Çocuk cerrahisi stajı sınavlarında sorulan 18 konu ve öğrenci notlarından derlenen cevaplar. Sorular 2022-23 grup çıkmışları ve 2021-22 testinden; cevaplar yalnızca çocuk cerrahisi ders notundan. Kartlarla çalışmak için çocuk cerrahisi uygulamasını aç.
Yenidoğan & üst sindirim
Özofagus atrezisi (TÖAF): Gross sınıflaması, tanı, ön hazırlık, ek anomaliler (VACTERL), tedavi
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Sıklık: 3000–4500 canlı doğumda 1; ikizlerde ve erkeklerde daha sık.
Isı kaybının önlenmesi (küvöz), oksijen, IV sıvı; solunum sıkıntısında entübasyon.
Ek anomaliler: TÖAF'lı bebeklerde 100 doğumda 1. VACTERL = V vertebra, A anal, C kardiyak, TE trakeoözofageal, R renal, L ekstremite. Tarama: fizik muayene, toraks/abdomen grafisi, ekokardiyografi, renal USG.
Prognoz: Waterston sınıflamasında (doğum kilosu, akciğer sorunu, ek anomali) sağkalım A grubunda %99, B %95, C %71. Spitz sınıflaması da kullanılır.
Tedavi: En sık özofagusun uç uca anastomozu. A tipinde açıklık 3 vertebradan fazlaysa primer anastomoz zordur: zaman ve bujinaj, dış traksiyon sütürü, myotomi/uzatma flepleri, mide tüpü veya midenin yukarı çekilmesi, ince/kalın barsak transpozisyonu.
Komplikasyonlar: erken — anastomoz kaçağı; geç — disfaji, GÖR, darlık, trakeomalazi.
Konjenital diyafragma hernisi (Bochdalek): tanı, prognoz, tedavi
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 derleme
Doğum öncesi USG ile %80 tanı konur (merkezde doğum planlanır).
İlk saatlerde solunum sıkıntısı: ilk 6 saatte bulgu verenlerde mortalite %33–83; 6 saatten sonra %10 altı; 24 saatten sonra %0.
Prognoz belirleyiciler: defektin yeri-büyüklüğü, ek anomaliler, karaciğerin toraksta olması (sağkalım toraksta %43, batında %93), tanı yaşı.
Tedavi
Önce stabilizasyon (en az 72 saat); respiratuvar asidoz ve hipoksemi düzeltilir. Uzayan hipoksemi pulmoner vazokonstriksiyona ve fetal dolaşımın sürmesine yol açar.
Stabil olunca abdominal yoldan, paramedian kesi ile onarım: organlar karına çekilir, kese eksize edilir. Küçük defekt sürekli sütür veya teflon mesh; geniş defekt PTFE yama ile kapatılır.
İnfantil hipertrofik pilor stenozu (İHPS) ve gastroözofageal reflü (GÖR)
Dönemler: 2021-22 derleme
İHPS
Doğumdan 3–5 hafta sonra başlar.
Her beslenmeden sonra fışkırır tarzda, safrasız kusma; bebek aç, tekrar beslenmek ister.
Dehidratasyon, kilo kaybı.
Muayene: sağ üst kadranda zeytin (olive) benzeri hipertrofik kas.
USG: pilor kası 4 mm kalın, 16 mm uzun. Baryumlu grafide mide geç boşalır, pilor incelmiştir.
Tedavi: IV sıvı ile hazırlık sonrası Ramstedt piloromyotomisi.
GÖR
Kusma/regürjitasyon, özofajite bağlı beslenmeyi reddetme, huzursuzluk; solunumsal: öksürük, aspirasyon pnömonisi, wheezing, ani bebek ölümü.
Tanı: anamnez, radyolojik ve radyonüklid çalışma, pH monitorizasyonu, endoskopi.
Önce medikal/konservatif: maması koyulaştırma, yatışta ve beslenmede 45° dik tutma, az ve sık beslenme (erken başlanan olguların %96'sında şikâyet geçer).
Komplikasyon: Barrett özofagus (premalign, adenokarsinom riski 30 kat artar), striktür.
Koroziv madde yutulması ve pil yutulması
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Koroziv özofagus yanıkları: Çocukların ev kazalarında önemli yer tutar (özellikle ilk 5 yaş).
Alkali maddeler (NaOH, temizlik ajanları, saat pilleri) daha tehlikelidir: likefaksiyon nekrozu, kasa kadar derin.
Asitler yüzeyel koagülasyon nekrozu yapar; özofagus epiteli aside daha dirençlidir.
Yaklaşım: öykü (madde, konsantrasyon, süre), ağız yanığı bakısı, akciğer grafisiyle perforasyon araştırması; 12–24 saat sonra özofagoskopi; 3 hafta sonra pasaj grafisiyle darlık.
Disk pil: basıya bağlı nekroz, elektrik ve kimyasal yanık yapar. Özofagusta takılmışsa erken endoskopiyle çıkarılır; midedeyse hospitalize edilip yakın izlenir.
Duodenal atrezi ve jejunoileal atreziler
Dönemler:
Duodenal atrezi
10.000 canlı doğumda 1; ince barsak atrezilerinin %60'ı.
Doğumdan sonra safralı kusma.
En sık eşlik eden anomali Trizomi 21; pankreas anomalisi olarak annüler pankreas.
Tipler: Tip 1 membranöz mukozal atrezi, kas duvarı sağlam (%69, en sık); Tip 2 iki kör uç arası fibröz bant; Tip 3 tam ayrık iki uç + biliyer anomali.
Yenidoğanda barsak tıkanıklığının yaygın nedeni; 5000–14000'de 1.
En sık proksimal jejunum ve distal ileumda.
Etyoloji: defektif rekanalizasyon ve vasküler kaza.
Grosfeld sınıflaması: Tip I mukozal web (mezenter defekti yok); Tip II fibröz kordon; Tip IIIa V şeklinde mezenter defekti. Ayrıntıların devamı Notlarda yok.
Alt sindirim & akut karın
İnvajinasyon: klinik, tanı, redüksiyon ve cerrahi
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 derleme
Tanım: Barsağın teleskop gibi iç içe girmesi. Genelde 8–12 aylık çocuk, erkeklerde sık; en sık ileoçekal düzeyde.
Klinik (klasik triad): kolik tarzında şiddetli karın ağrısı, kusma, kanlı gaita. Gaita mukuslu, çilek/kuş üzümü jölesi görünümünde. Sağ üst kadranda sosis şeklinde kitle ele gelir. Tedavisiz 2–4 günde ölüme gidebilir.
Hirschsprung hastalığı: patogenez, klinik, tanı, tedavi
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Sıklık: 5000 canlı doğumda 1.
Patogenez: Gebeliğin 4.–12. haftalarında nöral krest kökenli gangliyon hücrelerinin kraniokaudal göç etmemesi; aganglionik segment gevşeyemez ve fonksiyonel obstrüksiyon yapar. Segment anüsten başlar, proksimale uzanır. En sık rektosigmoid birleşimden (%75); total intestinal form %1'den az.
Klinik: Normalde ilk 48 saatte mekonyum çıkar; HH'de uzar veya ancak müdahaleyle çıkar. Beslenme sorunu, distansiyon, enkoprezis, bebeklikten başlayan ilerleyici kabızlık, gelişme geriliği.
Tanı (sırayla)
ADBG.
Kontrastlı distal kolon filmi.
Anorektal manometri: rektoanal refleks izlenmez.
Rektal biyopsi (altın standart): rektum arka duvarından, dentat çizgiden en az 2 cm yukarıdan, tam kat veya submukozal.
Tedavi: Cerrahi; aganglionik segmentin tamamına yakını çıkarılır ve dentat çizginin 2 cm üzerinden anastomoz yapılır.
Anorektal malformasyonlar (ARM): sınıflama, fistül, eşlik eden anomaliler
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 derleme
Sıklık: ~5000 canlı doğumda 1; erkeklerde biraz fazla, yüksek/orta tip erkeklerde kızların 2 katı.
Klinik: Göbek çevresinde başlayan ağrı 12 saatte sağ alt kadrana yerleşir; hasta sağ tarafını korur. McBurney noktası hassas (göbek–SİAS çizgisinin distal 1/3'ü), sağ rektus defansı. Bulantı, kusma, iştahsızlık (küçük çocukta ilk belirti iştahsızlık olabilir), ateş > 38 °C.
Laboratuvar: lökositoz, nötrofil hakimiyeti, yüksek sedim ve CRP.
USG: apendiks çapı > 6 mm, komprese olmaz, apandikolit, çevre sıvı. Zor olgularda BT.
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 derleme
İnguinal herni: Çocukların %1–4,4'ünde; prematürede %30'a kadar. Ağlama-ıkınmayla belirginleşen, sonra kaybolan kasık şişliği.
Silk glove (ipek eldiven) belirtisi: işaret parmağı kanal üzerinde sağa-sola oynatılınca kese yüzlerinin sürtünmesi.
İnkarsere herni acildir: strangülasyonla barsakta ve testiste hızla dolaşım bozukluğu (hemorajik nekroz karşı testisi de zedeleyebilir). Önce redükte edilir; edilemezse ameliyat.
Tanıda herni saptanınca elektif olarak en kısa zamanda ameliyat edilir.
Karın ön duvarının sağında tam kat defekt; barsak dışarıda, kese yok.
Antenatal USG'de serbest yüzen barsak ansları (13. hafta sonrası, çoğunlukla 20. haftada); maternal AFP yükselebilir.
GİS dışı ek anomali yalnızca %10.
Doğum: sezaryan endikasyonu yok; spontan vajinal doğum. Merkez: yenidoğan yoğun bakımı + çocuk cerrahisi olan hastane.
Doğum sonrası: hipotermi önlemi, açık barsağın ısı kaybını engelleyecek biçimde korunması, periferik damar yolu, orogastrik tüp.
Kapatma: cerrahi veya silo yöntemi. Komplike olmayanlarda sağkalım %90 üzeri.
Omfalosel
Prevalans 10.000 gebelikte 3,38; barsaklar periton ile kaplıdır (gastroşizisten farkı).
Beckwith-Wiedemann sendromu ve trizomi 13, 18, 21 ile birlikte olabilir.
İzole olguda sağkalım %90 üzeri; ağır ek anomalide sıfıra kadar düşebilir.
Pektus ekskavatum / karinatum
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Notlarda cevabı yok (okunan ders notunda bu başlık bulunmadı). Pratik sınavda görsel olarak sorulmuş (karinatum ve ekskavatum fotoğrafı).
Üroloji
Hipospadias ve konjenital üriner anomaliler (PUV, üreter duplikasyonu, atnalı böbrek)
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 derleme
Hipospadias
Üretral meanın ventral yerleşimi; en sık distal penil; 1/300 canlı doğum.
Sorunlar: idrar akımı bozukluğu, kordi, zor ejakülasyon, kozmetik.
İnmemiş testisle birlikteyse interseks düşünülür.
Sünnet kontrendikedir (deri onarımda kullanılır).
Posterior üretral valv (PUV): Erkekte; işeme güç; VCUG (voiding sistoüretrografi) altın standart; endoskopik tedavi veya vezikostomi; olguların %80'inde ileride kronik böbrek yetmezliği.
Üreter duplikasyonu — Weigert-Meyer kuralı: üst pol üreteri alta, alt pol üreteri üste açılır. Alt pol üreterinde VUR, üst pol üreterinde üreterosel görülür. Üreterosel VCUG'de kobra başı işareti.
Atnalı böbrek: en sık füzyon anomalisi (1/400), çoğunlukla alt polde; Rovsing belirtisi; taş, UPJ darlığı, VUR, İYE riski.
Yerleşim: skrotum girişi/yüzeyel inguinal poş, inguinal kanal veya karın içi. Bulunamayan olguda ya testiküler agenezi ya da inişte vasküler kazayla atrofi (vanishing testis). Retraktil testiste yakın takip.
Ameliyat zamanı: İnmemiş veya zamanının çoğunu kanalda geçiren testiste 6 ay–1 yaş arasında; 1 yaş geçilmemeli.
Geciktirme komplikasyonları: spermatogenez azalması, herni, torsiyon, travma, psikolojik etki, malinite riski (indirilince risk tamamen kaybolmaz, takip kolaylaşır).
Erken çocukluk döneminin en sık solid tümörlerinden; pediatrik malignitelerin %7–8'i; erkeklerde daha sık.
Nöral krestten gelen sempatik öncü hücrelerden köken alır.
18 aydan küçüklerde kendiliğinden gerileyebilir.
Ergen-genç erişkinde nadir ama daha sinsi ve ölümcüldür.
Tedavi, evreleme, belirteçler: Notlarda cevabı yok (okunan bölümde bulunmuyor).
Biliyer atrezi: bulgu, tanı, Kasai
Dönemler: 2021-22 derleme
Ekstrahepatik safra ağacının proinflamatuvar hastalığı; kolestaz ve ilerleyici karaciğer yetmezliği. Çocuklarda karaciğer naklinin en sık endikasyonu.
Sıklık: Doğu Asya 1/5000, Avrupa 1/20.000. Neden bilinmiyor (HLA-B12, RSV, CMV, Reovirus tip 3 suçlanır).
2 haftadan uzun süren sarılıkta BA ekarte edilmeli. Direkt hiperbilirubinemi, akolik gaita, bilirubinüri; ileride hepatosplenomegali, portal hipertansiyon, siroz.
Tedavi: Kasai portoenterostomisi. İlk 7 haftada başarı ~%65; 12 haftadan sonra ~0. Başarılı olgularda bile yaklaşık yarısı 2 yaşa, %75'i 20 yaşa kadar nakil ister.
Teorik çıkmışlar
Ders notundan tekrar soruları (27 soru)
Bu sorular sınavda sorulmuş sorular değildir; çıkmış konuları ders notundaki cevaplarla tekrar etmek içindir. Notta cevabı olmayanlar belirtilmiştir.
Özofagus atrezisinde en sık Gross tipi hangisidir? Cevap: Tip C (proksimal atrezi + distal trakeal fistül), %86 — Tip E (H tipi) atrezisiz izole fistüldür.
VACTERL açılımı nedir? Cevap: Vertebra, anal, kardiyak, trakeoözofageal, renal, ekstremite anomalileri — Özofagus atrezisi ve ARM ile birlikte araştırılır.
Özofagus atrezisinde kesin tanı nasıl konur? Cevap: Orogastrik tüp geri döner/10 cm'de takılır; 1 cc ürografin ile poşogram — Dik pozisyon, aspirasyon, antibiyotik, K vitamini hazırlıkta yapılır.
KDH'de kötü prognoz işareti nedir? Cevap: Karşı akciğerin de hipoplazik olması; karaciğerin toraksta olması — Karaciğer toraksta ise sağkalım %43, batında %93.
İHPS'de USG ölçüleri nedir? Cevap: Pilor kası 4 mm kalın, 16 mm uzun — Zeytin benzeri kitle ele gelir.
Reflü cerrahisinin üç hedefi nedir? Cevap: İntraabdominal özofagusu uzatmak, His açısını daraltmak, diyafragma kruslarını yaklaştırmak — Nissen fundoplikasyonu.
Duodenal atrezide radyolojik bulgu ve en sık eşlik eden anomali nedir? Cevap: Double bubble; Trizomi 21 — Tedavi duodenoduodenostomi.
Hirschsprung hastalığında tanıda altın standart nedir? Cevap: Rektal biyopsi (dentat çizgiden en az 2 cm yukarıdan, tam kat veya submukozal) — Manometride rektoanal refleks yoktur.
Hirschsprung hastalığı neden olur? Cevap: Nöral krest kökenli gangliyon hücrelerinin göç etmemesi (4.–12. hafta) — En sık rektosigmoid birleşim (%75).
ARM'de Wingspread sınıflaması neye göre yapılır? Cevap: Rektum kör ucunun levatör kasıyla ilişkisine göre (yüksek/orta/alçak) — Tedavi biçimini belirler.
Gastroşizis ile omfalosel farkı nedir? Cevap: Gastroşizis sağda, kese yok; omfalosel periton kesesiyle kaplı — Omfalosel Beckwith-Wiedemann ve trizomilerle birliktedir.
İnvajinasyonda klasik triad nedir? Cevap: Kolik karın ağrısı, kusma, kanlı (çilek jölesi) gaita — USG'de hedef tahtası görünümü.
İnvajinasyonda redüksiyon kontrendikasyonları nelerdir? Cevap: Sepsis, perforasyon, masif dilatasyon, gangren — 10 dakikada 3 kez denenir.
Meckel divertikülünde tanı yöntemi nedir? Cevap: Tc-99m perteknetat ile Meckel sintigrafisi — Mide mukozası afinitesine dayanır.
Apandisitte USG kriterleri nelerdir? Cevap: Çap > 6 mm, komprese olmaz, apandikolit, çevre sıvı — McBurney hassasiyeti.
Hangi koroziv madde daha tehlikelidir? Cevap: Alkali (likefaksiyon nekrozu) — Asit yüzeyel koagülasyon nekrozu yapar.
İnmemiş testiste ameliyat yaşı nedir? Cevap: 6 ay–1 yaş; 1 yaş geçilmemeli — Malinite riski tamamen kaybolmaz.
Hipospadiasta neden sünnet yapılmaz? Cevap: Kontrendikedir — Meatus ventral yerleşimlidir.
PUV tanısında altın standart nedir? Cevap: VCUG (voiding sistoüretrografi) — Olguların %80'inde ileride kronik böbrek yetmezliği.
Weigert-Meyer kuralı nedir? Cevap: Üst pol üreteri alta, alt pol üreteri üste açılır — Alt pol VUR, üst pol üreterosel.
Silk glove belirtisi nedir? Cevap: Kasık kanalı üzerinde parmakla kese yüzlerinin sürtünmesinin hissedilmesi — İnguinal hernide tanıya yardımcı.
Wilms tümöründe tanı ve cerrahi ilkesi nedir? Cevap: USG ilk, BT tercih edilir; tümör perfore edilmeden çıkarılır — Hipertansiyon ~%25.
Biliyer atrezide tedavi ve zaman sınırı nedir? Cevap: Kasai portoenterostomisi; ilk 7 haftada başarı ~%65, 12 haftadan sonra ~0 — 2 haftadan uzun sarılıkta ekarte edilmelidir.
Nöroblastom tedavisi nasıldır? Cevap: Notlarda cevabı yok — Ders notunda yalnızca epidemiyoloji ve patogenez okundu.
Pektus ekskavatum nasıl tedavi edilir? Cevap: Notlarda cevabı yok — Ders notunda bu başlık bulunmadı.