Göz Hastalıkları soruları

Glokom: tanım, optik sinir ve görme alanı bulguları, tipleri, tedavi

• Tanım: retinal ganglion hücre hasarı, optik sinir çukurlaşması ve periferden santrale ilerleyen görme alanı defekti ile giden hastalık.
• Optik sinir bulguları: asimetrik çukurluk, rim incelmesi (en çok alt temporal), yaygın çukur genişlemesi, splinter (kıymık) hemoraji (patognomonik), peripapiller atrofi. Rim sırası ISNT kuralı ile izlenir.
• Görme alanı defektleri: parasantral skotom, nazal step, arkuat defekt.
• Primer açık açılı glokom (PAAG): en sık tip (~%50-60); göz içi basıncı (GİB) ≥22 mmHg. Normal basınçlı glokomda (NTG) basınç normal olduğu hâlde hasar vardır.
• Konjenital glokom: buftalmus ve Haab striaları.
• İlaç tedavisi: miyotikler (pilokarpin), alfa agonistler, beta blokerler, prostaglandin analogları, karbonik anhidraz inhibitörleri; akut atakta mannitol 1–1,5 g/kg.
• Lazer / cerrahi: lazer trabeküloplasti, trabekülektomi.

Akut açı kapanması glokomu: klinik ve tedavi

• Klinik: şiddetli göz ağrısı, baş ağrısı, bulanık görme, bulantı-kusma, ışık çevresinde halo.
• Tedavi: GİB'yi hızla düşüren ilaçlar (mannitol 1–1,5 g/kg dahil) ve lazer iridotomi.
• Notlarda "açık açı kapanması" ifadesiyle sorulan çıkmış soru, bu akut açı kapanması başlığı altında yanıtlanır.

Ptozis nedenleri; entropion, ektropion, lagoftalmi

• Ptozis nedenleri: konjenital, psödoptozis, paralitik (3. kranial sinir), sempatik (Horner), miyojenik (miyastenia gravis), ameliyat sonrası, travmatik, mekanik.
• Entropion / ektropion / lagoftalmi: kapak malpozisyonlarıdır; kısa tanımları notlarda ayrıntılı verilmemiştir (Notlarda cevabı yok).
• Kapak lezyonunda malignite şüphesi ve kapak tümörleri başlığı ders notunda geçer; ayrıntılı kriter listesi yoktur.

Gözyaşı tabakaları, salgı yerleri; nazolakrimal kanal tıkanıklığı

• Yağ tabakası: meibomian bezleri.
• Aköz (sulu) tabaka: bazal salgı Krause/Wolfring aksesuar bezleri; refleks salgı lakrimal bez.
• Müsin tabakası: goblet hücreleri (konjonktivada ayrıca Henle kriptaları ve Manz bezleri).
• Nazolakrimal kanal tıkanıklığı (NLKT): %90 kendiliğinden açılır; masaj, prob, DSR (dakriyosistorinostomi: gözyaşı kesesi-burun arası cerrahi yol).
• Dakriyosistit: gözyaşı kesesi enfeksiyonu.

Konjonktivit: sekresyon tipleri, viral, bakteriyel, vernal, klamidya, trahom, yenidoğan

• Sekresyon: seröz (viral, kimyasal, akut alerjik); mukoid (vernal, kuru göz); pürülan (akut bakteriyel); mukopürülan (bakteriyel, klamidya).
• Viral konjonktivit: adenovirüs; kızarıklık, sulanma, batma, fotofobi, kapak ödemi, kemozis, foliküller, subkonjonktival hemoraji, bazen psödomembran, preauriküler lenfadenopati. Tedavi semptomatik. Faringokonjonktival ateş: tip 3 ve 7; epidemik keratokonjonktivit: tip 8 ve 19.
• Bakteriyel: Staf. epidermidis/aureus, S. pneumoniae, H. influenzae, Moraxella; çapaklanma, mukopürülan akıntı; antibiyotikli damla/pomat.
• Gonokok: hiperakut pürülan; yenidoğanda doğumdan 1-3 gün sonra.
• Klamidya (erişkin D-K): büyük foliküller; yenidoğan klamidya konjonktiviti en sık, doğumdan 5-19 gün sonra; tetrasiklin + oral eritromisin 25 mg/kg 14 gün.
• Trahom (A, B, Ba, C): kötü hijyen, vektör ev sineği; Herbert çukurları, trikiyazis, entropion; tek doz azitromisin.
• Vernal: atopik hastalar; kaldırım taşı papilleri, limbal Tranta noktaları; topikal steroid, mast hücre stabilizatörü, siklosporin A, asetilsistein.

Kornea saydamlığı ve keratit

• Kornea saydamlığı: damar ve lenfatik olmaması; kollajen liflerin düzenli dizilişi; endotelin sürekli sıvı pompalaması.
• Kornea katmanları: Notlarda cevabı yok (ders sunumunda sadece saydamlık anlatılmıştır).
• Keratit: bakteriyel keratit ve enfeksiyöz keratitler başlığı geçer; tanım ve nedenleri için ayrıntı yoktur (Notlarda cevabı yok).

Behçet hastalığı: göz ve göz dışı bulgular, tanı, tedavi

• İdiyopatik, multisistem, kronik tekrarlayıcı; her çaptaki damarı tutan nongranülomatöz okluzif vaskülit; panüveit yapar. HLA-B5 ilişkili; genç erkekte daha ağır.
• Göz bulguları: hipopiyonlu anterior tutulum, retinal vaskülit (kistoid maküla ödemi ~%50), disk ödemi, neovaskülarizasyon; ilk yıllarda agresiftir.
• Göz dışı: oral aft (%100), genital ülser (%90), cilt lezyonları (%80, eritema nodozum, akneiform), üveit (%70), artiküler, odyo-vestibüler, GİS, renal, kardiyovasküler, SSS; tromboflebit.
• Paterji testi: cilt sıyrığı sonrası püstül.
• Tanı (Uluslararası Behçet Çalışma Grubu 1990): tekrarlayan oral ülser + 2 majör bulgu (genital ülser, göz, cilt, paterji).
• Tedavi: steroid, midriyatik-sikloplejik, azatioprin, metotreksat, siklosporin A, klorambusil, siklofosfamid, kolşisin, talidomid, takrolimus, interferon-alfa, infliksimab, etanersept.

Üveitlerin sınıflaması, anterior üveit, intermediate ve posterior üveit

• Anatomik: anterior, intermediate, posterior, panüveit.
• Etyolojik: enfeksiyöz, non-enfeksiyöz, maskeli (neoplastik).
• Klinik seyir: akut, tekrarlayıcı, kronik, remisyon.
• Anterior üveit: akut formu en sık, HLA-B27 ilişkili; semptom ağrı, fotofobi, kızarıklık, sulanma; bulgu siliyer injeksiyon, miyozis, ön kamarada hücre/flare, keratik presipitat, hipopiyon, posterior sineşi, GİB artışı.
• Tedavi: topikal steroid, sikloplejik; ağırlarda subkonjonktival, subtenon, intravitreal veya sistemik steroid, antimetabolit.
• Tekrarlayan, şiddetli, bilateral, dirençli veya granülomatöz olursa sistemik araştırma yapılır.
• Intermediate üveit (pars planit): vitre ve periferik retina; 15-40 yaş bilateral; kar tanesi eksudalar, kistoid maküla ödemi; idiyopatik veya MS ilişkili.
• Posterior üveit: vitrede hücre, retinada hemoraji/eksuda/infiltrat; nedenler toksoplazma, sarkoid, CMV, HSV, Candida vb.; tedavi etyolojiye göre.

Şaşılık tipleri, ambliyopi nedenleri ve tedavisi

• Paralitik olmayan (komitan): kayma açısı her bakışta aynı; primer = sekonder kayma açısı.
• Paralitik (3, 4, 6. kranial sinir) / restriktif (inkomitan): kısıtlılık yönüne bakışta açı artar; sekonder > primer. Paralitikte genel eğilim 6–8 ay beklemek; botulinum toksini ~4–6 ay etkili.
• Tam akomodatif ezotropya: orta derece hipermetropi, 2-5 yaş, ateşli hastalık sonrası, gözlükle düzelir, ambliyopi nadir.
• Hakiki infantil ezotropya: ~45 PD, 4-6. ay, nörolojik bozukluk yok, tedavi cerrahi (medial rektus geriletmesi); latent nistagmus, oblik fonksiyon bozukluğu.
• Ambliyopi: tek/çift taraflı görme azlığı, göz/yolda patoloji yok. En sık strabismik ambliyopi; deprivasyon (konjenital katarakt, ptozis) tedaviye en dirençli; anizometropik (>+1,50 D; >-3,00 D), ametropik ve meridyonel tipler.
• Tedavi: erken tanı, deprivasyon nedeninin giderilmesi, refraktif düzeltme, kapama (oklüzyon) en etkin, penalizasyon (atropin), aktif stimülasyon.
• Yalancı şaşılık (psödostrabismus) nedenleri ve ekstraoküler kaslar/sinirleri: Notlarda cevabı yok.
• Çocukta görme azlığı: nistagmus, arayıcı göz hareketleri, parlak ışığa kayıtsızlık. Tarama: kırmızı refle (yenidoğan), görme keskinliği 3. yaştan itibaren.

Orbita: proptozis, selülit, tiroid orbitopati

• Medial duvar: maksilla, lakrimal, etmoid, sfenoid; lamina papyracea ince, orbital selülit sıklıkla etmoid sinüzitten.
• Preseptal selülit: orbital septum önü; göz kızarıklığı yok, diplopi yok, görme normal; oral antibiyotik, sıcak kompres.
• Orbital selülit: septum arkası; ağrı, kızarıklık, diplopi, görme azalması, RAPD (göreceli afferent pupil defekti), proptozis, kemozis; IV antibiyotik, hastaneye yatış, apse gelişirse drenaj.
• Mukormikoz: diyabetik ketoz/immünsüpresyonda fırsatçı fungal.
• Tiroid orbitopati: kapak retraksiyonu (Graves'lerin %50'si), von Graefe, Kocher, proptozis, kısıtlayıcı miyopati (inferior rektus); tedavi suni gözyaşı, steroid, radyoterapi, dekompresyon.

Retina dekolmanı ve risk faktörleri

• En sık tip: regmatojen (yırtıklı).
• Risk faktörleri: yüksek miyopi, afaki, komplike katarakt cerrahisi, travma.
• Belirti: ışık çakması (fotopsi), uçuşan cisimler, görme alanı kaybı.
• RPE fonksiyonları, prematüre retinopatisi evreleri, retinitis pigmentosa, santral retinal ven tıkanıklığı: Notlarda cevabı yok.

Retinoblastom ve koroidal melanom

• Retinoblastom: çocukluk çağının en sık primer intraoküler malign tümörü; 13q14; ortalama tanı yaşı 18. ay; %25-35 bilateral.
• Bulgular: lökokori, şaşılık, buftalmus, iris heterokromisi, proptozis.
• Lökokori ayırıcı tanı: PHPV, katarakt, Coats, oküler toksokara, prematüre retinopatisi, birleşik hamartom, kolobom, vitre hemorajisi.
• Kötü prognoz: az diferansiye tümör, retrolaminar optik sinir invazyonu, koroid invazyonu, ön kamara infiltrasyonu.
• Tedavi: kemoterapi (vinkristin, etoposid, melfalan, karboplatin), kriyoterapi, TTT, fotokoagülasyon, radyoaktif plak, eksternal RT, enükleasyon.
• Koroidal melanom: metastaz en çok karaciğere (%99); tedavi radyoaktif plak, proton beam, enükleasyon.

Oküler travma: açık göz yaralanması ve kimyasal yanık

• Açık göz yaralanması: tam kat yaralanma (rüptür, laserasyon, penetran, perforan).
• Yapılmaz: göze baskı uygulanmaz; merhem sürülmez. Yapılır: antibiyotikli damla, koruyucu kalkan, tetanoz proflaksisi.
• Yabancı cisim: topikal anestezi, pamuk aplikatörle uzaklaştırma, tetanoz proflaksisi.
• Kimyasal yanık: bol irigasyon (salin/Ringer laktat ~2 lt); alkali yanıklar daha ciddi.
• Erkeklerde 3-5 kat daha sık.

Cevaplı soru bankası (Dönem 5 yazılı, “Sorular ve cevaplar”, göz.docx)

Drive “2021***” klasöründeki cevaplı notlardan; kaynak öğrenci notu olduğu için ders slaytıyla kontrol ediniz.

1. Pitozis, entropion, ektropion, lagoftalmi tanımları?
   Cevap: Pitozis: kapak düşüklüğü / kapak aralığında azalma. Entropion: kapak serbest kenarının içe dönmesi. Ektropion: dışa dönmesi. Lagoftalmi: kapakların kapanmaması veya zor kapanması
2. Ptozis nedenleri?
   Cevap: Konjenital (levator gelişim bozukluğu), paralitik (3. kranial sinir felci), sempatik (Horner), miyojenik (miyastenia gravis, distrofi), travmatik, post-op, mekanik, senil
3. Entropion ve ektropion nedenleri?
   Cevap: Entropion: konjenital, spastik, mekanik, skatrisyel, senil. Ektropion: konjenital, mekanik, senil, paralitik, skatrisyel — Ektropionda yakınma sulanmadır.
4. Göz kapağı doğumsal anomalileri?
   Cevap: Konjenital ptozis, epikantus, epiblefaron, kapak kolobomu, konjenital distikiyazis, ablefari, ankiloblefaron
5. Göz kapağı hareket bozukluğu nedenleri?
   Cevap: Ptozis, lagoftalmi, blefarospazm, kapak retraksiyonu
6. Blefarospazm nedenleri ve tedavisi?
   Cevap: Fasiyal sinire bası yapan tümör/anevrizma, fasiyal siniri besleyen damarlarda ateroskleroz. Tedavi: etyolojiye yönelik, botoks; yetmezse orbiküler miyektomi
7. Lagoftalmi tedavisi?
   Cevap: Hafif olguda suni gözyaşı damla/jel; ağır olguda geçici veya kalıcı tarsorafi
8. Dış arpacık (eksternal hordeolum) nedir, belirti ve tedavisi?
   Cevap: Zeiss bezinin akut enfeksiyonu; kapakta ödem, kızarıklık, hareketle artan ağrı. Tedavi: sıcak pansuman, antibiyotikli damla/pomad; apse varsa drenaj
9. İç arpacık, şalazyon, meibomit tanımları?
   Cevap: İç arpacık: meibomian bezinin akut enfeksiyonu. Şalazyon: meibomian bezinin granülomatöz iltihabı. Meibomit: meibomian bezinin kronik enfeksiyonu — İç arpacıkta tedavi: sıcak pansuman, antibiyotikli damla/pomad; apse olursa boşaltılır.
10. Göz kapağının iyi huylu tümörlerinden 5 tanesi?
    Cevap: Skuamöz papillom, senil keratoz, keratoakantom, molluskum kontagiozum, nörofibromatozis, ksantelazma, hemanjiyom
11. Göz kapağı malign tümörleri ve oranları?
    Cevap: Bazal hücreli %90, yassı hücreli %3-5, adenokarsinom %2-5, malign melanom <%1
12. Göz kapağı lezyonunda malignite belirtileri?
    Cevap: Kitle, ülserasyon, kanama, telenjiektazi, besleyen damarda genişleme, büyüme, renk değişimi, çevreye fikse olma, kirpik dökülmesi
13. Blefarit tedavisi?
    Cevap: Mekanik temizlik (bebek şampuanı), antibiyotik ve steroid
14. Preseptal selülit nedenleri ve tedavisi?
    Cevap: Kapak bezi enfeksiyonunun ilerlemesi, böcek/arı sokması, travma, yabancı cisim, kaştan kıl çekme, çevre doku enfeksiyonu. Tedavi: oral antibiyotik, sıcak uygulama, yakın takip
15. Preseptal ve orbital selülit ayrımı?
    Cevap: Preseptal: kapakta kızarıklık, hassasiyet, ısı artışı. Orbital: kapak ödemi, proptozis, ağrılı ve kısıtlı göz hareketleri, diplopi, görme azalması, RAPD, ateş, halsizlik, baş ağrısı
16. Orbital selülit nedenleri ve komplikasyonları?
    Cevap: Nedenler: en sık etmoid sinüzit; preseptal selülit ilerlemesi, diş apsesi, hematojen yayılım, orbita ameliyat/travma/yabancı cisim. Komplikasyon: orbita içi ve subperiostal apse, kavernöz sinüs trombozu, menenjit, beyin apsesi, sepsis
17. İdiyopatik orbital inflamasyon: tanım ve anatomik sınıflama?
    Cevap: Orbita içi dokuların akut/tekrarlayıcı/kronik inflamasyonu; akut ağrılı başlar, ödem, kızarıklık, proptozis, bazen diplopi. Sınıflama: dakriyoadenit, miyozit, anterior, diffüz, perinörit, apikal
18. Orbita tümörleri sınıflaması?
    Cevap: Vasküler tümörler (kavernöz/kapiller hemanjiyom, lenfanjiyom, AVM), lakrimal bez tümörleri, rabdomiyosarkom, kistik lezyonlar (dermoid, epidermoid, mukosel), nöral tümörler, metastatik tümörler
19. Diplopiye neden olan orbita hastalıkları?
    Cevap: Orbital kitle, enfeksiyon/inflamasyon, kısıtlayıcı miyopati, ekstraoküler kasları innerve eden sinirleri etkileyen lezyonlar, orbita duvar kırığında kas sıkışması
20. Görme azalmasına neden olan orbital durumlar?
    Cevap: Kompresif optik nöropati, açıkta kalma keratopatisi (aşırı proptozis), makulada koroid katlantısı, vaskülitle seyreden orbital enfeksiyon/inflamasyon
21. Tiroid orbitopatisi tedavisi?
    Cevap: %95 kendiliğinden iyileşir. Suni gözyaşı ve merhem, tarsorafi, medikal tedavide steroid, düşük doz radyoterapi, en son cerrahi dekompresyon
22. Orbita duvarlarını oluşturan kemikler?
    Cevap: Dış: zigomatik + sfenoid büyük kanat. Üst: frontal + sfenoid küçük kanat. Alt: maksilla, zigomatik, palatin. İç: sfenoid, etmoid, lakrimal, maksilla
23. Retina dekolmanı sınıflaması ve tanımı?
    Cevap: Sensoriyel retinanın RPE'den ayrılması. Regmatojen (yırtıklı, en sık), traksiyonel (yırtık yok, vitreus membranları çeker), eksüdatif/seröz (hipertansiyon, CRVO, vaskülit)
24. Yırtıklı retina dekolmanı risk faktörleri?
    Cevap: Yüksek miyopi, lattis dejenerasyonu, ileri yaş, afaki, vitreus kaybı olan katarakt cerrahisi, göz içi cerrahi öyküsü, travma
25. Retina dekolmanı tedavi yöntemleri?
    Cevap: Lazer fotokoagülasyon, kriyoterapi, pnömotik retinopeksi, sirküler bant (sörklaj/sklera çökertme), vitrektomi
26. RPE fonksiyonları?
    Cevap: Sıvı/iyon/besin transportu, dış kan-retina bariyeri, ışık emilimi ve oksidasyondan koruma, A vitamini depolanması, fotoreseptör dış segment fagositozu, mukopolisakkarit matriks üretimi, sitokin/büyüme faktörü salgısı, immün cevap düzenlemesi, retinanın yapışması, bazal lamina oluşumu, O2 difüzyonu
27. Retina tabakaları (dıştan içe)?
    Cevap: RPE, fotoreseptörler, dış limitan zar, dış nükleer, dış pleksiform, iç nükleer, iç pleksiform, gangliyon hücre, sinir lifi, iç limitan zar
28. Retinal ven tıkanıklığı: semptom, sınıflama, komplikasyon?
    Cevap: Ani bulanık görme, metamorfopsi, relatif alan defekti. Dal (RVDT) / santral (SRVT); iskemik / non-iskemik. Bulgular: dilate-kıvrımlı venler, hemoraji, retinal ödem, yumuşak eksuda. Komplikasyon: kronik makülar ödem ve neovaskülarizasyon — Santral retinal arter tıkanıklığında “japon bayrağı” görünümü, damarlar incelmiş, retina soluk.
29. Retinitis pigmentosa fundus bulguları?
    Cevap: Periferde kemik korpüskülü tarzı hiperpigmentasyon, RPE atrofisi, arteriol incelmesi, optik diskte bal mumu solukluğu
30. Prematüre retinopatisi (ROP): tanım, risk, evreler, tedavi?
    Cevap: Damarlanması tamamlanmamış retinada anormal damarlanma; <32 hafta ve <1500 g bebekler. Evre 1 demarkasyon hattı, 2 ridge, 3 vitreusa ekstraretinal fibrovasküler proliferasyon, 4 kısmi dekolman, 5 total dekolman. Tedavi: kriyo, lazer, anti-VEGF, cerrahi
31. Retinoblastomun 5 klinik bulgusu?
    Cevap: Lökokori, şaşılık, buftalmus, proptozis, iris heterokromisi — Çocukta lökokoride ilk akla gelen retinoblastom; ayırıcı tanı: konjenital katarakt, PHPV, ROP, Coats.
32. Erişkinde en sık göz içi tümör?
    Cevap: Koroid malign melanomu — Belirtiler: görme azalması, alan kaybı, fotopsi, geç dönemde neovasküler glokoma bağlı ağrı.
33. Glokom tanım, risk faktörleri, sınıflama, tanı-takip?
    Cevap: Retina gangliyon hücre hasarı ve optik sinir çukurlaşması ile giden, periferden santrale ilerleyen kronik nöropati. Risk: yüksek GİB, ileri yaş, aile öyküsü, ince kornea, ırk, yüksek miyopi. Sınıf: açık açılı (primer/sekonder), açı kapanması (primer/sekonder), primer konjenital. Tanı-takip: tonometri, biyomikroskopi, OCT, görme alanı
34. Glokom ilaç tedavisi?
    Cevap: Miyotikler çıkış yollarını açar; adrenerjik agonistler drenajı artırır; beta blokerler (timolol) yapımı azaltır; prostaglandin analogları (latanoprost) drenajı artırır; asetazolamid yapımı azaltır; hiperosmolar ajanlar (mannitol). Lazer: trabeküloplasti, iridotomi, siklodestrüksiyon. Cerrahi: şant, filtrasyon
35. GİB'yi belirleyen faktörler?
    Cevap: Aköz hümör yapım miktarı, çıkış yollarındaki direnç, episkleral venöz basınç
36. Glokomda optik sinir bulguları ve görme alanı güvenilirlik testleri?
    Cevap: İki disk arasında çukur asimetrisi, rim incelmesi/sektöriyel kayıp, çukur büyümesi, peripapiller atrofi, kıymık hemoraji. Güvenilirlik: fiksasyon kayıpları, yanlış pozitiflik, yanlış negatiflik
37. Akut glokom krizi bulguları?
    Cevap: Bulantı-kusma, şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, ışık çevresinde renkli halka, bulanık görme; kornea ödemi, sabit orta genişlikte (middilate) pupil, zayıf ışık reaksiyonu, GİB genellikle >40 mmHg
38. Kornea tabakaları ve beslenmesi?
    Cevap: Epitel, Bowman, stroma (%90), Dua, Descemet, endotel. Beslenme: içten aköz hümör difüzyonu; dıştan gözyaşı ve perilimbal damarlar
39. Keratit sınıflaması ve tedavisi?
    Cevap: Viral (HSV, herpes zoster, adenovirüs), bakteriyel, fungal. HSV/zoster: asiklovir; adenovirüs: konservatif. Bakteriyel: gram(+) vankomisin, gram(-) aminoglikozid veya 3. kuşak sefalosporin (topikal). Fungal: amfoterisin B
40. Viral konjonktivit bulguları ve etkenleri?
    Cevap: Hiperemi, batma-yanma, yabancı cisim hissi, sulu seröz akıntı, preauriküler LAP, fotofobi, subkonjonktival hemoraji. Etkenler: adenovirüsler, enterovirüsler, HSV-1, molluskum kontagiozum
41. Konjonktivitte sekresyon tipleri?
    Cevap: Seröz: viral, toksik. Müsinöz: kuru göz, alerjik. Pürülan: bakteriyel. Mukopürülan: klamidyal
42. Yenidoğan konjonktiviti zamanlaması?
    Cevap: İlk 24 saat kimyasal; 1-3. gün gonokok; 4-5. gün bakteriyel; 5-7. gün HSV; 5-10. gün inklüzyonlu (klamidya) — Klamidya: yenidoğan, erişkin inklüzyon konjonktiviti, trahom.
43. Kırmızı göz nedenleri (en az 10)?
    Cevap: Konjonktivit, keratit, orbital selülit, endoftalmi, travma, kornea/konjonktiva yabancı cismi, akut glokom, üveit (iridosiklit), sklerit, episklerit, subkonjonktival hemoraji, blefarit, kimyasal yanık
44. Üveitlerin sınıflaması?
    Cevap: Anatomik: anterior, intermediate, posterior, panüveit. Etyoloji: enfeksiyöz, non-enfeksiyöz, maskeli (neoplastik). Seyir: akut, tekrarlayıcı, kronik (3 ay), remisyon (3 ay)
45. Anterior üveitte sistemik araştırma gereken durumlar?
    Cevap: Tekrarlayan, şiddetli, bilateral, tedaviye dirençli/kronik, granülomatöz bulgular
46. İntermediyer üveit tedavisi?
    Cevap: Takip, topikal/periokuler/sistemik steroid, kriyoterapi, sistemik immünsupresif
47. Üveit semptomları?
    Cevap: Akut: ağrı, kızarıklık, bulanık görme, fotofobi. Kronik: bulanıklık kalır, diğerleri azalır. Posterior: bulanık görme, uçuşma; ağrı-kızarıklık-fotofobi yok
48. Behçet hastalığı göz bulguları ve göz dışı bulguları?
    Cevap: Göz: iki taraflı tekrarlayıcı non-granülomatöz iridosiklit, hipopiyon, retinal vaskülit/hemoraji; ülkemizde en sık non-enfeksiyöz üveit nedeni, HLA-B51 ilişkili. Göz dışı: oral aft, genital ülser/skar, yer değiştiren tromboflebit, eritema nodosum, pozitif paterji, artiküler, odyo-vestibüler, GİS, renal, kardiyovasküler, SSS
49. Gözyaşı tabakaları?
    Cevap: Lipid (meibomian: yüzey gerilimi, buharlaşmayı önler), aköz (lakrimal bez: yıkama, antibiyotik etki, kornea O2 ve kırıcılık), müsin (goblet/konjonktiva: korneayı hidrofil yapar)
50. Gözyaşı sistemi elemanları ve doğumsal NLKT tedavisi?
    Cevap: Lakrimal bez, aksesuar bezler (Krause, Wolfring), punktum, kanalikül, lakrimal kese, nazolakrimal kanal. NLKT tedavisi: masaj, probing, silikon tüp, dakriyosistorinostomi
51. Vernal konjonktivit tedavisi?
    Cevap: Mümkünse alerjenden uzaklaşma; mast hücre stabilizatörü, antihistaminik, topikal steroid, siklosporin, güneş gözlüğü, siperli şapka
52. Açık göz yaralanmasında yapılması/yapılmaması gerekenler?
    Cevap: Işıkla hasar gözlenip kaydedilir, antibiyotikli damla ve kuru kapama. Göze baskı yapılmaz, pomad sürülmez
53. Penetran ve perforan yaralanma farkı?
    Cevap: Penetran: yabancı cisim globu tam kat geçer, giriş = çıkış yeri aynı (tek delik). Perforan: bir noktadan girer, farklı noktadan çıkar (iki delik)
54. Ambliyopi tanımı, nedenleri, çeşitleri, tedavisi?
    Cevap: Fizik muayenede patoloji olmaksızın geri döndürülebilir görme azlığı. Nedenler: şaşılık, anizometropi, deprivasyon, yüksek bilateral kırma kusuru, genetik yatkınlık. Çeşit: strabismik, anizometropik, deprivasyon, idiyopatik, organik, nistagmusa bağlı. Tedavi: kırma kusuru düzeltme, kapama, penalizasyon, medikal, pleoptik, CAM, nörovizyon — En önemli risk: aile öyküsü (4-6 kat).
55. Yalancı şaşılık (psödostrabismus) nedenleri?
    Cevap: Epikantus, geniş interpupiller mesafe, yüz asimetrisi, kappa/alfa açısı değişikliği, tek taraflı yüksek miyopi veya ekzoftalmi
56. Sekonder şaşılık ve fonksiyonel şaşılık nedenleri?
    Cevap: Sekonder: kornea-lens-vitreus opasiteleri (konjenital katarakt), makula lezyonları (toksoplazma), optik atrofi/retinoblastom, sistemik (hidrosefali, albinizm, Down, tiroid). Fonksiyonel: refraksiyon kusurları, duyusal bozukluklar, orbita/kas anomalileri, kalıtım
57. Paralitik şaşılığın özellikleri?
    Cevap: Diplopi sık, erişkinde, akut başlangıç, ambliyopi nadir, anormal baş pozisyonu sık
58. Ekstraoküler kaslar, innervasyonları ve yöndeş kaslar?
    Cevap: 4 rektus, 2 oblik, levator palpebra. Lateral rektus 6. sinir, üst oblik 4. sinir, diğerleri 3. sinir. Sağa bakış: sağ LR + sol MR; sağ yukarı: sağ SR + sol İO; sağ aşağı: sağ IR + sol SO — Fonksiyon: iç rektus addüksiyon; dış rektus abdüksiyon; üst rektus elevasyon; üst oblik intorsiyon; alt oblik ekstorsiyon.
59. Binoküler görme aşamaları, horopter ve Panum alanı?
    Cevap: Simültane persepsiyon, füzyon, stereopsis. Horopter: korrespondan retina elemanlarını uyaran noktaların hayali yüzeyi; Panum alanı: horopterin önü ve arkasındaki dar şerit, içindeki objeler tek görülür
60. Duksiyon, versiyon, verjans ve Sherrington/Hering kanunları?
    Cevap: Duksiyon: tek göz hareketi; versiyon: iki gözün aynı yönde; verjans: zıt yönde. Sherrington: agonist innervasyon artınca antagonist gevşer. Hering: yöndeş kaslara eşit innervasyon
61. Şaşılık ölçümü ve Brown sendromu?
    Cevap: Hirschberg, prizma refle testi, sinoptofor. Brown: üst oblik tendon kılıfı/troklea patolojisi, addüksiyonda gözün elevasyonu kısıtlı
62. Nistagmus tipleri?
    Cevap: Jerk (yavaş faz + hızlı faz), pendüler (eşit hızlı). Konjenital: ilk 2-3 ayda, yatay jerk, konverjansla azalır. Spazmus nutans: 3-18 ay, baş sallama. Latent: tek göz kapanınca ortaya çıkar
63. Yakına bakışta olanlar?
    Cevap: Konverjans, akomodasyon (siliyer kas kasılır, zonüller gevşer, lens bombeleşir), miyozis (sfinkter pupilla, parasempatik)
64. Binoküler tek görme için gerekli şartlar?
    Cevap: İki gözde iyi görme, normal retinal korrespondans, her yöne normal göz hareketleri, beynin füzyon yeteneği
65. Görme yolları?
    Cevap: Retina (gangliyon), optik sinir, kiyazma (nazal lifler çaprazlaşır), optik traktus, lateral genikulat cisim, optik radyasyon, primer görme korteksi (Brodmann 17)
66. Ağrısız ve ağrılı ani görme kaybı nedenleri?
    Cevap: Ağrısız: retinal arter/ven tıkanıklığı, retina dekolmanı, vitreus hemorajisi, geçici iskemik atak (amorozis fugaks), anterior iskemik optik nöropati (temporal arterit), makula hemorajisi, oküler migren. Ağrılı: akut açı kapanması glokomu, kornea ülseri, endoftalmi, optik nörit
67. Optik sinir hastalığı bulguları ve sınıflaması?
    Cevap: Santral görme ve renkli görme azalması, santral skotom, künt ağrı, Marcus Gunn pupilla (RAPD), disk hiperemisi/ödemi. Sınıf: travmatik, kompresif, infiltratif, iskemik, postinfeksiyöz, toksik, herediter, MS'e bağlı
68. Gözün refraksiyon unsurları?
    Cevap: Kornea, lens, ön kamara derinliği, gözün aksiyel uzunluğu
69. Gözün bariyerleri ve optik sinir bölümleri?
    Cevap: Kan-retina bariyeri, kan-aköz bariyeri. Optik sinir: göz içi 1 mm, orbita içi 25-30 mm, optik kanal 5-10 mm, kafatası içi 12-18 mm
70. Katarakt, afaki, psödofaki, lökokori, endoftalmi tanımları?
    Cevap: Katarakt: lensin saydamlığını kaybı. Afaki: lensin olmaması. Psödofaki: yapay göz içi lensi olması. Lökokori: kırmızı refle bakarken pupilla alanının beyaz görünmesi. Endoftalmi: göz içi yapıların enfeksiyonu (cerrahi/delici yaralanma sonrası, genelde bakteriyel)
71. Katarakt sonrası görsel rehabilitasyon yöntemleri?
    Cevap: Gözlük, kontakt lens, göz içi lensi (ön/arka kamara), refraktif cerrahi girişimler
72. Göz muayenesi bulgularından 5 tanesi; direkt oftalmoskopla neler bakılır?
    Cevap: Kırmızı göz, sekresyon, pitozis, anizokori, lökokori, ekzoftalmus, şaşılık. Oftalmoskop: kırmızı refle, kornea, optik sinir, makula ve retina
73. Gece görememe nedenleri?
    Cevap: Notlarda cevabı yok — 2019 sınavında soruldu.
74. Göz bulgusu veren sistemik hastalıklar?
    Cevap: Romatolojik: RA, ankilozan spondilit, Reiter, JİA. Bağ dokusu: SLE, skleroderma, Sjögren, Marfan, osteogenezis imperfekta, Ehler-Danlos. Fakomatozlar: nörofibromatozis, tüberoskleroz, von Hippel-Lindau, Sturge-Weber. Ayrıca sarkoidoz, TBC, sifiliz, toksoplazma, herpes enfeksiyonları, deri hastalıkları (pemfigus, SJS, albinizm, rozasea)
75. Galaktozemi ve mukopolisakkaridozlarda göz bulguları?
    Cevap: Galaktozemi: galaktoz kesilmezse yağ damlası şeklinde katarakt (%75 ilk günlerde); diyetle düzelir. MPS: GAG birikimiyle kornea bulanıklığı, glokom, retina dejenerasyonu, optik atrofi

2021-22 sınavları: 1. ve 11. staj grubu (sözlü + pratik)

00-GÖZ 2021 ARŞİV ve 2019/2021 sınav kâğıtlarından; cevaplar öğrenci notlarıdır.

1. Akut kırmızı göz nedenleri (en az 10)?
   Cevap: Bkz. cevaplı banka: konjonktivit, keratit, glokom krizi, üveit, endoftalmi, travma, yabancı cisim, sklerit, episklerit, subkonjonktival hemoraji, blefarit
2. Tiroid oftalmopatisi tedavisi?
   Cevap: Suni gözyaşı ve merhem, tarsorafi, steroid, düşük doz radyoterapi, cerrahi dekompresyon — Kaynak: cevaplı soru bankası.
3. Bakteriyel konjonktivit kliniği?
   Cevap: Notlarda cevabı yok
4. Glokom nedir, risk faktörleri?
   Cevap: Yüksek GİB, ileri yaş, pozitif aile öyküsü, ince kornea, ırk, yüksek miyopi
5. Refraksiyon oluşum mekanizması (ışık nerelerde kırılır)?
   Cevap: Kornea, ön kamara/aköz, lens, vitreus; refraksiyon unsurları: kornea, lens, ön kamara derinliği, aksiyel uzunluk
6. Orbital selülit klinik bulguları?
   Cevap: Göz hareketlerinde kısıtlılık, diplopi, göz ağrısı, göz çevresinde ödem ve kızarıklık — Pratik/sözlü sınavlarda “enfeksiyon nereden gelir, en çok hangi sinüs?” sorulur: etmoid.
7. Santral retinal ven tıkanıklığı fundus görünümü?
   Cevap: Venler kalın, optik disk sınırları silik, retinada yaygın hemoraji, venleri gölgeleyen yumuşak eksuda; genel tablo kötüyse kök (santral) tıkanıklık
8. Normal optik disk ve glokomlu disk ayırımı (pratik)?
   Cevap: Glokomda çukurluk artmış, nöroretinal rim incelmiş, peripapiller atrofi. Disk/çukur oranı dikey ölçülür, normal ~0,3-0,4. Papil stazında disk sınırı silik, ödemli, bilateral, eksuda ve hemoraji. Atrofide disk soluk
9. Lökokori sorusunda nelere dikkat? (pratik)
   Cevap: Kırmızı refle testinde beyaz refle. Çocukta ilk araştırılan retinoblastom; ancak ilk söylenecek hastalık konjenital katarakt; ayrıca PHPV, ROP, sinir myelinizasyonu — Hoca “pupilla beyazlaşması” tanımını beğenmiyor.
10. Preseptal / orbital selülit fotoğrafı (pratik)?
    Cevap: Çocukta kapak ödemi, hiperemi, çapaklanma: preseptal selülit, orbital selülit, travma, böcek sokması; yalnız görüntüyle orbital selülit denmez
11. Ektropion fotoğrafı ve etyolojisi (pratik)?
    Cevap: Yaşlı hastada kapağın dışa dönmesi: senil ektropion; diğerleri konjenital, paralitik, skatrisyel, mekanik
12. Pitozis: kapağı kaldıran kas ve sinir?
    Cevap: Levator palpebra superior; 3. kranial sinir (okülomotor)
13. Santral retinal arter tıkanıklığı görünümü?
    Cevap: Japon bayrağı görünümü: retina soluk, damarlar incelmiş
14. Akomodatif ezotropya hangi refraksiyon kusurunda?
    Cevap: Orta derecede hipermetropi (tam akomodatif/parsiyel ayrımı sorulmuş)
15. Konjenital glokom fotoğrafı?
    Cevap: Buftalmus ve Haab striaları
16. Behçet üveiti fotoğrafı?
    Cevap: Hipopiyon, hiperemi, oral aft, retinal hemoraji
17. Glokomda iki gözün disk karşılaştırması?
    Cevap: Çukurluk artmış, rim incelmiş, glokom
18. Endoftalmi fotoğrafı (katarakt ameliyatı sonrası 10. gün)?
    Cevap: Hipopiyon, konjonktival hiperemi, sekresyon, kornea matlaşması/ödemi; cerrahi sonrası endoftalmi
19. İskemik optik nöropati senaryosu?
    Cevap: 65 yaşında ağrısız ani görme kaybı: anterior iskemik optik nöropati (temporal arterit akla gelmeli)

2022-23 grup çıkmışları

Sorular çıkmış listelerinden; cevaplar yalnızca ders slaytlarından, yoksa “Notlarda cevabı yok”.

1. Retinoblastomun en sık görülen göz bulgusu nedir?
   Cevap: Lökokori (beyaz pupilla) — Diğerleri: şaşılık, buftalmus, iris heterokromisi, proptozis.
2. Retinoblastomda genetik bölge?
   Cevap: 13q14 — Ortalama tanı yaşı 18. ay; %25-35 bilateral.
3. Lökokori ayırıcı tanısında 5 neden?
   Cevap: Retinoblastom, katarakt, Coats hastalığı, oküler toksokara, prematüre retinopatisi — Ayrıca PHPV, birleşik hamartom, kolobom, vitre hemorajisi.
4. Retinoblastomda kötü prognoz bulguları?
   Cevap: Az diferansiye tümör, retrolaminar optik sinir invazyonu, koroid invazyonu, ön kamara infiltrasyonu
5. Koroidal melanom en sık nereye metastaz yapar?
   Cevap: Karaciğer (%99)
6. Glokomda patognomonik optik sinir bulgusu?
   Cevap: Splinter (kıymık) hemoraji — Ayrıca asimetrik çukurlaşma, alt temporal rim incelmesi, peripapiller atrofi.
7. Glokoma özgü görme alanı defektleri?
   Cevap: Parasantral skotom, nazal step, arkuat defekt
8. Primer açık açılı glokomda göz içi basıncı sınırı?
   Cevap: GİB ≥22 mmHg (PAAG ~%50-60) — Normal basınçlı glokomda hasar basınç normalken vardır.
9. Konjenital glokomun tipik bulguları?
   Cevap: Buftalmus ve Haab striaları
10. Akut açı kapanması glokomu klinik bulguları?
    Cevap: Ağrı, baş ağrısı, bulanık görme, bulantı-kusma, halo — Tedavi: GİB düşürücü ilaçlar (mannitol 1–1,5 g/kg) ve lazer iridotomi.
11. Gözyaşı tabakaları ve salgı yerleri?
    Cevap: Yağ: meibomian; aköz: Krause/Wolfring ve lakrimal bez; müsin: goblet hücreleri
12. Nazolakrimal kanal tıkanıklığı doğal seyri ve tedavisi?
    Cevap: %90 kendiliğinden açılır; masaj, prob, DSR — DSR: dakriyosistorinostomi.
13. Ptozis nedenleri?
    Cevap: Konjenital, psödoptozis, paralitik (3. sinir), sempatik (Horner), miyojenik (MG), ameliyat sonrası, travmatik, mekanik
14. Entropion, ektropion, lagoftalmi tanımları?
    Cevap: Notlarda cevabı yok — Ders notlarında ayrıntılı tanım verilmemiştir.
15. Göz kapağı lezyonunda malignite düşündüren bulgular?
    Cevap: Notlarda cevabı yok
16. Viral konjonktivit klinik bulguları?
    Cevap: Kızarıklık, sulanma, batma, fotofobi, kapak ödemi, kemozis, foliküller, subkonjonktival hemoraji, preauriküler LAP — Tedavi semptomatik. Sekresyon seröz.
17. Faringokonjonktival ateş ve epidemik keratokonjonktivit etkenleri?
    Cevap: Adenovirüs tip 3 ve 7; epidemik keratokonjonktivit tip 8 ve 19
18. Yenidoğanda en sık konjonktivit ve tedavisi?
    Cevap: Klamidya; doğumdan 5-19. gün; topikal tetrasiklin + oral eritromisin 25 mg/kg 14 gün — Gonokok: 1-3. günde, hiperakut pürülan.
19. Trahom etkeni, vektörü, tedavisi?
    Cevap: Klamidya trahomatis A, B, Ba, C; vektör ev sineği; tek doz azitromisin — Herbert çukurları, trikiyazis, entropion.
20. Vernal konjonktivit tedavisi?
    Cevap: Topikal steroid, mast hücre stabilizatörü, asetilsistein, siklosporin A, debridman, subtarsal steroid — Kaldırım taşı papilleri; limbal Tranta noktaları.
21. Kornea saydamlığını sağlayan unsurlar?
    Cevap: Damar ve lenfatik yokluğu, kollajen liflerin düzenli dizilişi, endotelin sıvı pompası
22. Kornea katmanları?
    Cevap: Notlarda cevabı yok
23. Keratit tanımı ve nedenleri?
    Cevap: Notlarda cevabı yok
24. Üveitlerin anatomik sınıflaması?
    Cevap: Anterior, intermediate, posterior, panüveit — Etyolojik: enfeksiyöz, non-enfeksiyöz, maskeli.
25. Akut anterior üveit en sık hangi HLA ile ilişkili?
    Cevap: HLA-B27
26. Intermediate üveit (pars planit) bulguları?
    Cevap: Vitre ve periferik retina inflamasyonu; kar tanesi eksudalar; kistoid maküla ödemi — 15-40 yaş bilateral; idiyopatik veya MS.
27. Behçet hastalığında göz bulguları?
    Cevap: Hipopiyonlu anterior üveit, retinal vaskülit/hemoraji, disk ödemi, neovaskülarizasyon — Kistoid maküla ödemi ~%50.
28. Behçet tanı kriteri (1990)?
    Cevap: Tekrarlayan oral ülser + 2 majör bulgu (genital ülser, göz, cilt, paterji) — Paterji: cilt sıyrığı sonrası püstül. HLA-B5.
29. Behçet göz dışı bulguları?
    Cevap: Oral aft, genital ülser, cilt lezyonları, artiküler, odyo-vestibüler, GİS, renal, kardiyovasküler, SSS — Tromboflebit de görülür.
30. Ambliyopi tanımı?
    Cevap: Göz/görme yolunda patoloji olmadan görme keskinliğinde azalma (>2 Snellen sırası) — Santral görme bozukluğu; kritik dönem vardır.
31. En sık ve tedaviye en dirençli ambliyopi tipleri?
    Cevap: En sık strabismik; en dirençli deprivasyon (konjenital katarakt, ptozis)
32. Ambliyopi tedavisi?
    Cevap: Erken tanı, nedenin giderilmesi, refraktif düzeltme, kapama (oklüzyon), penalizasyon (atropin) — Kapama en etkin yöntemdir.
33. Tam akomodatif ezotropyada tedavi?
    Cevap: Hipermetropinin gözlükle tam düzeltilmesi — 2-5 yaş, ateşli hastalık sonrası; ambliyopi nadir.
34. Paralitik şaşılıkta kayma açısı özelliği?
    Cevap: Kısıtlılık yönüne bakışta artar; sekonder > primer kayma açısı — 3., 4., 6. kranial sinir felçleri.
35. Yalancı şaşılık nedenleri / ekstraoküler kaslar ve sinirleri?
    Cevap: Notlarda cevabı yok
36. Yırtıklı retina dekolmanı risk faktörleri?
    Cevap: Yüksek miyopi, afaki, komplike katarakt cerrahisi, travma — Belirti: fotopsi, uçuşan cisimler, görme alanı kaybı.
37. RPE fonksiyonları ve prematüre retinopatisi evreleri?
    Cevap: Notlarda cevabı yok
38. Preseptal ve orbital selülit farkı?
    Cevap: Preseptalde görme normal, diplopi ve kızarıklık yok; orbitalde diplopi, görme azalması, RAPD, proptozis, kemozis — Preseptal: oral antibiyotik; orbital: IV antibiyotik, yatış.
39. Orbita medial duvarı kemikleri?
    Cevap: Maksilla, lakrimal, etmoid, sfenoid — Lamina papyracea ince; orbital selülit sıklıkla etmoid sinüzitten.
40. Açık göz yaralanmasında yapılması/yapılmaması gerekenler?
    Cevap: Baskı uygulanmaz, merhem sürülmez; antibiyotikli damla ve tetanoz proflaksisi
41. Kimyasal göz yanığında ilk işlem?
    Cevap: Salin/Ringer laktat ile bol irigasyon (~2 lt) — Alkali yanıklar daha ciddi.
42. Gözden beyne görme yolları?
    Cevap: Notlarda cevabı yok