Adli tıp test, klasik ve kati rapor soruları

Kati rapor nasıl yazılır? TCK 86-87 sekiz soruluk tablo ve çıkmış vakalar (27-34)

Genel adli muayene raporu ve kati rapor

• Genel adli muayene raporu 3 nüsha düzenlenir: polis, hasta ve hastane arşivi.
• Kati rapor: savcılığın olaydan günler ya da aylar sonra istediği, kişinin son durumunu bildiren rapordur.
• Mahkeme cezayı buna göre verir.
• Rehber: “TCK’da Tanımlanan Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi” (2019).

Sınavdaki 8 satır (her biri için OLDUĞU / OLMADIĞI yazılır)

1. Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma neden olduğu/olmadığı.
2. BTM ile giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olduğu/olmadığı.
3. Kemik kırığına ya da çıkığına neden olduğu/olmadığı (varsa derecesi).
4. Yüzde sabit ize ya da yüzün sürekli değişikliğine neden olduğu/olmadığı.
5. Duyu ya da organlardan birinin işlevinin sürekli zayıflamasına ya da yitirilmesine neden olduğu/olmadığı.
6. Konuşmada sürekli zorluğa neden olduğu/olmadığı.
7. Konuşma ya da çocuk yapma yeteneğinin kaybolmasına neden olduğu/olmadığı.
8. İyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa ya da bitkisel hayata girmesine neden olduğu/olmadığı.

Notta yazan karar kuralları

• Kırık, kas-tendon, büyük damar-sinir ya da iç organ hasarı varsa → BTM ile giderilebilecek ölçüde hafif değil.
• Birden çok kırıkta kırık derecesi: karelerin toplamının karekökü (küsurat 0,5’ten büyükse üste yuvarlanır, en çok 6).
• Örnek: 2 ve 5 puan → √(4+25) = √29 ≈ 5,39 → 5.
• Örnek: 3 ve 2 puan → √(9+4) = √13 ≈ 3,6 → 4.
• İşlev kaybı organın kendisine göre %10-50 ise sürekli zayıflama, %50’nin üstünde ise yitirme.
• Yüz sınırları boynun önünü de kapsar; sabit iz kararı için en az 6 ay beklenir.
• Kırıkta işlev değerlendirmesi iyileşme tamamlandıktan sonra yapılır.

Notlarda olmayanlar

• Hangi yaralanmanın “yaşamı tehlikeye soktuğu” (Tablo 1-2).
• Organlara göre işlev kaybı oranları (Tablo 12).
• Bu tablolar notta görsel; metin olarak yok.
• Bu nedenle vakalardaki satırların tam cevap anahtarı notlarda yok. Yalnız yukarıdaki kurallar uygulanabilir.

Vakalara uygulanabilen kurallar (notlardan)

• 27 (boyunda, uylukta ve göğüste cilt-cilt altı laserasyon, primer sütür):
• Kırık yok.
• Boyun ön yüzü yüz sınırı içinde ama muayene olaydan 1 ay sonra; sabit iz kararı için en az 6 ay gerekir.
• 28 (etmoid kırık 2 puan + oksipital tam kat çökme kırığı 5 puan, kraniyektomi): kırık var, derecesi √29 → 5 (ağır); BTM ile giderilemez.
• 29 (batına nafiz kesi, 270 cm ince bağırsak rezeksiyonu): iç organ yaralanması → BTM ile giderilemez.
• 30 (korneal perforasyon, işitme ve görme kaybı kalıcı): duyu işlevi tablosu notta yok.
• 31 (ASMÇ ile fibula 3 puan + patella 2 puan kırığı, peroneal sinirde aksonal dejenerasyon, düşük ayak): kırık derecesi √13 → 4; büyük sinir hasarı → BTM ile giderilemez.
• 32 (CO zehirlenmesi, COHb %23, ertesi gün şikâyetsiz taburcu): notta COHb %10 baş ağrısı, %50 koma, %60-70 ölüm düzeyidir.
• 33 (kazan patlaması, üst ekstremitede 3. derece yanık, sol el 1. parmakta MKP ve IP eklemlerinde ankiloz): işlev oranları tablosu notta yok.
• 34 (retroperitoneal hematom, Hb 5,7, sakrumda parçalı kırık 4 puan, 3 ünite eritrosit): kırık var, derecesi 4 (ağır); BTM ile giderilemez.

TCK 86-87 yaralama kavramları: basit tıbbi müdahale (BTM), yaşamı tehlikeye sokan durum, işlev zayıflaması / yitimi, yüzde sabit iz, kırık

Basit bir tıbbi müdahale (BTM) ile giderilebilecek ölçüde hafif yaralanma (TCK 86/2)

• En hafif yaralanma grubudur.
• Şunlar varsa hafif değildir (BTM ile giderilemez):
• kemik kırığı ya da çıkığı,
• kas veya tendon hasarı,
• büyük damar ya da sinir hasarı,
• iç organ yaralanması.
• Diğer yumuşak doku lezyonları için rehberdeki liste kullanılır. Bu liste notta görsel tablo olarak var, metne geçmemiş.
• Çıkmış soru (hangisi BTM ile giderilemez?):
• Notun genel kuralına göre iç organ ya da büyük damar hasarı olmadıkça yumuşak doku lezyonları listeye göre değerlendirilir.
• Batına nafiz yaralanmanın, laserasyon, ekimoz, birinci derece yanık ve abrazyona göre nasıl sınıflandığı notta tablo olduğu için yazmıyor: Notlarda kesin cevap yok.

Yaşamı tehlikeye sokan durum (TCK 87/1)

• Yaralanma sırasında yaşam mutlak tehlikeye girmiş, kişi kendi direnci ya da tedaviyle kurtulmuştur.
• Ölüm olması gerekmez; sonradan iyileşmek kararı değiştirmez.
• Olayın büyüklüğüne değil tıbbi bulgulara bakılır.
• Hangi yaralanmaların bu gruba girdiği (Tablo 1-2) notta görsel; metinde yok.

Duyu ya da organ işlevinin sürekli zayıflaması (87/1) / yitirilmesi (87/2)

• Organın kendi yapı ve işlevine göre değerlendirilir:
• %10-50 kayıp → sürekli zayıflama,
• %50 üzeri → yitirme.
• Çift organlardan birinin tamamen yitimi “işlevin yitirilmesi” sayılır.
• Kırıklarda değerlendirme iyileşme tamamlandıktan sonra yapılır.
• Çıkmış soru (hangisi işlev yitimi?): Organ bazında oranlar (Tablo 12) notta metin olarak yok → Notlarda yok.

Yüzde sabit iz (87/1) / yüzde sürekli değişiklik (87/2)

• Sabit iz: iz, gün ışığında 1-2 metreden ilk bakışta belirgin fark ediliyorsa.
• Değerlendirme yaralanmadan en az 6 ay sonra yapılır.
• Sürekli değişiklik: tanıyanların tanımakta duraksayacağı bozulma (ağır yanık, kezzap).
• Yüz sınırları:
• üstte saçlı deri sınırı,
• yanlarda kulak önü (helikslerden inen çizgi),
• altta fossa jugularis ve klavikulalar.
• Yani boyun ön yüzü yüz sınırları içindedir.
• Yüzdeki zorunlu ameliyat skarı ve trakeostomi izi de sabit iz açısından değerlendirilir.

Diğer başlıklar

• Konuşmada sürekli zorluk (87/1), konuşma yeteneğinin kaybı (87/2).
• Ruhsal kökenli olanlar en az 18 ay sonra değerlendirilir.
• Gebede çocuğun vaktinden önce doğması (87/1), düşmesi (87/2).
• İyileşme olanağı olmayan hastalık ya da bitkisel hayat (87/2).
• Örnekler: hemipleji, parapleji, ilaçla kontrol edilemeyen epilepsi.
• Çocuk yapma yeteneğinin kaybolması (uterus, over, testis yaralanmaları).

Kemik kırığı ya da çıkığı (87/3)

• Kırık varsa yaralanma BTM ile giderilebilecek ölçüde hafif değildir.
• Kırık derecesi: hafif (1), orta (2-3), ağır (4-5-6).
• Birden fazla kırıkta: her derecenin karesi alınıp toplanır, karekökü alınır.
• Küsurat 0,5’ten büyükse üste yuvarlanır; sonuç en çok 6 olur.

Ölü defin ruhsatı (ölüm belgesi), şüpheli ölüm ihbarı; adli ve tıbbi otopsi (CMK 86-88)

Ölü defin ruhsatı (Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 215-219)

• Defin ruhsatı olmadan hiçbir cenaze gömülemez.
• Veren hekimler: belediye tabibi, toplum sağlığı merkezi tabibi ya da aile hekimi.
• Hekim yoksa sağlık memuru; o da yoksa jandarma karakol komutanı ya da muhtar verir.
• Şu durumlarda ölüm belgesi düzenlenmez, şüpheli ölüm ihbarı yapılır:
• ölüm travma, suda boğulma, elektrik, zehirlenme ya da kaza (trafik, iş, ev) gibi dış etkiyle olmuşsa,
• ölüm nedenini açıklayan bilgi yoksa ya da zorlamalı ölüm şüphesi varsa,
• kimlik belirlenemiyorsa.
• Bu olgularda belge ölü muayenesi ve otopsi bittikten sonra verilir.
• Çıkmış soru: “İş yerinde merdivenden düşerek ölen kişi” iş kazasıdır → otopsi kararı olmadan defin ruhsatı düzenlenemez.

Tıbbi ve adli otopsi

• Tıbbi otopsi: yakınların izniyle yapılır (klinik tanının doğrulanması, eğitim vb.).
• Ölüm nedeni anlaşılamayan olguda “tıbbi otopsi” yapılmaz; savcılığa şüpheli ölüm bildirilir.
• Adli otopsi: ölü yakınlarından izin gerekmez. Yapıldığı durumlar:
• şüpheli ölümler, cinayet, intihar kuşkusu,
• iş ve trafik kazaları, kimliği bilinmeyenler,
• zehirlenme, malpraktis iddiası, travma öyküsü,
• gözaltı, tutukluluk ve askerlik sırasındaki ölümler.

CMK 86-88

• Ölü muayenesi: Cumhuriyet savcısının huzurunda bir hekimle yapılır.
• Otopsi (CMK 87): savcı huzurunda iki hekimle yapılır.
• Biri adli tıp uzmanı, diğeri patoloji ya da başka dal uzmanı veya pratisyen olabilir.
• Zorunlu hallerde tek hekim de yapabilir.
• Cesedin durumu olanak veriyorsa baş, göğüs ve karın mutlaka açılır.
• Ölümden hemen önce hastayı tedavi eden hekim otopsi yapamaz; yalnız hazır bulunup bilgi verebilir.
• Yeni doğanda (CMK 88): canlı doğup doğmadığı, olağan süresinde doğup doğmadığı ve yaşama yeteneği saptanır.

Çıkmış: otopsiyle ilgili hangisi doğrudur?

• Doğru: a) Adli otopside 3 vücut boşluğu (kafa, göğüs, batın) açılmak zorundadır.
• Diğer şıklar nota göre yanlış:
• aile izni gerekmez,
• yenidoğanda canlı ve miadında doğum önemlidir,
• pratisyen de yapabilir.

Hekimin sır saklama yükümlülüğü ve istisnaları; adli olgu bildirimi (TCK 279-280)

Hekimin hastaya karşı yükümlülükleri

• Sadakat.
• Sır saklama.
• Özen.
• Kayıt tutma ve arşivleme.
• Tedaviyi sürdürme.

Sır saklama yükümlülüğü

• Hekim, mesleği gereği öğrendiği sırları saklamak zorundadır; hastanın ölümünden sonra da açıklayamaz.
• Meslek sırrı gerektiren durumlarda mahkemede tanıklıktan çekinebilir.
• Yükümlülüğün kalktığı durumlar:
• hastanın rızası,
• adli olgu ve bulaşıcı hastalık bildirimi,
• konsültasyon gibi hastanın yararına durumlar (hastanın izniyle başka hekime),
• hastanın hekim aleyhine açtığı dava (hekim kendini savunmak için açıklayabilir).

Çıkmış soru: hekim hangi durumda meslek sırrını açıklayabilir?

• a) Ailesine her türlü bilgiyi: notta böyle bir istisna yok.
• b) Hastanın rızası olmadan: notta rıza bir istisnadır.
• d) Tanıklık sırasında: notta hekim tanıklıktan çekinebilir.
• e) Diğer hekimlerle sohbette: yalnız hastanın yararına ve izniyle olabilir.
• Bu dört şık nota göre yanlış; kalan şık c) Sır saklanması 3. kişinin hayatını tehlikeye sokacaksa.
• Bu istisna notta ayrıca yazılmıyor.

Adli olgu bildirimi

• TCK 280: bildirmeyen ya da geciktiren sağlık mesleği mensubuna 1 yıla kadar hapis.
• TCK 279: kamu görevlisine 6 aydan 2 yıla kadar hapis.
• Bildirim yerleri: hastane polisi, karakol ya da nöbetçi Cumhuriyet savcılığı.
• Adli olgular:
• ateşli silah, patlayıcı ve her türlü kesici-delici-ezici alet yaralanmaları,
• trafik ve iş kazaları, düşmeler, darp, cinsel saldırı,
• çocuk ve yaşlı istismarı, intoksikasyonlar,
• yanıklar, elektrik ve yıldırım çarpması,
• mekanik asfiksiler, intihar girişimleri, işkence iddiaları,
• şüpheli ölümler.
• Adli rapor için adli tıp uzmanı olmak gerekmez; her hekim TCK 86-87’ye göre rapor düzenleyebilir.

Ölü çürümesi: ilk bulgu, 4 evresi ve evrelerin başlangıç / bitiş bulguları; ölüm zamanı tahmini

Genel

• Enzimatik (otoliz) ve bakteriyel (kokuşma) süreçtir.
• Bağırsaktan, öncelikle çekum bölgesinden başlar.
• İlk bulgu: sağ alt kadranda yeşillenme (sülfohemoglobin), ilk 24-36 saatte.
• Ardından damarlar boyunca mermerleşme (damarlı mermer görünümü), 2-3 günde gaz oluşumu, 60-72 saatte genel şişme, büller ve soyulma.
• Havada 1 haftalık çürüme suda 2 haftada, toprakta 8 haftada olur.
• Şişmanlarda, kalın giyinenlerde ve sepsiste hızlı; soğukta yavaştır.
• Son çürüyen organlar: uterus ve prostat.
• 15-20 °C’de açık havada çürüme 36-48 saatte başlar.

Dört evre

• Evre 1: postmortem 36-48 saatte sağ alt kadranda yeşil-mor renk.
• Kokuşma bülleri ve damarlı mermer görünümü.
• Karın ve dış genital şişer; karaciğerde İsviçre peyniri görünümü.
• Yaklaşık 3-4 hafta sürer.
• Evre 2: karın patlar, bağırsaklar dışarı çıkar; karın duvarı ve toraks çöker.
• Beyin boza kıvamında.
• Cinsiyet dıştan ayırt edilebilir.
• Karaciğerin kaybolması evre 2’nin bittiğini gösterir.
• Evre 3: karaciğer ayırt edilemez.
• Kaslar ayrılır, yer yer kemikler görünür.
• Cinsiyetin dıştan ayırt edilememesi evre 3’ün tamamlandığını (evre 4’ün başladığını) gösterir.
• Evre 4: cilt ve cilt altı tamamen kaybolmuş; cinsiyet dıştan ayırt edilemez.
• Eklemler ayrılır; uterus ve prostat hâlâ ayırt edilebilir.
• Tam iskeletleşme 3-5 yıl sürer.

Çıkmış sorular

• Dördüncü evrenin başladığını gösteren bulgu: d) Cinsiyetin dışarıdan ayırt edilememesi.
• Evre eşleştirmesi:
• I → damarlı mermer görünümü,
• II → karnın patlaması,
• III → karaciğerin ayırt edilememesi,
• IV → dış genitalin ayırt edilememesi.
• Doğru şık: a) I-C, II-D, III-B, IV-A.
• Ortalama koşullarda eklemler rahat hareket ediyor ve sağ alt kadranda yeşillenme var:
• Ölü katılığı çözülmüş (36-48 saat) ve çürüme evre 1’de (36-48 saat).
• Cevap: d) 36 saatten daha uzun zaman önce.

Çürümenin istisnaları: mumyalaşma, sabunlaşma, maserasyon, tahnitleme — oluşma şartları

Mumyalaşma (mumifikasyon)

• Ölümden sonra doku ve organların dehidrate olup kurumasıdır.
• Şartlar:
• sıcak, kuru ve rüzgârlı (esintili) ortam,
• çöl kumu, baca içi,
• soğuk ama esintili ortamlarda da görülür.
• Bebek, yaşlı ve zayıf cesetlerde ve ölüm öncesi dehidratasyonda daha kolay olur.
• Deri parşömen gibi, koyu renkli ve kıvrıntılı hale gelir; iç organlar yerinde kalır.
• Tamamlanması aylar-yıllar sürer; süresi belirlenemez.
• Kimlik ve travmalar kolay saptanır.

Sabunlaşma (adiposir)

• Şartlar: nemli ve havasız ortam, özellikle kilolu cesetler.
• Yağlar yağ asitlerine ayrışır, amonyakla dayanıksız sabunlar oluşur.
• Ortamdaki Ca ve Mg ile dayanıklı Ca/Mg sabunlarına dönüşür.
• Görünüm: sarı-beyaz, peynirimsi, ekşi kokulu, mum benzeri, çürümeye dirençli.
• Suda yanak ve çene sabunlaşması yazın 15 günde, kışın 2,5 ayda olur.

Maserasyon

• Ölü fetüsün amniyon sıvısı içinde en az 6-8 saat kalmasıyla oluşan aseptik otolizdir.
• İntrauterin ölümün kesin tanı ölçütüdür.
• İlk bulgu epidermal soyulmadır (kemik çıkıntılarında); eklemler hipermobildir.
• Kırmızı-pembe “haşlanmış bebek” görünümü vardır.
• Ölüm sonrası zaman Langley ölçütleriyle bulunur.

Tahnitleme

• Kan alınır, yerine en az 1,5-2 L etil alkol + metil alkol + formaldehit verilir.
• Genellikle nakilden önce yapılır.

Ölümün erken belirtileri: temel işlevlerin kaybı, sıvı kaybı ve parşömenleşme, kas gevşemesi, otoliz, aleka

Erken belirtiler

• Temel vücut işlevlerinin kaybı: dolaşım, solunum ve MSS muayenesi.
• Magnus (parmak) testi, ayna testi; pupil, kornea ve farengeal refleksler.
• Postmortem sıvı kaybı ve parşömenleşme.
• Postmortem pıhtılaşma (aleka) ve fibrinoliz.
• Kas gevşemesi (primer).
• Otoliz.
• Mide içeriği ve böcek aktivitesi (ölüm zamanı için).
• Çürüme (pütrefikasyon) geç belirtidir.
• Çıkmış soru: “Hangisi ölümün erken belirtilerinden biri değildir?” → c) Pütrefikasyon.

Parşömenleşme

• Ölümden sonra buharlaşmayla sıvı kaybı olur.
• Deri tabakasının ince olduğu yerlerde sarı-kahverengi, kuru görünüm oluşur.
• En çok skrotumda ve açık kalan göz kapaklarında sklerada görülür.
• Sklerada açık kalan alana sınırlı kahve-siyah değişim: Tache Noire Sclerotica.
• Yenidoğanda ağız ve genital mukozada epidermis kaybı olmadan da oluşabilir.
• Ölüm sonrası oluşan yaralarda da görülür.
• Parşömen plağı ölümden sonraki ya da ölümden hemen önceki travmayı gösterir.
• Ekimoz ise canlıyken uygulanan travmayı gösterir.
• Postmortem parşömen lezyonu kesilince cilt altında kanama görülmez.
• Çıkmış: “Parşömenleşme ölüm öncesi travmanın kesin bulgusudur” ifadesi yanlıştır.

Aleka ve antemortem trombüs

• Aleka: ölümden ~30 dakika sonra pıhtılaşır, ~3 saatte hemolize başlar, ~24 saatte kaybolur.
• Parlak, sarı, elastiktir; formalinde erir; fibrinden oluşur.
• Antemortem trombüs: mat, kolay parçalanan, sert ve kırmızıdır; şekilli elemanlardan oluşur.

Kas gevşemesi

• Kaslar üç dönem geçirir: primer gevşeme → ölü sertliği → sekonder gevşeme.
• Primer gevşemede düşme sonucu çıkıntılı yerlerde hafif, yüzeysel lezyonlar oluşabilir.

Otoliz

• En hızlı otolize uğrayan organlar: pankreas, sürrenal bezler, mide mukozası.

Ölü katılığı (rigor mortis): başlama ve çözülme süreleri, etkileyen etkenler, ısı sertliği, kadaverik spazm

Zamanlama (notta iki ayrı değer geçer)

• Ölümden 3-5 saat (başka yerde 2-4 saat) sonra başlar.
• 10-15 saatte (başka yerde 6-12 saatte) tam gelişir.
• Normal koşullarda 36-48 saatte kaybolur (6 güne kadar uzayabilir).
• Çürümeyle kaybolur.

Mekanizma

• Ölümden sonra ATP üretilemez; aktin-miyozin kompleksi gevşeyemez.
• Ağır egzersiz, konvülziyon ve yüksek ateş ATP’yi tükettiği için katılık hızlı gelişir.
• Ani gelişen katılık: kadaverik spazm.

Seyir

• İlk önce küçük kas gruplarında başlar ve tüm vücuda yayılır.
• Yüz, alt çene ve kalp kasında ilk görülür.
• Sonra boyun, kollar, bacaklar, parmaklar.
• Bozulursa geri dönmez; ancak bozulmamış bölgelerde yeniden oluşabilir.
• Soğuk ve donma süresini uzatır.
• 4-5 °C altında mekanizma durur; 10 °C altında gelişmez.
• İnfantlarda ve hipertermide hızlı gelişir.
• Suda boğulmada 2-3 saatte gelişebilir.
• Tek başına ölüm zamanı tayini için güvenilir değildir.

Özel durumlar

• Donmaya bağlı sertlik: eklemler oynatılınca çıtırtı sesi alınır.
• Isı sertliği: yangında kas proteinleri koagüle olur → pugilistik (boksör) pozisyon.
• Kadaverik spazm: primer gevşeme olmadan hemen gelişir; yüz ifadesi bozulmadan kalır.

Çıkmış: “Ölü katılığı ile ilgili hangisi doğru değildir?”

• Cevap: d) Ölümden sonraki ilk 24 saat içinde kaybolur. Notta 36-48 saatte kaybolur.

Ölü lekeleri (livor mortis): oluşum, sabitleşme, renk, pozisyon değişikliği yorumu

Oluşum

• Dolaşım durunca kan yerçekimiyle alt bölgelerde toplanır → kırmızımsı-mor renk.
• Bası gören yerlerde (sırtüstü cesette skapula, kalça, baldır) oluşmaz; soluk kalır.
• Sıkı giysi (sütyen, kemer) izleri soluk alan bırakır.
• Ölü lekesi bası yapan cismin çevresinde oluşur.
• Cisim cesette yoksa ölümden sonra alındığı kesin olarak söylenir.

Zaman

• Ölümden 30 dakika – 2 saat sonra çıkar.
• 8-12 saatte en belirgin hale gelir; bu saatlerde sabitleştiği kabul edilir.
• Sabitleşmeden önce ceset çevrilirse lekeler yer değiştirir.
• Çürüme hızlıysa 8-12 saatten önce sabitleşebilir; soğukta 24-36 saate kadar sabitleşmeyebilir.
• Basınçla beyazlaşıyorsa henüz sabitleşmemiştir.

Renk

• CO zehirlenmesi: kırmızı-pembe (kiraz kırmızısı).
• Siyanür ve donma: benzer açık renk.
• Asıda: el ve ayaklarda eldiven-çorap tarzında koyu mor.
• Büyük kanamalarda soluk.

Ekimozdan ayrımı

• Ekimozda bası ile beyazlaşma olmaz.
• Kesince ekimozda dokuda yaygın kanama görülür; ölü lekesinde kan damar içinde sınırlıdır.

Önemi

• Ölüm zamanı için çok önemli değildir.
• Cesedin pozisyonunun değiştirilip değiştirilmediğini göstermede önemlidir.

Çıkmış: sırtüstü bulunan cesette hem ön hem arka yüzde ölü lekesi

• Ceset ilk pozisyonda bir süre kalmış, lekeler tam sabitleşmeden çevrilmiştir.
• Notta lekeler 8-12 saatte sabitleşir, öncesinde yer değiştirebilir.
• Ancak “iki yüzde birden leke kalması” için ayrı bir saat aralığı notta yazmıyor. Şıklardan birini seçtiren bilgi yok: Notlarda kesin cevap yok.

Kafa travmaları: epidural, subdural, subaraknoid kanama, diffüz aksonal yaralanma, kontüzyon (coup / contre-coup)

Epidural kanama

• Kemik iç yüzü ile dura arasındadır; çoğunlukla tek taraflı parieto-temporal yerleşir.
• Genellikle a. meningea media rüptürüyle olur.
• Temporal bölgeye gelen travmayla oluşur ve çoğunlukla kafatası kırığıyla birliktedir (%15’inde kırık yok).
• Çocuklarda daha az görülür.
• Varlığı hemen her zaman travmayı gösterir.

Subdural kanama

• Araknoid ile dura arasındadır; en sık neden köprü venlerin rüptürüdür.
• Akut, subakut ya da kronik olabilir.
• Trafik kazası, düşme ve boks gibi sporlarda görülür.
• %50’sinde kırık eşlik eder.
• Çocuk istismarında en sık ölüm nedenlerindendir.

Subaraknoid kanama

• En sık neden konjenital Berry anevrizması rüptürüdür.

Diğer lezyonlar

• Diffüz aksonal yaralanma: mikroskobik lezyondur; tanı mikroskobiye dayanır.
• Konküzyon: şuur kaybı yapar, otopside makroskobik bulgu yoktur.
• Kontüzyon: beynin en sık yaralanma tipidir.
• Darbe altında (coup) ya da karşı tarafta (contre-coup) olabilir.
• Serebral ödem: en önemli komplikasyon.

Çıkmış: akselerasyon-deselerasyon hareketinde hangisinin oluşması sıklıkla beklenmez?

• Notta akselerasyon-deselerasyonun hangi kafa içi lezyonu yaptığı ayrıca yazmıyor: Notlarda doğrudan cevap yok.
• Notta epidural kanama temporal bölgeye gelen travma ve kırıkla ilişkilendirilmiştir.

Künt travma ile oluşan yaralar ve özellikleri: sıyrık, ekimoz, hematom, laserasyon, kırık

Künt travmatik yaralar

• Kesici özelliği olmayan, ezici sert cisimlerle oluşur:
• sopa, cop, muşta, taş, demir çubuk, sandalye, çekiç,
• tekme, yumruk.
• Daha çok cilt ile kemiğin yakın olduğu, kas dokusunun az olduğu yerlerde oluşur.

Yara özellikleri

1. Doku ezilmiş, patlamış ya da kopmuştur.
2. Yara dudakları düzensiz, tırtıklı, girintili-çıkıntılıdır; bazen yıldızvari.
3. Çevrede doku içi kanama (ekimoz) ve sıyrık bulunur.
4. Dudaklar arasında doku köprüleri (kopmamış damar, sinir ve doku bantları) vardır.

• Saçlı deri, diz ve dirsekte kemik üzerindeki gergin cilt kesik gibi düzgün yırtılabilir.
• Büyüteçle doku köprüleri, ekimoz ve sıyrık aranarak ayırt edilir.

Oluşabilecek lezyonlar

• Sıyrık (abrazyon): epidermis kalkar, dermis açıkta kalır.
• Canlıda kabuk oluşur; ölüde parşömen plağı.
• Travmanın yerini, cismin şeklini (tırnak, ısırık), zamanını ve amacını gösterebilir.
• Ekimoz: subkutan damarlardan kanın doku aralığına sızmasıdır.
• Sopa ya da cop gibi cisimler paralel “tren rayı” ekimoz yapar.
• Göçmen ekimoz: frontal travmada göz çevresinde görülür.
• Renk sırası: kırmızı → mavi-mor (3-6 gün) → fıstık yeşili (7-12 gün) → limon sarısı (12-18 gün).
• Derin ekimoz şüphesinde canlıya 5-7 gün sonra yeniden muayene; ölüde derin kesi.
• Hematom: kanın doku boşluğunda birikmesi.
• Laserasyon (yırtık): düzensiz kenarlı doku ayrılması.
• Kırık; iç organ, damar ve sinir lezyonları.

Akselerasyon-deselerasyon

• Ani hızlanıp ani durmada dışta bulgu olmadan iç organlarda ağır hasar oluşabilir.
• Örnek: trafik kazasında boyun yaralanmaları.

Çıkmış: “Yaralar ile ilgili hangisi yanlıştır?”

• Cevap: b) Kesici-delici alet yaralarında sıklıkla ekimoz beklenir.
• Notta kesici-delici yaraların dudakları düzgündür; ekimoz ve doku köprüsü künt yaraların özelliğidir.

Kesici, kesici-ezici, delici ve kesici-delici alet yaralarının özellikleri

Kesici alet yaraları (ustura, jilet, cam, bıçağın keskin kenarı)

• Yara dudakları muntazamdır; boyu derinliğinden fazladır.
• Yüzeyel kuyrukla başlar, ortada derinleşir, kuyrukla biter.
• Başlangıç kuyruğu kısadır; aletin çekiliş yönü buradan anlaşılır.
• Açılar dardır; kemiği kesemez, kafa boşluğuna giremez.
• İntiharda paralel yüzeyel tereddüt kesileri görülür.

Kesici-ezici alet yaraları (balta, satır, keser)

• Dudaklar görece düzgündür ama kenarlarda ekimoz ve ezilme vardır.
• İki açı dar, kuyruk yoktur; kesitte üçgen profil.
• Alttaki kemikte de lezyon yapar; amputasyon ve flep oluşturabilir.

Delici alet yaraları (şiş, iğne, bız, çivi, tornavida)

• Derinlik boyuna göre çok fazladır.
• Yuvarlak uçlu aletler oval, dörtgen uçlular yıldızvari yara yapar.
• Kafa, göğüs ve karın boşluklarına girebilir; yenidoğanda fontanelden cinayet işlenebilir.

Kesici-delici alet yaraları (bıçak, çakı, kama, makas)

• Dudaklar düzgündür; derinlik boyun 15-20 katı olabilir.
• Çıkış yönünde tek kuyruk olabilir.
• Yara boyu namlu genişliğinden fazladır.
• Karında derinlik namlu boyundan fazla olabilir (akordeon tipi).
• Tek tarafı keskin bıçakta künt taraf açısı geniş, diğeri dardır.

Ateşli silah yaraları: giriş-çıkış deliği, vurma ve silinti halkası, atış mesafeleri (bitişik, yakın, uzak), Hoffmann çukuru, stampa, su tazyiki

Giriş deliği

• Mermi çekirdeği cildi çukurlaştırıp deler.
• Kendi ekseninde döndüğü için kenarı sıyırır → ~1 mm’lik parşömenleşmiş vurma halkası.
• Dik girişte yuvarlak; teğet girişte bir tarafı kalın.
• Namludaki yağ, is ve pas deliğin iç kenarında silinti halkası bırakır.
• Genellikle ilk birkaç atışta oluşur; büyüteç gerekebilir.
• Kemik üstü bölgede ya da deforme mermide yıldızvari atipik giriş oluşur.

Traje ve çıkış deliği

• Traje: mermi çekirdeğinin vücuttaki yolu.
• Çıkış deliği genellikle daha büyüktür, dokular dışa çıkıntı yapar.
• Yassı kemikte giriş ağzı küçük ve keskin; çıkış ağzı krater tarzındadır.

Atış mesafesi (kısa namlu ortalamaları)

• Alev 5-10 cm, duman (is) 15-20 cm, yanmamış barut 30-45 cm’ye gider.
• Uzun namluda barut 75-100 cm’ye gider.
• Tam temaslı bitişik atış (0 cm):
• tüm yanma ürünleri cilt altına dolar → Hoffmann maden çukuru,
• ciltte barut artığı görülmez,
• namlu bastırılmışsa stampa (namlu) izi oluşur.
• Temassız bitişik atış (2-3 cm’ye kadar):
• cilt altı bulgular yine vardır,
• ayrıca ciltte yanık, is ve tatuaj (barut kakması).
• Yakın atış (barutun gidebildiği en uzak mesafe içi):
• 10 cm içi: yanık + is + barut kakması,
• 15-20 cm: is + barut kakması,
• 20 cm ile 30-45 cm arası: yalnız barut kakması.
• Uzak atış: kısa namluda 30-45 cm, uzun namluda 75-100 cm dışı; yanma ürünü yoktur.
• Elbiseli bölgede atış olduysa elbise incelenir.
• Elbiseler yıkanmadan, asılmadan, beyaz kâğıt üstünde kurutulup gönderilir.

Su tazyiki

• Kinetik enerjisi yüksek mermi içi sıvı dolu kapalı organa isabet ederse enerji sıvıyla her yöne iletilir ve organ parçalanır.
• Örnekler: kafa, kalp, dolu mide, dolu mesane.

Çıkmış sorular

• Atış mesafesi tahmininde kullanılmayan bulgu: d) silinti şeridi.
• Notta silinti halkası namlu içi kirden oluşur ve mesafe bölümünde geçmez.
• Tatuaj, Hoffmann çukuru ve stampa mesafe bulgusudur.
• “Kemik dokuda is” notta yok.
• Kısa namlu, yalnız vurma halkası ve yanmamış barut (is ve yanık yok): e) 25-30 cm.
• Su tazyiki olabilecek organ: a) Kalp.
• Elbisede saptanmayan bulgu: notta elbisedeki bulgular ayrıca sayılmıyor → Notlarda doğrudan yok.
• Notta stampa izi, namlu ağzının cilde bastırılmasıyla ciltte oluşan bir lezyon olarak tarif edilir.

6. grup klasik: yakın mesafe ve tam temas atışta neler görülür?

• Tam temas:
• Hoffmann maden çukuru (cilt altında yanık, kavruk, siyah boşluk),
• ciltte barut artığı yok,
• yara kenarı düzensiz ve genişlemiş olabilir,
• stampa izi.
• Yakın atış: mesafeye göre yanık, is ve barut kakmaları (tatuaj) ciltte görülür; cilt altında yanma ürünü yoktur.

Ası: tam / yarım, tipik / atipik, beyaz / mor ası; telem özellikleri; canlı ası bulgusu

Ası sınıflaması

• Vücudun durumuna göre:
• tam ası: ayaklar yere değmez,
• yarım (tam olmayan, kısmi) ası: ayaklar ya da vücudun bir kısmı yere değer (kapı kolu, karyola başı).
• Düğümün yerine göre:
• tipik ası: düğüm ensede,
• atipik ası: düğüm boynun yanında ya da önünde.
• Yüz rengine göre:
• beyaz ası: tipik asıda boyun damarları iki taraflı tam kapanır, yüz soluktur,
• mor ası: atipik asıda arteriyel dolaşım sürer, venöz staz olur, yüz koyu mordur.

Telem (sillon)

• Tipik ası telemi:
• larenks üstünde, çene altında,
• boyun eksenine dik,
• düğüme doğru yükselici ve yüzeyelleşici,
• boynu çepeçevre sarmaz.
• Kayıcı ilmekte telem boynu çepeçevre sarar ve derinliği her yerde aynıdır.
• Telem tek başına canlı ası kanıtı değildir; çürümeye dirençlidir.
• Telem bölgesinde ekimoz canlı asının kesin ve spesifik bulgusudur.
• Otopside hiyoid ve tiroid kıkırdakta ekimozlu kırık aranır; her ası olgusunda otopsi zorunludur.
• Asıda el ve ayaklarda eldiven-çorap tarzı koyu mor ölü lekesi görülür.

Çıkmış vaka

• 50 cm iple doğalgaz borusuna asılmış.
• İki ayağı yere değiyor → yarım (kısmi) ası.
• Düğüm boyun sağ yanında → atipik ası.
• Baş koyu renkte → mor ası.
• Cevap: d) Atipik ası – kısmi ası – mor ası.

Suda boğulma: canlı suda boğulmayı düşündüren otopsi bulguları, tatlı / tuzlu su, diatom

Dış bulgular (sudan çıkarılan ceset)

• Çürüme baştan başlar; ölü lekeleri baş-boyunda yoğundur.
• Çamaşırcı eli: el ve ayakta buruşma, ilerleyen günlerde eldiven gibi soyulma.
• Kutis anserina (kaz derisi): spesifik değildir.

Canlı suda boğulmayı düşündüren otopsi bulguları

• Mantar köpüğü:
• ağız ve burunda homojen, beyaz-açık pembe köpük,
• birkaç saatte kaybolabilir, trakeada günlerce kalır,
• sık ama tam spesifik değil.
• Akciğer ağırlığında artış: 350-400 g’dan 750-1200 g’a çıkar.
• Akciğerlerin aşırı havalanması (sıvı amfizemi):
• tüm toraksı doldurur,
• krepitasyon alınır,
• kot izleri görülür (en önemli bulgulardan).
• Paltauf lekeleri ve Tardieu lekeleri (spesifik değil).
• Etmoid ve sfenoid sinüste su ve kum: çok değerli.
• Orta kulakta kanama: kişinin suda canlı olduğunu desteklemeye yardımcıdır.
• Midede su ve yabancı cisim (ölümden sonra atılan cesette de olabilir).
• Boyun yumuşak dokusunda küçük asfiktik kanamalar.

Laboratuvar

• Diatom analizi:
• dağılmaları için kalbin çalışması gerekir → suya canlı girişte anlamlıdır,
• en değerli örnek kemik iliğidir,
• bozuşmuş cesette bile güvenilirdir.
• Klor: tatlı suda sol kalpte, tuzlu suda sağ kalpte yüksek.
• Kanda fekal streptokok bulunması.

Tatlı ve tuzlu su akciğeri

• Tatlı su: daha hafif, krepitan, basınca çukurlaşır, kuru kesit yüzü, plevrada az sıvı.
• Tuzlu su: daha ağır, basınca çukurlaşmaz, kollabe olur, plevrada çok sıvı.

Çıkmış: canlı suda boğulmayı düşündüren 3 otopsi bulgusu

• Örnek cevap (nottan): mantar köpüğü; akciğerlerin aşırı havalanması ve kot izleri; etmoid-sfenoid sinüste su ve kum.
• Diatomların kemik iliğinde bulunması ve akciğer ağırlık artışı da yazılabilir.

Boğma ve tıkama: elle / bağla boğma, ağız-burun kapanması (en sık infantisit yöntemi), diğer mekanik asfiksiler

Elle boğma

• Boyunda iki yanda parmak basısı ekimozları ve tırnak sıyrıkları görülür.
• Yüz şiş ve morarmış; konjonktivada kanama vardır.
• Otopside boyun kaslarında kanama, hiyoid kırığı, tiroid kıkırdağında ezilme bulunur.
• Kurban ile saldırgan arasında güç farkı vardır.

Bağla boğma

• Telem boyun eksenine dik, halka şeklinde, derinliği her yerde aynıdır.
• Genelde cinayettir.

Boyun kilidi

• Kol ya da sert cisimle yapılır.
• Vagal inhibisyonla ani ölümde bulgu olmayabilir.

Tıkama-tıkanma

• Ağız ve burun kapanması: en yaygın infantisit (çocuk öldürme) yöntemidir (avuç içi, yastık, havlu).
• Çıkmış soru → cevap d) Ağız-burun kapanması.
• Yabancı cisimle tıkanma: çocuklarda sık (bilye, para); alkol ve madde bağımlılarında kusmuk aspirasyonu.
• Karın-göğüs basısı: “masque ecchymotique”, izdihamda görülür.
• Diri gömülme: toprak, kum, tahıl.
• Pozisyonel asfiksi: Santa Claus sendromu.
• Havasız yerde kalma:
• normal O2 %20-21,
• %12-16 ciddi tehlike,
• %5’te ani bilinç kaybı.

Yangında canlı mı öldü, ölü mü getirildi? CO zehirlenmesi bulguları ve COHb düzeyleri; pugilistik pozisyon

CO zehirlenmesi

• CO hemoglobine oksijenden 200-300 kat güçlü bağlanır (COHb); sitokrom oksidazı ve miyoglobini de bozar.
• COHb düzeyine göre belirtiler:
• %10: baş ağrısı, baş dönmesi, kulak çınlaması, bulantı-kusma, halsizlik,
• %50: bilinç kaybı, koma,
• %60-70: ölüm düzeyi.
• Tanıyı destekleyen değer: sigara içmeyende %3, içende %10 üzeri.
• Olay yeri: kış, soba, birden çok ölü, ölmüş evcil hayvan, is kokusu, bacasız şofben.
• Dış muayene: açık kırmızı, kiraz kırmızısı ölü lekeleri.
• İç muayene:
• organlar ve kan açık kırmızı,
• akciğer ve beyin ödemi (ödem karmine),
• seröz zarlarda peteşi.

Yangında canlılık

• COHb’nin %10’un üzerinde olması kişinin yangın ortamına canlı girdiğini gösterir.
• Isı sertliği: kas proteinleri koagüle olur → pugilistik (boksör) pozisyon.
• Bu ölüm sonrası ısıya bağlı bir değişikliktir; canlılık göstermez.
• Çıkmış: “Yanarak mı öldü, ölüp mü getirildi?” ayrımını yapmayan bulgu → c) Boksör pozisyonu.
• Notta canlılık için COHb düzeyi geçer.
• Hava yolunda is ve epidural ısı hematomu notta ayrıca anlatılmıyor.

Siyanür ve hidrojen sülfür

• Siyanür: sitokrom oksidazı bloke eder; otopside acı badem kokusu; açık renk ölü lekesi.
• H2S: lağım, mahzen ve mağaralarda bulunur.

Elektrik akımına bağlı ölümler: etkileyen etkenler, ölüm mekanizmaları, akım izleri

Hasarı belirleyen etkenler

• Devrenin tamamlanması.
• Akım tipi: alternatif akım doğru akımdan 4-6 kat daha tehlikelidir; ölümler hemen hep alternatif akımla olur.
• Akım şiddeti (amper), gerilim (volt), direnç, akımın yönü, temas süresi.
• 100 mA alternatif akım saniyenin 1/5’inde VF yapabilir.
• 50-80 mA alternatif akım saniyeler içinde öldürür.
• 250 mA doğru akım öldürmez.
• Doku hasarı iki yolla olur: dokuların direncine bağlı ısı (termal) ve elektroporasyon (600-800 V üstü).
• Islak deri direnci düşürür.

Çıkmış: dokuların elektrik direncinin azdan çoğa sıralaması

• Notta doku dirençlerinin sırası yazmıyor: Notlarda yok.

Ölüm mekanizması

• Kardiyak aritmi (%92; VF): ceset soluktur.
• Solunum arresti: interkostal kas ve diyafram spazmı; konjesyon, siyanoz, peteşi görülür.
• Elektrik dışı travmalar: düşme, yanık, inhalasyon.

Akım izleri

• Yuvarlak, oval ya da lineer; kenarı kalkık, ortası çökük, çevresi hiperemik küçük lezyonlar.
• Görüldüğü yerler: avuç içi, parmak araları, ağız, dil, saçlar arası.
• Çıkış deliği genellikle ayak tabanındadır.
• Metalizasyon görülebilir.
• Çürümeye dirençlidir.
• Postmortem akım izinde hiperemik alan ve asfiksi bulgusu yoktur.

Çocuk istismarı: tanım, risk etkenleri, şüphe uyandıran öykü ve fizik muayene bulguları

Tanım ve epidemiyoloji

• 0-18 yaş çocuğun, bakmakla yükümlü kişilerce kaza dışı, önlenebilir zarara uğratılmasıdır.
• Türleri: fiziksel, duygusal, cinsel istismar ve ihmal.
• En sık ebeveynler yapar; kızlar 3 kat daha fazla istismar edilir.
• Ölümlerin 2/3’ü 3 yaş altındadır.
• En sık ölüm nedenleri: kafa travması (subdural hematom) ve karın organ yaralanması.

Şüphe uyandıran öykü

• Çelişkili ya da muayeneyle uyumsuz öykü; gelişim düzeyine uymayan açıklama.
• Başvuruda açıklanamayan gecikme; hastane hastane gezdirme.
• Tekrarlayan yaralanmalar; olayın kardeşe yüklenmesi.

Fizik muayene

• Farklı iyileşme evrelerinde, farklı renkte ekimozlar tekrarlayan travmayı gösterir.
• 9 aydan küçükte kaza ekimozu nadirdir.
• Alın, diz ve tibia önündeki yüzeyel ekimozlar büyük olasılıkla kazadır.
• Kalça, yanak, genital bölge, kulak memesi ve boyun ekimozları şüphe uyandırır.
• Dil, dudak ve frenulum lezyonları dikkat çekicidir.
• Kırıklar:
• metafiz kırıkları tanı koydurucudur,
• spiral kırık (bükerek çekme),
• kosta (tespih tanesi) ve skapula kırıkları,
• subperiostal kanama.
• Yanıklar:
• istismarda sigara yanığı 8-10 mm, keskin sınırlı ve tam kattır,
• daldırma yanığı eldiven-çorap şeklindedir,
• sıçrama yanıklarını kazadan ayırmak zordur; kaza yanıkları yüz, gövde ve üst ekstremitede olma eğilimindedir.
• Isırık izleri ve emme izleri.

Çıkmış: hangileri çocuk istismarını düşündürür?

• I. Yanakta ekimoz ve frenulum laserasyonu → evet.
• II. Farklı renklerde ekimozlar → evet.
• III. Humerusta spiral kırık → evet.
• IV. El ve ön kolda sıçrama yanığı → kazadan ayırmak zor, kazada üst ekstremitede olur.
• V. Diz ve bacak önünde yeşil-sarı ekimozlar → kemik çıkıntısı üstü, büyük olasılıkla kaza.
• Cevap: d) I-II-III.

Adli bilimlerin bölümleri: adli entomoloji, odontoloji, toksikoloji, patoloji, antropoloji, balistik…

6. grup klasik: entomoloji, odontoloji, toksikoloji açıklayınız

• Adli entomoloji: cesetteki böcek ve larvaları inceleyerek ölüm zamanını ve öldüğü bölgeyi belirlemeye çalışır.
• Böcekler cesedin taşınıp taşınmadığını da gösterir.
• Adli odontoloji (adli diş hekimliği): diş ve diş etlerinden yararlanır.
• Yanmış, parçalanmış ya da çürüyerek tanınmaz hale gelmiş cesetlerin kimliğini belirler.
• Ölü ya da canlı kişilerin yaşını saptar.
• Adli toksikoloji (adli kimya): canlı ya da ölü kişilerin biyolojik materyallerinde toksik madde, alkol ve narkotik arar.
• Örnekler: kan, idrar, göz içi sıvısı, organ.

Diğer bölümler

• Tıbbi hukuk.
• Tanatoloji (ölüm bilimi).
• Adli travmatoloji.
• Adli identifikasyon; adli antropoloji ve antropometri.
• Adli psikiyatri.
• Kriminoloji.
• Adli patoloji, adli biyoloji, adli mikrobiyoloji.
• Adli palinoloji (polen).
• Balistik.
• Belge inceleme (adli grafoloji).

Ağır metallerin biriktiği doku (çıkmış test sorusu)

• Notta ağır metallerin hangi dokuda biriktiği yazmıyor: Notlarda yok.

5. grup test (2022-23, 24 soru)

Sınav kâğıdında işaretli şık yok. Cevaplar yalnız GTF adli tıp ders notundan çıkarıldı; notta karşılığı olmayan sorularda “Notlarda cevabı yok” yazar. 25-26. sorular (klasik) ve 27-34. kati raporlar kartlarda. Her sorunun altında sınav sayfasının fotoğrafı var.

1. Hangi durumda hekim hasta hakkında öğrendiği bilgileri “meslek sırrı” kapsamında AÇIKLAYABİLİR?
   Cevap: c) Sırrın saklanması 3. bir kişinin hayatını tehlikeye sokacaksa — Şıklar: a) ailesine her türlü bilgi / b) hastanın rızasına bakmaksızın / c) 3. kişinin hayatı tehlikedeyse / d) mahkemede tanık olarak / e) diğer hekimlerle sohbette. Notta istisnalar: hastanın rızası, adli olgu ve bulaşıcı hastalık bildirimi, hastanın yararına konsültasyon (izinle), hekime açılan dava. Hekim mahkemede tanıklıktan çekinebilir. Bu yüzden a, b, d, e nota aykırı; c eleme ile kalıyor, notta ayrıca yazılmıyor.
2. Hangi bulgu çürümenin dördüncü evresinin BAŞLADIĞINI gösterir?
   Cevap: d) Cinsiyetin dışarıdan ayırt edilememesi — Şıklar: a) kaslar ayrılır, kemikler görünür / b) damarlı mermer görünümü / c) karnın patlaması / d) cinsiyetin dıştan ayırt edilememesi / e) karaciğerin ayırt edilememesi. Notta: “Cinsiyetin dış muayene ile ayırt edilememesi III. evrenin tamamlandığını gösterir.”
3. Yaralar ile ilgili hangisi YANLIŞTIR?
   Cevap: b) Kesici-delici alet ile oluşmuş yaralarda sıklıkla ekimoz beklenir — Şıklar: a) ekimoz vitalitenin kesin bulgusu / b) kesici-delicide sık ekimoz / c) sopa-cop ile ray şeklinde ekimoz / d) ezici alet yarasında dudaklar düzensiz / e) abrazyon tanımı. Notta kesici-delici yaraların dudakları düzgündür; ekimoz ve doku köprüsü künt yaralara özgüdür.
4. Hangi neden dolayı ölen kişiye otopsi kararı verilmeden ölü defin ruhsatı (ölüm belgesi) DÜZENLENEMEZ?
   Cevap: b) İş yerinde merdivenden düşerek ölen kişi — Şıklar: a) akut MI / b) iş yerinde merdivenden düşme / c) akut bakteriyel menenjit / d) aort anevrizması / e) akciğer kanseri. Notta: kaza (trafik, iş, ev) gibi dış etkiyle ölümde ölüm belgesi düzenlenmez, şüpheli ölüm ihbarı yapılır.
5. Hangi yaralanma basit tıbbi müdahale ile GİDERİLEMEZ?
   Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: a) 5 yaş, el sırtında 5x1 cm cilt-cilt altı laserasyon / b) göğüs ön yüzde 20x8 cm ekimoz / c) her iki kol ve gövdede yaygın 1. derece yanık / d) karın sağ alt kadranda 2x1 cm batına nafiz kesici-delici yara / e) sırtta 10x4 cm abrazyon. Notta: kırık, kas-tendon, büyük damar-sinir ya da iç organ yaralanması varsa hafif değildir; diğer lezyonlar rehberdeki listeye göre değerlendirilir. Liste notta görsel tablo, metinde yok.
6. Ölü katılığı ile ilgili hangisi DOĞRU DEĞİLDİR?
   Cevap: d) Ölü katılığı ölümden sonraki ilk 24 saat içerisinde kaybolur — Şıklar: a) önce küçük kaslarda başlar / b) ısıya maruz cesette tekrar ölü katılığı oluşmaz / c) fetüs ve ölü doğanlarda çabuk başlar kısa sürer / d) ilk 24 saatte kaybolur / e) 0 °C altında durur. Notta ölü katılığı normal koşullarda 36-48 saatte kaybolur.
7. Kafanın akselerasyon-deselerasyon (öne-arkaya) hareketi sonucu hangisinin oluşması sıklıkla BEKLENMEZ?
   Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: a) subdural kanama / b) retinal hemoraji / c) frontal ve oksipital lobda kontüzyon / d) aksonal dejenerasyon / e) epidural kanama. Notta akselerasyon-deselerasyon yalnız genel mekanizma olarak geçer (dışta bulgu olmadan iç organ hasarı). Epidural kanama notta temporal bölgeye gelen travma ve kırıkla ilişkilendirilmiştir.
8. 50 cm iple doğalgaz borusuna asılmış; iki ayağı yerde, düğüm boyun sağ yanında, telem düğüme doğru yükselici-yüzeyelleşici, baş koyu renkte. Asının tipi?
   Cevap: d) Atipik ası – kısmi ası – mor ası — Şıklar: a) tipik-kısmi-soluk / b) atipik-tam-soluk / c) tipik-tam-mor / d) atipik-kısmi-mor / e) tipik-tam-soluk. Notta: ayaklar yere değiyorsa yarım (tam olmayan) ası; düğüm yanda ise atipik; atipik asıda venöz staz sonucu yüz koyu mor (mor ası).
9. Hangisi ölümün erken belirtilerinden biri DEĞİLDİR?
   Cevap: c) Pütrefikasyon — Şıklar: a) su kaybı / b) otoliz / c) pütrefikasyon / d) kasların gevşemesi / e) vücut sıvılarındaki kimyasal değişimler. Notta erken belirtiler: temel işlev kaybı, sıvı kaybı, pıhtılaşma, kas gevşemesi, otoliz. Çürüme geç belirtidir.
10. Hangi eşleştirmede çürüme evreleri ve bulgular DOĞRU verilmiştir? (A: dış genitalin ayırt edilememesi, B: karaciğerin ayırt edilememesi, C: damarlı mermer, D: karnın patlaması)
    Cevap: a) I-C, II-D, III-B, IV-A — Notta: evre 1 damarlı mermer görünümü; evre 2 karın patlar; evre 3 karaciğer ayırt edilemez; cinsiyetin dıştan ayırt edilememesi evre 3’ün sonu ve evre 4.
11. Hangi muayene bulguları çocuk istismarını DÜŞÜNDÜRÜR? I. yanakta ekimoz ve frenulum laserasyonu, II. farklı renklerde ekimozlar, III. humerusta spiral kırık, IV. el ve ön kolda sıçrama yanıkları, V. diz ve bacak önünde yeşil-sarı ekimozlar
    Cevap: d) I-II-III — Notta: yanak ekimozu ve frenulum lezyonu şüphelidir; farklı renkte ekimozlar tekrarlayan travmayı gösterir; spiral kırık dikkat çekicidir. Sıçrama yanığını kazadan ayırmak zordur (kaza yanıkları üst ekstremitede olur). Diz ve tibia önündeki ekimoz büyük olasılıkla kazadır.
12. Vücut dokularının elektrik akımına direncinin azdan çoğa doğru sıralaması hangisidir? (kemik, ıslak deri, yağ, kan, sinir)
    Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: a) V-III-II-I-IV / b) V-IV-II-III-I / c) IV-V-III-I-II / d) IV-V-II-III-I / e) III-IV-V-II-I. Notta direnç hasarı etkileyen bir etken olarak sayılır ve ıslak derinin direnci düşürdüğü yazar. Doku dirençlerinin sırası notta yok.
13. Ateşli silah yaralanmasında atış mesafesi tahmini için hangi bulgu KULLANILMAZ?
    Cevap: d) Giriş yarası etrafında silinti şeridi tespit edilmesi — Şıklar: a) tatuaj / b) Hoffmann maden çukuru / c) giriş altında kemikte is / d) silinti şeridi / e) stampa izi. Notta silinti halkası namlu içindeki yağ, is ve pastan oluşur ve mesafe bölümünde geçmez. Tatuaj, Hoffmann çukuru ve stampa mesafe bulgularıdır. Kemikte is bulgusu notta yok.
14. Hangisi TCK kapsamında “duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitimi” niteliğindedir?
    Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: a) sağ el 2. parmak MKP’den amputasyon / b) glans penis amputasyonu / c) kafatasında 20 cm² kemik eksikliği / d) terminal ileum hariç 250 cm ince bağırsak rezeksiyonu / e) transvers kolon rezeksiyonu. Notta genel kural: organın kendisine göre %50’nin üstünde kayıp “yitirme”, %10-50 “sürekli zayıflama”. Organ bazındaki tablo (Tablo 12) notta görsel; metinde yok.
15. Kısa namlulu silah giriş yarasında yalnız vurma halkası ve yanmamış barut tanecikleri varsa atış yaklaşık kaç cm’den yapılmış OLABİLİR?
    Cevap: e) 25-30 cm mesafeden — Şıklar: a) 0-2 / b) 5-10 / c) 10-15 / d) 15-20 / e) 25-30 cm. Notta: 10 cm içi yanık + is + barut kakması; 15-20 cm is + barut kakması; 20 cm ile 30-45 cm arası yalnız barut kakması.
16. Parşömenleşme ile ilgili hangisi YANLIŞTIR?
    Cevap: e) Parşömenleşme, ölüm öncesi travmanın kesin bulgusudur — Notta: parşömen plağı ölümden sonraki ya da ölümden hemen önceki travmayı gösterir. Canlıyken olan travmayı ekimoz gösterir. Postmortem parşömen lezyonu kesilince cilt altında kanama görülmez.
17. Yangında ölü bulunan kişinin yanarak mı öldüğünü, yoksa öldükten sonra mı getirildiğini belirleyen bulgulardan hangisi DEĞİLDİR?
    Cevap: c) Cesedin ringdeki boksör (pugilistik) pozisyonunda bulunması — Şıklar: a) özofagus ve midede is / b) bronşlarda is / c) boksör pozisyonu / d) kanda postmortem CO (COHb > %15-20) / e) parieto-temporal süngerimsi epidural hematom. Notta pugilistik pozisyon yangında ısıya bağlı kas koagülasyonudur (ısı sertliği). COHb > %10 kişinin yangına canlı girdiğini gösterir.
18. Ağır metaller genel olarak hangi doku veya organlarda birikme özelliğine sahiptir?
    Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: kan / kıl, tırnak, cilt / akciğer / böbrek / idrar. Notta ağır metallerin biriktiği dokuya dair bilgi yok.
19. Otopsilerle ilgili hangisi DOĞRUDUR?
    Cevap: a) Adli otopsilerde 3 vücut boşluğu (kafa, göğüs, batın) açılmak zorundadır — Notta CMK 87: cesedin durumu olanak verdiği takdirde baş, göğüs ve karın mutlaka açılır. Adli otopside aile izni gerekmez. Yenidoğanda canlı ve olağan sürede doğum araştırılır. Otopsiyi biri pratisyen iki hekim de yapabilir.
20. Hangi asfiksi çeşidi çocuk öldürme yöntemi olarak en sık kullanılır?
    Cevap: d) Ağız-burun kapanması — Notta: “Ağız ve burun kapanması: en yaygın infantisit (çocuk öldürme) yöntemidir.”
21. Sırtüstü yatar halde bulunmuş cesedin hem ön hem arka yüzünde ölü lekeleri var. En doğru yorum hangisidir?
    Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: a) 15-20 saat içinde pozisyon değiştirilmiş / b) 5-10 saat / c) değiştirilmemiş / d) 10-15 saat / e) ilk 5 saat. Notta ölü lekeleri 8-12 saatte sabitleşir, öncesinde yer değiştirebilir ve pozisyon değişikliğini göstermede önemlidir. İki yüzde birden leke kalması için saat aralığı notta yazmıyor.
22. Kinetik enerjisi yüksek mermi çekirdeği hangi organa isabet ettiğinde “su tazyiki” olayı meydana GELEBİLİR?
    Cevap: a) Kalp — Notta: mermi kafa, kalp, dolu mide ya da dolu mesane gibi içi sıvı dolu kapalı organa isabet ederse enerji her yöne iletilir ve organ parçalanır.
23. Ortalama sıcaklık ve nemde cesedin eklemleri rahatça hareket ettirilebiliyorsa ve batın sağ alt kadranda yeşil renk varsa ölüm zamanı hakkında fikriniz ne olur?
    Cevap: d) 36 saatten daha uzun zaman önce — Notta ölü katılığı 36-48 saatte kaybolur. Çürümenin ilk bulgusu olan sağ alt kadran yeşillenmesi (evre 1) 36-48 saatte başlar.
24. Elbiseli bölgeye isabet eden ateşli silah yaralanmalarında hangisi elbisede SAPTANMAZ?
    Cevap: Notlarda cevabı yok — Şıklar: stampa izi / silinti şeridi / yanık / is / atış artıkları. Notta elbisede barut artıklarının arandığı yazar ama elbisede hangi bulguların görülmediği sayılmaz. Stampa izi notta namlu ağzının cilde bastırılmasıyla ciltte oluşan lezyon olarak tarif edilir.

4. ve 12. grup: hatırlanan sorular (2022-23, 10 soru)

Kaynak: Drive arşivi 4. ve 12. grup adli tıp dosyaları. 4. grup sınavı: 8 adli rapor, 2 ölüm belgesi, 2 klasik soru, gerisi test. 12. grup: 3 klasik soru (3’er puan), test önceki çıkmışlarla aynı. Klasik sorular ilgili kartlara da bağlandı.

1. Sarsılmış bebek sendromunda hangileri vardır?
   Cevap: Diffüz aksonal hasar, subdural kanama ve göz (orbita) ile ilgili bir bulgu. — 4. grup notu; üçüncü madde dosyada “orbitayı ilgilendiren bir şey” diye yazılmış.
2. Hangisi işlev yitimidir?
   Cevap: Glans penis — 4. grup notunda yazan cevap; şıklar dosyada yok.
3. Hangisi hekimin sorumluluklarından değildir?
   Cevap: Siyasi sorumluluk — 4. grup notunda yazan cevap.
4. Ateşli silah yaralanmasında elbisede izi çıkmayan hangisidir?
   Cevap: Stampa izi — 4. grup notunda yazan cevap.
5. Ölü katılığı için yanlış olan?
   Cevap: “24 saatte katılığın geçmesi” ifadesi yanlış. — 4. grup notunda yazan cevap.
6. Hangisi ölümün erken belirtisi değildir?
   Cevap: Pütrefaksiyon (çürüme) — 4. grup notunda yazan cevap.
7. Hangisine ölüm belgesi düzenlenemez?
   Cevap: İş kazası olan olgu — 4. grup notunda yazan cevap.
8. Pütrefaksiyonun evreleri?
   Cevap: 1. evre: damarlarda mermer görünümü. 2. evre: karında şişme-patlama. 3. evre: karaciğer ayırt edilemez. 4. evre: cinsiyet ayırt edilemez. — 4. grup notunda yazan cevap; 12. grupta “2., 3., 4. evre nasıl ayırt edilir” diye klasik soruldu.
9. Kati raporda nelere dikkat edilir?
   Cevap: İlk iki kutucuk doğru doldurulmazsa doğrudan 0 alınır. Sinir hasarı varsa 18 ay sonra tekrar muayenenin uygun olduğu yazılmalıdır. Kırıklarda 1 hafif; 2-3 orta; 4-5-6 ağır. — 12. grup notu (öğrenci uyarıları).
10. Ölüm belgesinde en çok hangi bölüme bakılıyor?
    Cevap: H kısmına. — 12. grup notu.