mg/gün veya 35 mg/hafta. PTH: 400–800 IU/gün enjeksiyon.
Rehabilitasyon: diyet, medikal tedavi, egzersiz, spinal destek; düşmeyi önleme; hasta eğitimi. Egzersizin amaçları: kemik kütlesini artırma, kas gücü, denge ve koordinasyon, postür, ağrıyı azaltma.
Düşme: 65 yaş üstünün yıllık 1/3'ü düşer; düşmelerin %5'inde kırık, %1'inde kalça kırığı olur. Önlemler: kaygan olmayan ayakkabı, aydınlık merdiven, halı ve kablo kaldırma, banyoda tutamaç, yataktan kalkınca bir süre oturma (hipotansiyon).
Osteomalazi: D vitamini yetersizliği veya metabolizma bozukluğuyla kemik matriksinin mineralizasyon yetersizliği (çocukta raşitizm). Yaygın simetrik kemik ağrısı, proksimal kas güçsüzlüğü, ördek yürüyüşü. Ca, P ve 25(OH)D düşük; alkalen fosfataz ve PTH yüksek; grafide Looser çizgileri (psödofraktür), sintigrafide saptanabilir. Nedene yönelik tedavi; D vitamini 1000–5000 IU/gün.
Osteoartrit: tanım, epidemiyoloji, patogenez, klinik, ACR kriterleri, tedavi (ders slaytı)
Dönemler:
Tanım: sinovyal eklemlerin kıkırdağında harabiyet, eklem yüzlerinde yeni kemik yapımı, ağrı, sertlik ve hareket kısıtlılığıyla giden nonenflamatuar, kronik, dejeneratif hastalık. Dünyada en sık görülen ve fiziksel bozukluğa yol açan eklem hastalığıdır.
Sıklık: 30 yaşta %1,2; 40 yaşta %10; 60 yaşta %50; 75 yaşta %80. El ve diz OA kadınlarda, kalça OA erkeklerde daha sık.
Sınıflama: primer (idiyopatik: lokalize, jeneralize, eroziv) ve sekonder (metabolik, anatomik, travmatik, inflamatuar). Risk faktörleri: yaş, kadın cinsiyet (menopoz sonrası), genetik (ikizlerde %50), obezite, travma, mesleki/statik yüklenme, kas zayıflığı.
Patogenez: kıkırdakta fibrilasyon–fissür–erozyon–incelme ve çıplaklaşma; subkondral skleroz, kist, eburnasyon ve osteofit; sinovit ve menisküs dejenerasyonu.
Klinik: kullanımla artan ağrı; sabah/inaktivite sonrası tutukluk (30 dk'dan az); hareket kısıtlılığı; krepitasyon; instabilite hissi; inflamasyon bulgusu yok veya minimal. El: Heberden nodülleri (DİP), Bouchard nodülleri (PİP), 1. KMK (başparmak kökü). Diz: medial kompartman, genu varum, kuadriseps atrofisi. Kalça (koksartroz): yürümede ağrı, uyluk ve dize yansıma, internal rotasyon kısıtı, Trendelenburg, antaljik yürüyüş. Spondiloartroz: mekanik bel ağrısı.
ACR el kriterleri: (1) el ağrısı/sızlama/katılık, (2) seçilmiş 10 eklemin ≥2'sinde sert şişlik, (3) ≤2 MKF şişliği, (4) ≥2 DİF sert şişlik, (5) seçilmiş 10 eklemin ≥1'inde deformite; 1,2,3,4 veya 1,2,3,5 varsa OA. Kalça (klinik + radyolojik): kalça ağrısı, ESR ≤20 mm/saat, osteofit, eklem aralığı daralması; 1,2,3 veya 1,2,4 veya 1,3,4. Diz (klinik): ağrı, krepitasyon, sabah katılığı ≤30 dk, yaş ≥38, kemik genişlemesi; 1,2,3,4 veya 1,2,5 veya 1,4,5.
Tedavi hedefi: ağrıyla mücadele, hareket açıklığı, kas gücü, deformite önleme, ilerlemeyi önleme. Hasta eğitimi, kilo verme, fizik tedavi ajanları (sıcak, soğuk, TENS), aerobik–germe–kuvvetlendirme–izometrik egzersizler, yardımcı cihaz ve ortez. İlaç: parasetamol, NSAİİ (GİS yan etkisi), topikal analjezik; eklem içi hiyalüronat (haftada 1, 3 kez; iki enjeksiyon arası en az 21 gün; yılda 3'ten fazla yapma) ve kortikosteroid (kısa süreli yarar). Cerrahi: medikal tedaviye yanıtsız ağrı, yürüme mesafesinin 500 m altına düşmesi, 20–30 dakikadan fazla ayakta duramama, uykunun ağrıyla bölünmesi; osteotomi, artrodez, debridman, eklem replasmanı.
Seronegatif spondiloartropatiler ve ankilozan spondilit: ortak özellikler, modifiye New York ölçütleri, tedavi
Dönemler:
Ortak özellikler: RF negatif; romatoid nodül yok; HLA-B27 pozitif; aksiyel tutulum (sakroiliit, spondilit); alt ekstremite ağırlıklı periferik artrit; entezopati; daktilit; anterior üveit atakları; inflamatuvar bel ağrısı; genitoüriner ve gastrointestinal enfeksiyon, inflamatuvar bağırsak hastalığı ve psöriazis ile ilişki; CRP (C-reaktif protein) yüksek; aile öyküsü; NSAİİ'ye iyi yanıt.
Grup: ankilozan spondilit, reaktif artrit, inflamatuvar bağırsak hastalığı artropatisi, psöriatik artrit, undiferansiye ve juvenil spondiloartritler.
Ankilozan spondilit, modifiye New York ölçütleri:
En az 3 aydır egzersizle azalan, istirahatle geçmeyen bel ağrısı ve sabah tutukluğu.
Lomber omurgada sagittal ve frontal düzlemde hareket kısıtlılığı.
Göğüs ekspansiyonunda azalma.
Radyolojide bilateral evre 2–4 veya unilateral evre 3–4 sakroiliit.
Kortikosteroid: lokal olarak sakroiliak ekleme, periferik ekleme ve entezitlere.
İlaç dışı tedavi: hasta ve yakınlarının eğitimi (seyir, kontrol, sigarayı bırakma); postür ve hareketliliği koruyup deformiteyi önleyen düzenli egzersiz; ev ve iş ortamı düzenlemesi; kişiye özgü egzersiz (EHA, sırt-bel ve karın kası güçlendirme, solunum ve postür egzersizleri); müsabakasız düzenli spor (yüzme, yürüyüş); fizik tedavi; hidroterapi; yardımcı cihaz ve ortez.
2. Akut gut artriti: ani başlayan, çok şiddetli ağrıyla monoartrit; podagra (ayak başparmağı 1. MTF eklemi). Tedavi 7–10 gün kolşisin, NSAİİ veya steroid. Bu dönemde antihiperürisemik ilaç kullanılmaz.
3. İnterkritik gut: belirti yok. Nefropati varsa allopurinol + NSAİİ; 3 ay sonra yalnız allopurinol, toplam 6 ay.
4. Kronik tofüslü gut: eklemde sürekli ağrı ve şişlik.
Tofüs yerleri: en sık 1. MTF eklem; el bileği, kulak, olekranon bursası, parmakların sırtı, diz. Nadiren aort duvarı, triküspit ve mitral kapak, burun kıkırdağı, göz kapağı, kornea ve sklera.
Muayene ipucu: ayakta 1. MTF eklem şişliği gutu düşündürür.
COX-1 seçici: naproksen (kalp sorunu olanda tercih), ibuprofen (laktasyonda), indometazin (gastrointestinal sisteme çok zararlı).
COX-2 spesifik (koksibler): etorikoksib, rofekoksib, valdekoksib, parekoksib, selekoksib. Gastrointestinal komplikasyonu daha az; hasta aspirin kullanıyorsa bu avantaj ortadan kalkar.
Yan etkiler:
Gastrointestinal: dispepsi, gastroduodenal ülser ve komplikasyonları, kolit alevlenmesi, transaminaz yükselmesi.
Fibromiyalji tanı kriteri? Cevap: ≥3 ay yaygın ağrı ve 18 noktanın 11'inde hassasiyet — Laboratuvar/radyolojik bulgu yoktur.
Modifiye Schober testi nedir? Cevap: SIPS'in 10 cm üstü işaretlenip öne eğilmede ölçülür; normal ≥5 cm — Lomber fleksiyon kısıtlılığını (ankilozan spondilit takibi) gösterir.
Düz bacak kaldırma testi yorumu? Cevap: 30–70° pozitif: kök gerilmesi; >70°: hamstring kısalığı — Laseque, Bragard, kontralateral Laseque benzer testlerdir.
ASIA'da tam/eksik yaralanma ölçütü? Cevap: S4-5'te herhangi bir duyu veya motor fonksiyon varsa eksik
Fizik tedavi ve rehabilitasyonun tanımı? Cevap: Fizik tedavi: ısı, ışın, su, elektrik, masaj, traksiyon gibi araçlarla tedavi; rehabilitasyon: bağımsızlığı ve yaşam kalitesini artırma — En önemli tedavi egzersizdir.
Osteoporoz tanı ve tedavisi? Cevap: Notlarda cevabı yok
Tetraplejik hastada baş ağrısı: tanı ve müdahale? Cevap: Notlarda cevabı yok
İnme risk faktörleri / komplikasyonları? Cevap: Notlarda cevabı yok
1. ve 2. motor nöron farkı? Cevap: Notlarda cevabı yok
RA tanı kriterleri ve tedavisi? Cevap: Notlarda cevabı yok
Bel ağrısı kırmızı bayrakları ve kauda ekuina? Cevap: Notlarda cevabı yok
Seronegatif spondiloartropatilerin ortak özellikleri? Cevap: Notlarda cevabı yok
Akut gut artriti tedavisi? Cevap: Notlarda cevabı yok
Serebral palsi sınıflaması? Cevap: Notlarda cevabı yok
İnmenin tanımı nedir ve iskemik/hemorajik oranı nedir? Cevap: Vasküler nedenli, 24 saatten uzun süren fokal/global nörolojik defisit; iskemik %80, hemorajik %20 — Erişkinde en sık engelliliğe yol açan beyin hasarıdır.
Hemiplejik omuz ağrısının sıklığı ve nedenleri nelerdir? Cevap: İnmede en sık kas-iskelet komplikasyonu (%72): subluksasyon, adhezif kapsülit, KBAS, rotator kaf sorunları, heterotopik ossifikasyon
Afazi ve ihmal sendromu hangi hemisfer hasarında görülür? Cevap: Afazi dominant hemisfer (çoğunlukla sağ hemipleji); ihmal dominant olmayan hemisfer (çoğunlukla sol hemipleji)
Serebral palsi nedir ve tipleri nelerdir? Cevap: Progresif olmayan immatür beyin hasarı; spastik %70–80, ataksik %5–10, diskinetik, mikst %15–20 — Çocukluk çağının en yaygın fiziksel engellilik nedeni.
GMFCS kaç düzeydir ve neyi değerlendirir? Cevap: 5 düzey; kaba motor fonksiyon (I kısıtlamasız yürür, V tam bağımlı); bilişsel durumu hesaba katmaz
Serebral palsi ile birlikte en sık görülen sorunlar nelerdir? Cevap: Kronik ağrı %50–75, kognitif %50, dil-konuşma %40–50, epilepsi %25–45, görme %30–50, kalça dislokasyonu %35, skolyoz %20–65
Serebral palsi tanısı nasıl konur? Cevap: Anamnez ve fizik muayene; BT/MR ikinci planda; tanı 2 yaşa kadar uzayabilir
Osteoporozun DEXA ölçütleri nelerdir? Cevap: Normal >−1 SD; osteopeni −1 ile −2,5; osteoporoz < −2,5; yerleşmiş osteoporoz < −2,5 + kırık
Tip I ve Tip II osteoporoz farkı nedir? Cevap: Tip I postmenopozal (51–75 yaş, K:E 6:1, trabeküler, vertebra/el bileği); Tip II senil (>75 yaş, K:E 2:1, kalça)
Osteoporozda en sık vertebra kırığı düzeyi ve kısalma miktarı? Cevap: T8–L3 (özellikle T12, L1); her kompresyon kırığı yaklaşık 1 cm boy kısalması — Çoklu kırıkta Dowager kamburu.
Direkt grafide osteoporoz ne zaman görülür? Cevap: Kemik kaybı %20–40 olduktan sonra
Femur üst uç kırığında mortalite nedir? Cevap: Yaklaşık %20
Alendronat ve risedronat dozları nelerdir? Cevap: Alendronat 10 mg/gün veya 70 mg/hafta; risedronat 5 mg/gün veya 35 mg/hafta
Allodini ve hiperaljezi nedir? Cevap: Allodini: ağrılı olmayan uyaranın ağrı yapması; hiperaljezi: ağrılı uyarana aşırı yanıt
Osteoartritin tanımı ve sıklığı nedir? Cevap: Nonenflamatuar dejeneratif eklem hastalığı; 60 yaşta %50, 75 yaşta %80 — El/diz OA kadında, kalça OA erkekte sık.
Spina bifidada risk ve tarama nedir? Cevap: Folik asit eksikliği; AFP yüksekliği, USG’de limon ve muz belirtisi; Chiari tip 2
CK normalse hangi hastalıklar dışlanır? Cevap: DMD ve BMD; CK >10 kat yüksekse SMA dışlanır
Spondilolizis hangi seviyede ve grafide nasıl görülür? Cevap: Sıklıkla L5–S1; oblik grafide iskoç köpeği
Romatoid artrit tanısında kaç ölçütten kaçı gerekir; süre şartı nedir? Cevap: 7 ölçütten en az 4’ü; ilk 4 ölçüt (sabah sertliği >1 saat, ≥3 eklem bölgesinde artrit, el eklemlerinde artrit, simetrik artrit) en az 6 hafta sürmeli — Diğerleri: romatoid nodül, RF pozitifliği, tipik radyolojik bulgu.
RA tedavisinde ilk tercih DMARD ve dozu nedir? Cevap: Metotreksat; haftada 1 kez oral/deri altı 7,5–10 mg, yanıt alınana kadar her ay 2,5–5 mg artırılır, idame 15–25 mg/hafta — DMARD tanı konur konmaz başlanır; glukokortikoid köprü tedavidir.
RA’da NSAİİ hastalığın seyrini değiştirir mi? Cevap: Hayır; yalnızca semptomatiktir
RA’da akut, subakut ve kronik dönemde ilaç dışı tedavi nedir? Cevap: Akut: istirahat, splint, soğuk, TENS, pasif EHA ve izometrik egzersiz. Subakut: yüzeyel ısı, aktif-asistif egzersiz. Kronik: derin ısı, germe ve izotonik egzersiz, yardımcı cihaz
OA ve RA’da tutulan eklemler nasıl ayrılır? Cevap: OA: DİP, kalça, diz. RA: MKF, el bileği, PİP; DİP neredeyse hiç tutulmaz — OA’da Heberden-Bouchard nodülleri; RA’da kuğu boynu ve düğme iliği deformitesi.
Seronegatif spondiloartropatilerin ortak özellikleri nelerdir? Cevap: RF negatif, romatoid nodül yok, HLA-B27 pozitif, aksiyel tutulum (sakroiliit, spondilit), alt ekstremite ağırlıklı periferik artrit, entezopati, daktilit, anterior üveit, inflamatuvar bel ağrısı, NSAİİ’ye iyi yanıt
Ankilozan spondilitte modifiye New York ölçütleri ve tanı kuralı nedir? Cevap: 1) ≥3 ay egzersizle azalan, istirahatle geçmeyen bel ağrısı ve sabah tutukluğu 2) lomber hareket kısıtlılığı 3) göğüs ekspansiyonunda azalma 4) bilateral evre 2–4 veya unilateral evre 3–4 sakroiliit. Tanı: 4. ölçüt + diğerlerinden biri
Ankilozan spondilitte aksiyel tutulumda etkisiz olan DMARD hangisidir? Cevap: Sülfasalazin — Spinal ve periferik tutulumda TNF-alfa blokerleri etkilidir.
Gutun klinik evreleri nelerdir? Cevap: Asemptomatik hiperürisemi, akut gut artriti, interkritik gut, kronik tofüslü gut
Akut gut artritinde tedavi nedir; hangi ilaç verilmez? Cevap: 7–10 gün kolşisin, NSAİİ veya steroid; antihiperürisemik ilaç verilmez
İnflamatuvar bel ağrısı demek için hangi ölçütler aranır? Cevap: 5 ölçütten 4’ü: başlangıç <40 yaş, sinsi başlangıç, egzersizle azalma, istirahatle geçmeme, gece ağrısı
Bel ağrısında kırmızı bayraklar nelerdir? Cevap: Yaş <15 veya >55, gece ağrısı, ilerleyici belirtiler, fokal nörolojik defisit, malignite öyküsü, kilo kaybı, IV ilaç kullanımı, sistemik steroid, immünsupresyon, yapısal deformite, ateş, kauda ekuina, patolojik refleks
Kauda ekuina sendromu nedir? Cevap: L5-S1 düzeyinde bası ile motor, duyu ve mesane işlevlerinde kayıp; eyer tarzı anestezi
Nörojen ve vasküler kladikasyo nasıl ayrılır? Cevap: Nörojende bel ağrısı var, ayakta durmakla artar, ağrı aşağı yayılır, duyu-motor-refleks bulgusu olabilir, nabız normal. Vaskülerde bel ağrısı yok, ağrı yukarı yayılır, nabız yok/azalmış, iskemik cilt bulgusu var
Radial sinir hasarında hangi tablo olur; sıkışma yerleri nerededir? Cevap: Düşük el; aksilla, humerus spiral oluğu (cumartesi gecesi / balayı felci)
Ulnar sinir hasarında hangi tablo olur; sıkışma yerleri nerededir? Cevap: Pençe el; dirsekte kübital tünel, el bileğinde Guyon kanalı
Anterior interosseöz sinir sendromunda hangi bulgu görülür? Cevap: Hasta “O” işareti yapamaz
Spinal kord yaralanmasında otonomik disrefleksi hangi seviyede görülür? Cevap: T6 ve üstü
Spinal kord yaralanmasında seviyeye göre ambulasyon beklentisi nedir? Cevap: C3–5 akülü tekerlekli sandalye; C6–7 manuel sandalye; C8–T10 egzersiz amaçlı ayakta durma-yürüme; T11–L2 ev içi ambulasyon; L3 ve altı toplum içi ambulasyon
Üst ve alt motor nöron lezyonu nasıl ayrılır? Cevap: Üst: DTR artar, hipertoni/spastisite, patolojik refleks var, atrofi yok, EMG normal. Alt: DTR azalır/kaybolur, hipotoni/flask, patolojik refleks yok, atrofi var, EMG’de denervasyon. Kas gücü ikisinde de azalır
Isı uygulamasının kontrendikasyonları nelerdir? Cevap: Duyu bozukluğu, malignite, aktif enfeksiyon, açık yara, gebelik, kanama diyatezi, kontrolsüz kan basıncı, iskemik kalp hastalığı, düşkünlük, bilinç bozukluğu
Derin ısıtıcılar hangileridir? Cevap: Kısa dalga diatermi, mikrodalga diatermi, ultrason
Soğuk uygulamanın endikasyon ve kontrendikasyonları nelerdir? Cevap: Endikasyon: üst motor nöron lezyonuna bağlı spazm/spastisite, travmanın erken dönemi, akut enflamasyon, akut bursit-epikondilit-tendinit. Kontrendikasyon: dekompanse kalp hastalığı, okluzif arter hastalığı, Raynaud, SLE, soğuk ürtikeri, kriyoglobulinemi, kaşeksi, duyu bozukluğu
Heterotopik ossifikasyon nedir, nedenleri nelerdir? Cevap: Periartiküler yeni kemik oluşumu; travmatik beyin hasarı, inme, spinal kord tümörü/yaralanması, siringomiyeli, poliomiyelit, CO zehirlenmesi, tetanoz, MS, kalça protezi ve artroplastiler, ciddi yanık
Kalp sorunu olan, laktasyondaki ve gebe hastada hangi analjezik/NSAİİ tercih edilir? Cevap: Kalp sorununda naproksen, laktasyonda ibuprofen, gebelikte asetaminofen (parasetamol) — İndometazin gastrointestinal sisteme çok zararlıdır.
COX-2 spesifik NSAİİ’lerin avantajı ne zaman ortadan kalkar? Cevap: Hasta aspirin kullanıyorsa
NSAİİ’lerin böbrek yan etkileri nelerdir? Cevap: Akut böbrek yetmezliği, tip 4 renal tübüler asidoz, papiller nekroz, akut interstisyel nefrit, kronik böbrek yetmezliği
İnflamatuvar sinovyal sıvının özellikleri nelerdir? Cevap: Koyu sarı, yarı berrak, düşük viskozite, 2000–5000 hücre, >%50 PMNL, glukoz kan şekerinin ~%50’si — Normal sinovyal sıvıda 0–200 hücre.
Monoartrit, oligoartrit ve poliartrit kaç eklemdir? Cevap: Monoartrit 1; oligoartrit 2–4; poliartrit 5 ve üzeri