Ortopedi ve Travmatoloji soruları

Ortopedi terimleri: tenodezis, ankiloz, osteotomi, osteoklazi, artrodez, entezis; asepsi-antisepsi-sterilizasyon-dezenfeksiyon; ortez-protez

• Tenodezis: tendon ucunun kemikle kaynaşması için kemiğe dikilmesi. Ankiloz: cerrahi olmaksızın eklemin hareket kaybı. Artrodez: eklemin ameliyatla hareketsiz hale getirilmesi (kıkırdak yüzler çıkarılıp kemik yüzler en uygun pozisyonda fikse edilir).
• Osteotomi: kemiğin cerrahi kesilip düzeltilmesi. Osteoklazi: yanlış kaynamış kemiğin kol gücüyle yeniden kırılması. Eversiyon: ayağın orta hatta göre dışa hareketi.
• Entezis: tendon/ligament/kasın kemikle birleşme yeri; entezopati: o yerin enflamasyonu. Lateral epikondilit (tenisçi dirseği) = ECRB (ekstansör karpi radiyalis brevis) tendinopatisi; medial epikondilit (golfçü dirseği) = fleksör karpi radiyalis tendinopatisi.
• Asepsi: mikroorganizmaların ortamdan tamamen yok edilmesi/öldürülmesi. Antisepsi: deri ve mukozada kimyasallarla bakterilerin yok edilmesi. Sterilizasyon: bir cisim üzerindeki tüm mikroorganizmaların yok edilmesi. Dezenfeksiyon: cansız yüzeylerde bakteri sporları hariç mikroorganizmaların yok edilmesi/üremesinin durdurulması.
• Ortez: vücut kısmını desteklemek/korumak/düzeltmek için haricen uygulanan yardımcı cihaz. Protez: organ/uzuv kaybında yapay organ.
• Kesitler: aksiyel alt-üst; koronal ön-arka; sagittal sağ-sol böler.
• Eklem hareket açıklığı goniometri ile ölçülür. Turnike süresi 2 saat. Ortoröntgenografi: alt ekstremite dizilimini gösteren direkt grafidir.
• Walker, Kanadyen (koltuk değneği), koltuk altı değneğinin ölçü alımı, AFO/CAFO/HCAFO, Kleinert, tripod/tetrapod: Notlarda cevabı yok.

Alçı: yapılırken dikkat edilecekler, komplikasyonlar, alçı çeşitleri (bot, pelvipedal, hanging cast, PTB, sirkümfleks), alçı sorunları

• Alçı yaparken: çıkıntılı yerler pamukla daha çok sarılır (alçı yarası önlenir); kırığın bir alt ve bir üst eklemi alçıya alınır; kırık uçlarının karşı karşıya olduğundan emin olunur (mümkünse direkt grafi); açık yaraya pencere açılır; fazla sıkı yapılmaz.
• Alçı komplikasyonları: iskemi, nörolojik hasar, enfeksiyon, kompartman sendromu, bası yarası, dermatit, yumuşak doku atrofisi ve eklem sertliği, tromboflebit.
• Hanging cast (alçılı askı): humerus kırıklarında uygulanır. PTB alçı: patellar tendona dayanan yürüme alçısı.
• Önkol kırığı: ayrılmamışta uzun kol sirküler alçı; ayrılmışta kapalı redüksiyon sonrası dirsek 90°, önkol nötral uzun kol alçı; 3–4 hafta sonra kısa kol alçıya geçilip dirsek serbest bırakılır; direkt grafiyle kontrol.
• Tendon hasarında uzun süre immobilizasyon yanlıştır.
• Sekiz bandajı: klavikula kırığı tedavisinde.
• Bot alçı, pelvipedal alçı, sirkümfleks alçının tarifi/resmi: Notlarda cevabı yok.

Özel isimli kırıklar ve sinir eşleştirmeleri: Colles, Smith, Barton, Bennett, Rolando, Monteggia, Galeazzi, Holstein-Lewis, boksör, şoför, Malgaigne, Cotton

• Colles: distal radius metafizi, distal parça dorsale (çatal sırtı deformitesi). Smith (ters Colles): deplasman volare. Barton: radyokarpal eklem kırıklı çıkığı. Şoför kırığı: radius stiloid kırığı. Boksör kırığı: 5. metakarp boyun.
• Bennett: 1. metakarp bazis kırığı (eklem içi, metafizoepifizyer). Rolando: 1. metakarp bazis parçalı. Reverse Bennett (5. metakarp bazis): avülsiyonu ECU (ekstansör karpi ulnaris) yapar. Stener lezyonu: ulnar kollateral ligament yırtığı, addüktör aponevrozu üzerine yer değiştirir.
• Monteggia: proksimal 1/3 ulna kırığı + radius başı çıkığı. Galeazzi: distal 1/3 radius kırığı + distal radioulnar eklem çıkığı. Erişkin önkol kırığında yük aktarımı ve radioulnar çıkığa neden olan yapı interosseöz membran.
• Humerus cisim kırığında en sık komplikasyon radial sinir lezyonu. Holstein-Lewis kırığının tanımı: Notlarda cevabı yok.
• Malgaigne: sakroiliak çıkık/kırıklı çıkık + iskion-pubis kırığı (pelvis bütünlüğü bozulur). Straddle kırığı: üretra yaralanması. Cotton kırığı: bimalleolar + tibia arka dudak.
• Sinir eşleştirmesi: omuz çıkığı → n. axillaris; humerus diafiz → n. radialis; kalça kırık/çıkık → n. ischiadicus (en sık peroneal dal); fibula proksimal ve diz çıkığı → n. peroneus communis; klavikula orta 1/3 → n. suprascapularis; humerus medial epikondil → n. ulnaris; distal radius → n. medianus.
• Avülsiyon tutunan kaslar: SİAS → m. sartorius; SİAİ → m. rectus femoris (quadriceps); trokanter majör → gluteus medius/minimus; trokanter minör → iliopsoas.
• Mallet finger: ani fleksiyonla DIP ekstansör tendon hasarı, distal falanks düşer, aktif düzelmez.
• Karpal tünel testlerinden olmayan: Thompson (Achilles). Yüksek enerjili ateşli silah: hasar M×V²/2 ile belirlenir (en önemli: hız).

Kırık iyileşmesi evreleri; açık kırık Gustilo-Anderson; MESS skoru; kompartman sendromu; yağ embolisi; çocuk kırıkları (Salter-Harris, green stick, torus)

• Kırık kaynama evreleri: 1) hematom (ilk 6–8 saat); 2) granülasyon/fibröz kallus (2–3. gün–3. hafta); 3) sert kallus (3. hafta–3. ay); 4) remodelizasyon (en uzun faz). Kırık iyileşmesinde en önemli faktör iyi anatomik redüksiyon.
• Gustilo-Anderson: Tip 1 ≤1 cm, düşük enerji, temiz; Tip 2: 1–10 cm, orta kontaminasyon; Tip 3: yüksek enerji, >10 cm, çok kirli; 3a kemik örtülebilir; 3b periost sıyrılması, flep/plastik cerrahi gerekir; 3c majör damar hasarı (%25–90 amputasyon). Tüm ateşli silah yaralanmaları tip 3'tür. Örnek: 8 cm yumuşak doku defekti, flepsiz kapanıyor, nörovasküler sağlam → tip II.
• MESS (amputasyon kararı): enerji (düşük 1, orta 2, yüksek 3, masif ezilme 4), şok (normotansif 0, geçici hipotansif 1, uzamış 2), iskemi (hafif 1, orta 2, ileri 3), yaş (<30: 0; 30–50: 1; >50: 2). İskemi >6 saat ise iskemi puanı 2 ile çarpılır. 3–6 ekstremite koruyucu; ≥7 amputasyon. Hastanın ek hastalıkları MESS bileşeni değildir.
• Kompartman sendromu: en erken ve en objektif bulgu ağrı. Ortopedik aciller: septik artrit, instabil vertebra kırığı, femur boyun kırığı, açık kırık, çıkıklar, kompartman sendromu.
• Yağ embolisi: pelvis/femur/tibia kırığı sonrası 48 saatte ateş, taşikardi, dispne, konjonktiva-aksilla peteşi, yaygın infiltrasyon, Hct düşmesi, pO2 ≈50 → yağ embolisi sendromu. Politravmada femur kırığının ilk 24 saatte stabilizasyonu pulmoner komplikasyonları azaltır.
• Çocuk kırıkları: green stick (periost sağlam, ağaç dalı gibi bükülme); torus (metafiz-diafiz birleşiminde kompresyonla katlanma); plastik deformasyon (kırık hattı yok, kuvvet kalksa da deformite sürer); fizis yaralanmaları (Salter-Harris; en sık tip 2; eklem içi tipler 3 ve 4). Çocuk kırığında ilk yaklaşım kapalı redüksiyon; vida epifiz plağını geçerse boy kısalığı yapar. Eksik redükte kırıkta remodelling konkav tarafta osteoblastik, konveks tarafta osteoklastik aktiviteyle olur.
• Malunion: kırık kaynamış ama aks bozuk. Pseudoartroz stres kırığıyla karışabilir.
• Kırık çizgisine göre sınıflamada "açık" yer almaz. Yüzeye paralel kuvvetle oluşan stres: gerilme (shear). Ampüte el nakli: steril serum/RL'li gazlı bezle sarılıp su geçirmez poşete konur, ~4 °C buzlu suda taşınır.

Omuz çıkığı: mekanizma, apolet belirtisi, Bankart, Hill-Sachs, redüksiyon yöntemleri, tekrarlama, rotator manşet testleri

• Omuz çıkığı en sık anterior; yaralanan sinir n. axillaris; grafide apolet belirtisi (akromion belirgin). Posterior çıkığı: korakoid belirgin.
• Bankart: glenoid labrumun kapsülle birlikte yırtılması. Hill-Sachs: humerus başının posterior-inferior bölgesinin glenoid ön kenarına çarparak ezilmesi (ilk çıkık sonrası).
• Tekrarlama riski yüksek: genç ve fiziksel aktif hasta (<20 yaş, dövüş sporu, hiperlaksite, glenoid defekti); humerus başı normal olması tekrarı kolaylaştırıcı değildir.
• Kocher yöntemi humerus spiral kırığı riskiyle ilişkilidir. En sık eşlik eden yumuşak doku yaralanması: supraspinatus.
• Rotator manşet çatısı (önden arkaya): korakoid, korakoakromiyal ligament, akromion. Rotator yırtığı: drop arm testi, eksternal rotasyon zayıf. Yergason: biseps tendiniti/bisipital oluk patolojisi. Omuz kuşağını korakoakromiyal eklem oluşturmaz.
• Redüksiyon yöntemi isimleri (Kocher dışında 2 yöntem), n. axillaris kasları, teres minör, subscapularis: Notlarda cevabı yok.

El ve bilek: skafoid kırığı (enfiye çukuru), De Quervain, Finkelstein, Dupuytren, kırık kolun ekstansör kompartmanları

• Enfiye çukuru hassasiyeti = skafoid kırığı düşünülür; el bileği grafisi istenir; tedavi edilmezse avasküler nekroz gelişir.
• Enfiye çukuru sınırları: arkada EPL tendonu; önde EPB ve APL tendonları; çatısı v. cephalica; içinde a. radialis; tabanı skafoid ve trapezium.
• De Quervain tenosinoviti: Finkelstein testi (başparmak avuçta tutulur, el bilek ulnar deviasyon → ağrı).
• Medyan sinir muayenesinde parmak hareketi: oppozisyon. Pozitif ulnar varyansta ulna kısaltılır veya radius uzatılır. Spontan ekstansör tendon kopması: mesleki travma, distal radius kırığı ve romatoid artrit.
• Dupuytren, Os hamatum kırığı, hanging finger/Kleinert: Notlarda cevabı yok.

Aksayan çocuk: Perthes, femur başı epifiz kayması, geçici sinovit-septik artrit; osteokondrozlar; çocuk istismarı

• Yaşa göre aksayan çocuk: yeni yürüyen → GKD, serebral palsi, tibia kırığı, jüvenil artrit, diskit. 4–10 yaş → Leg-Calvé-Perthes, osteomiyelit, transient sinovit, septik artrit, ekstremite eşitsizliği. 11–16 yaş → femur başı epifiz kayması, GKD, tümör, tarsal koalisyon.
• Femur başı epifiz kayması: obez adölesanda; adölesanda en sık görülen kalça hastalığı.
• Leg-Calvé-Perthes: femoral başın avasküler osteonekrozu.
• Transient sinovit vs septik artrit: viral enfeksiyon sonrası ateşsiz kalça ağrısı transient sinovit; Kocher kriterleri: ateş >38, yürüyememe, sedim >40 mm/sa, lökosit >12 bin → septik artrit lehine. Septik artritte en sık etken S. aureus; tanı sinovyal sıvıda boyama/kültür.
• Osteokondrozlar: Köhler (naviküler), Freiberg (metatars başı), Kienböck (lunatum), Blount (proksimal tibia), Sinding-Larsen (patella), Osgood-Schlatter (tibial tuberosite, puberte, lateral diz grafisi), Scheuermann (vertebra uç plakları), Iselin (5. metatars bazisi). Haglund osteokondroz değildir.
• Çocuk istismarı kanıtı: köşe (corner) kırıkları. Diğer istismar bulguları: Notlarda cevabı yok.
• Pediatrik ayak sorunu olmayan, Jersey finger (erişkin ayak deformitesi değildir), Blount ayrıntıları: Notlarda cevabı yok.

Gelişimsel kalça displazisi (GKD): risk, muayene, Ortolani-Barlow, radyoloji çizgileri, tedavi; Pavlik

• Risk faktörleri: ilk gebelik, çoğul gebelik, kız cinsiyet, pozitif aile öyküsü, makat geliş, oligohidroamniyoz, geleneksel kundaklama, tortikollis, spina bifida, metatarsus adduktus. Erkek cinsiyet risk faktörü değildir.
• Muayene: abdüksiyon kısıtlılığı, uyluk pili asimetrisi, Galeazzi (çıkık taraf diz daha aşağıda). Ortolani: kalça 90° fleksiyon, abdüksiyonda trokanterden femur başı asetabuluma itilir, redükte olursa pozitif. Barlow: kalça addüksiyonda femur ekseni boyunca kuvvetle başı dışarı itme; provokatif test. Yenidoğanda daha kolay yapılır.
• Geç dönem: tek taraflı Trendelenburg yürüyüşü; iki taraflı ördek yürüyüşü.
• Radyoloji: Hilgenreiner çizgisi (iki Y kıkırdağından yatay); Perkin çizgisi (dik, asetabulum dış üst kenarından); Shenton-Menard hattı (küçük trokanter–femur boynu–obturator foramen sürekliliği; bozuksa patolojik); asetabular indeks.
• Pavlik bandajı: fleksiyon-abdüksiyon pozisyonu.
• Trendelenburg yürüyüşü nedenleri: n. gluteus superior felci, gluteus medius tendon rüptürü, retrakte kaynamamış trokanter majör kırığı, koksa vara; pincer tip femoroasetabüler sıkışma Trendelenburg yapmaz.
• Yaşa göre GKD tedavisi detayı: Notlarda cevabı yok.

Koksartroz ve kalça kırıkları: femur boyun kırığı, intertrokanterik, kalça çıkığı, kalça protezi

• Koksartroz: kalça osteoartriti; ağrı, istirahat ağrısı, abdüksiyon-rotasyon kısıtlılığı, krepitasyon, antaljik/Trendelenburg yürüyüş. Tedavi: kilo verme, fizik tedavi, egzersiz, yüzme-bisiklet, NSAİİ; cerrahi: total kalça artroplastisi, hemiartroplasti, yeniden yüzeylendirme, osteotomi.
• Femur boyun kırığı: genç → çivi/vida ile tespit; 70 yaş üstü konservatif de kalınabilir; deplase kırıkta artroplasti tercih edilir. Komplikasyon: kaynamama, enfeksiyon, femur başı AVN, implant yetmezliği. Pauwels: kırık çizgisi 45° ise tip II.
• Kalça çıkığı: en sık posterior (kalça fleksiyon-addüksiyonda iken dize gelen direkt travma); en sık yaralanan sinir siyatik sinirin peroneal dalı. Komplikasyon: AVN, travmatik dejeneratif artrit, siyatik hasarı (Hill-Sachs değildir).
• Total kalça protezi komplikasyonları: dislokasyon, ekstremite eşitsizliği, periprostetik enfeksiyon.
• Küçük trokanter distalinde cisim kırığında proksimal parça fleksiyon-abdüksiyon: gluteus medius + iliopsoas.
• İntertrokanterik kırık tedavisi (PFN, proksimal femoral çivi) resim sorusu: Notlarda cevabı yok.

Diz: menisküs, bağ testleri (Lachman, pivot shift, çekmece, McMurray), gonartroz, protez, artroskopi, OKD

• Menisküs: dıştan içe kanlanır (periferik kırmızı bölge); medial/lateral inferior genikülat arter. Fonksiyon en az: propriyosepsiyon. Medial menisküsü sabitleyen: medial tibial kollateral bağ. Tedavi: periferik, longitudinal-vertikal 1–4 cm genç hastada tamir; onarılamayanlarda parsiyel menisektomi; genç hastada total menisektomi sonrası transplantasyon.
• McMurray: menisküs yırtığı (dış rotasyon+valgus ile ekstansiyonda ağrı medial; iç rotasyon+varus ile ağrı/klik lateral). Lachman: 20° fleksiyonda tibiayı öne çekme (ÖÇB). Pivot shift: ÖÇB. Arka çekmece: arka çapraz bağ.
• ÖÇB greftleri: otogreft patellar, semitendinosus-gracilis; allogreft aşil, patellar, kuadriseps vb.
• Diz artroskopisi avantajları: küçük insizyon, az doku travması, az ağrı, hızlı iyileşme, düşük enfeksiyon. Endikasyon: menisküs lezyonları, serbest cisim, bazı tibia plato kırıkları; akut hemartroz ve Osgood-Schlatter endikasyon değildir (soruda dışlanan).
• Gonartroz: ağrı, şişlik-sertlik, krepitasyon, deformite; tedavi: total/unikompartmantal artroplasti, osteotomi (yüksek tibial osteotomi). Diz protezi endikasyonunda en önemli kriter ağrı. 73 yaşında diz ağrısı: karşılaştırmalı diz MR istenmez.
• Total diz protezi komplikasyonları: periprostetik kırık/enfeksiyon, osteoliz, ekstremite eşitsizliği, iliopsoas sıkışması, heterotopik ossifikasyon, siyatik paralizisi.
• Mekanik aks: femur başı merkezi–ayak bileği; diz medialinden → varus, lateralinden → valgus. Koronal planda anatomik ve mekanik aksı farklı olan kemik femur. Genu rekurvatum: ekstansiyon sıfır üzeri.

Ayak ve ayak bileği: pes ekinovarus, halluks valgus/rijidus, pes planus-kavus, tarsal tünel, plantar fasiit

• Pes ekinovarus (çarpık ayak): önayak addüksiyonu, ortaayak inversiyonu, topuk varus, aşırı plantar fleksiyon (ekin). Etyoloji: idiyopatik, pozisyonel, nörojenik, sendromik. Alçıyla CAVE sırası: kavus, adduktus, varus, ekinus; haftalık alçı değişimi.
• Halluks valgus açısı: 1. metatars ile proksimal falanks aksı arası; normal 5–15°. Halluks rijidus: 1. MTF'de artroz, 30°'den az ekstansiyon; ortez ve geniş ayakkabı.
• Pes planus: pronasyon, topukta valgus, medial arkta düzleşme (başparmak ekstansiyonunda arkın düzelmesi → gevşek tip). Pes kavus: Charcot-Marie-Tooth ile. Pediatrik ayak sorunları: pes ekinovarus, metatarsus adduktus, pes planus, vertikal talus, tarsal koalisyon (en sık talokalkaneal).
• Tarsal tünel sendromu: n. tibialis posterior sıkışır; Tinel (+). Plantar fasiit: topuk ağrısı.
• Freiberg hastalığı: metatars başı avasküler nekrozu; yüksek topuklu ayakkabıda MTF ağrısı. Talokuboid eklem yoktur. Aşil onarımında zedelenen sinir: n. suralis.
• Entezopatiler: gluteal, iliopsoas, iliotibial bant, patellar, aşil, peroneal tendinitleri.

Skolyoz: sınıflama, klinik, ölçüm (Cobb, Risser), tedavi (gözlem, korse, cerrahi), nöromusküler/konjenital, crankshaft

• Sınıflama: idiyopatik, dejeneratif, travmatik, nöromusküler, tümöral, konjenital. Klinik: omuz/kalça asimetrisi, kosta çıkıntısı (rib hump), gövde şifti; ağır skolyoz nefes darlığı yapar. Tarama: öne eğilme testi. Ölçüm: Cobb açısı; olgunluk: Risser belirtisi (iliak kanat epifizi ossifikasyonu), Greulich-Pyle atlası.
• Tedavi (adölesan): <25° gözlem; 25–45° korse (breys); ileri açılarda cerrahi. Korse komplikasyonları: Notlarda cevabı yok.
• Konjenital: doğumdan omurga anomalisi (kama vertebra, hemivertebra), sınırlı alan, erişkinlikte progresyon genelde durur. Nöromusküler: erişkinlikte de ilerleyebilir; yürüyebilen cerrahi hastada tüm omurgaya posterior füzyon (pelvise uzanan) gerekir (idiyopatiğin selektif füzyonundan farklı).
• Erken başlangıçlı skolyoz cerrahileri: hemivertebra rezeksiyonu, manyetik kontrollü büyüyen rod, geleneksel büyüyen rod, Shilla, stapling/tethering. Crankshaft: solid posterior artrodezde anterior büyüme sürer, rotasyon oluşur. Skolyoza eşlik eden intraspinal anomali: myelomeningosel, spina bifida.
• TLICS: morfoloji (kompresyon 1, patlama 2, rotasyon 3, distraksiyon 4) + PLK (sağlam 0, şüpheli 2, hasarlı 3) + nörolojik (kök 2, komplet kord 2, inkomplet kord 3, kauda equina 3); 0–3 cerrahi dışı, 4 cerrahın seçimi, >4 cerrahi.
• Posterior ligamentöz kompleks: supraspinöz, interspinöz ligaman, ligamentum flavum, faset kapsülü (posterior longitudinal ligament dahil değildir). Spinal şokta bolus steroid dozu: Notlarda cevabı yok.

Kemik tümörleri: osteosarkom, Ewing, osteoid osteoma, osteokondrom, epifiz tümörleri, benign sınıflama

• Osteosarkom: en sık femur alt uç–tibia üst uç, uzun kemik metafizi; radyoloji: Codman üçgeni, sunburst, yumuşak dokuda yeni kemik. Ewing sarkom: ağrı, ödem, ateş-kilo kaybı; medüller destrüksiyon, soğan zarı periost reaksiyonu; radyoterapiye en duyarlı tümör.
• Epifiz yerleşimli tümörler: kondroblastom, dev hücreli tümör.
• Osteoid osteoma/osteoblastom: gece artan, NSAİİ-salisilata yanıtlı ağrı; tedavi eksizyon veya RF ablasyon.
• Osteokondrom: en sık benign kemik tümörü; iskelet olgunlaşması sonrası büyüme, kıkırdak başlık >2 cm, kortikal destrüksiyon → malignite şüphesi.
• Benign sınıflama: kemik yapan (osteoid osteoma), kıkırdak (kondroma, osteokondrom), fibröz (NOF, fibröz displazi), kistik (basit/anevrizmal), yağ (lipom), vasküler (hemanjiyom), agresif benign (dev hücreli, kondroblastom, osteoblastom, LCH). Notlarda "en sık primer malign kemik tümörü" sorusunun cevabı multiple myelom olarak yazılıdır.
• Omurga tümörleri servikotorakal bölgede ağırlıklı değildir (soruda yanlış seçenek). Tümörün kapsülle birlikte alındığı ameliyat: marjinal rezeksiyon.
• Ewing 5 özellik, osteosarkom 5 özellik ayrıntıları yukarıdaki notlardan; enkondrom tedavisi, Morton nöroma ayrıntısı: Notlarda cevabı yok.

Osteomiyelit, septik artrit, diyabetik ayak, periprostetik enfeksiyon

• Osteomiyelit altın standart: biyopsi materyalinde etkenin üretilmesi. Akut: ilk 2 haftada lokal-sistemik bulgular. Kronik: bulgular silik; sinüs traktı patognomonik; kronik ağrı belirgin. Radyoloji: subakutta Brodie absesi; kronikte sekestrum-involukrum. Tanıda direkt grafi üstün değildir.
• Tedavi: akut → antibiyotik + istirahat; kronik → radikal debridman, stabilite, ölü boşluk bırakmama, ≥6 hafta antibiyotik, hiperbarik O2, lokal antibiyotik. Akut hematojen OM'de "mutlaka atel" zorunlu basamak değildir.
• Septik artrit: ani eklem şişliği-ağrısı-ısı artışı; sinovyal sıvıda boyama/kültür pozitifliği; pürülan sıvıda kültür negatif olsa da varsayımsal tanı. Septik artrit komplikasyonu olarak sinüs trakti beklenmez. Yenidoğanda S. aureus.
• Diyabetik ayak: anjiyopati + nöropati (duyusal: koruyucu refleks kaybı; motor: atrofi; otonomik: kuruluk-fissür). Neden olmayan şık: ateroskleroz (soruda dışlanan).
• Gazlı gangren: Clostridium perfringens. Profilaksi: >1000 cc kan kaybında antibiyotik dozu tekrarlanır.
• Periprostetik enfeksiyonda en sık etkenler: Notlarda cevabı yok.

Ampütasyonlar: Chopart, Lisfranc, Syme, Boyd, Pirogoff, ray; endikasyon ve geç komplikasyonlar

• Chopart: talonaviküler + kalkaneokuboid eklemden. Lisfranc: tarsometatarsal eklemden. Pirogoff: Chopart + talus çıkarılır, kalkaneus posterior kısmı 90° çevrilip tibia-fibulaya füzyone. Syme: tibiotalar seviyeden, malleoller kesilir, güdük kapatılır. Boyd: Syme + kalkaneus posteriorunun tibiaya füzyonu. Ray amputasyonu: metatarsalın bir kısmı/tamamıyla parmak amputasyonu. Dezartikülasyon: ekstremitenin eklemden ayrılması.
• Amputasyon endikasyonları: kontrol edilemeyen enfeksiyon, sepsis, yük verilecek ayak yapısı elde edilememesi, ambulatuar olmayan hasta. (Pellegrini-Stieda endikasyon değildir.)
• Geç komplikasyonlar: kontraktür, spur, nörinom, protrüzyon, depresyon, güdük ülseri, flep nekrozu, ağrılı skar, eklem kısıtlılığı, osteomiyelit, osteoporoz.
• Alt ekstremite dolaşım bozukluğu nedenleri: periferik arter hastalığı, DM, venöz yetmezlik.
• Çocukta dezartikülasyon nedeni: Notlarda cevabı yok.

Osteoartrit, plantar/diğer: tanım, radyoloji, ilaç; non-enflamatuar artritler; GKD dışı ek bilgiler

• Osteoartrit: mikro-makro travmalara karşı maladaptif tamir yanıtına bağlı kıkırdak kaybı ve kemik tutulumu; en sık diz. Primer veya sekonder (travma, konjenital, metabolik). Radyoloji: osteofit, subkondral skleroz, subkondral kist, eklem aralığı daralması. Sistemik kortikosteroid OA'da kullanılmaz.
• Non-enflamatuar artritler: osteoartrit, okronozis, akut romatizmal ateş, nöropatik artropati, osteonekroz, osteokondritis dissekans.
• Sinir kökleri ve uyardığı kaslar, spinal şok: Notlarda cevabı yok.

Ortopedi tekrar soruları (191 soru)

Cevaplar Drive Ortopedi notlarından; olmayanlar belirtilmiştir.

1. Tenodezis nedir?
   Cevap: Tendon ucunun kemikle kaynaşması için kemiğe dikilmesi
2. Ankiloz nedir?
   Cevap: Cerrahi müdahale olmaksızın eklemin hareket kaybı
3. Artrodez nedir?
   Cevap: Eklemin ameliyatla hareketsiz hale getirilmesi — Kıkırdak yüzler çıkarılıp kemik yüzler en uygun pozisyonda fikse edilir.
4. Osteoklazi nedir?
   Cevap: Yanlış kaynamış kemiğin kol gücüyle yeniden kırılarak düzeltilmesi
5. Entezis ve entezopati nedir?
   Cevap: Entezis: tendon/ligament/kasın kemikle birleşme yeri; entezopati: o yerin enflamasyonu
6. Tenisçi dirseği (lateral epikondilit) hangi tendinopatidir?
   Cevap: Ekstansör karpi radiyalis brevis (ECRB) — Golfçü dirseği (medial epikondilit): fleksör karpi radiyalis.
7. Asepsi, antisepsi, sterilizasyon, dezenfeksiyon tanımları?
   Cevap: Asepsi: mikroorganizmaların tamamen yok edilmesi; antisepsi: deri-mukozada kimyasalla bakteri yok etme; sterilizasyon: tüm mikroorganizmaların yok edilmesi; dezenfeksiyon: cansız yüzeyde sporlar hariç yok etme
8. Ortez ve protez farkı?
   Cevap: Ortez: vücut kısmına dıştan uygulanan destek/düzeltici cihaz; protez: kayıp organ/uzuv yerine yapay organ
9. Eklem hareket açıklığı nasıl ölçülür?
   Cevap: Goniometri
10. Turnike süresi kaç saattir?
    Cevap: 2 saat
11. Alçı yaparken nelere dikkat edilir?
    Cevap: Çıkıntılar pamukla sarılır; kırığın alt ve üst eklemi dahil edilir; kırık uçlarının karşılaştığı doğrulanır; açık yaraya pencere açılır; fazla sıkı yapılmaz
12. Alçı komplikasyonları nelerdir?
    Cevap: İskemi, nörolojik hasar, enfeksiyon, kompartman sendromu, bası yarası, dermatit, atrofi ve eklem sertliği, tromboflebit
13. Hanging cast hangi kemik kırığında uygulanır?
    Cevap: Humerus
14. PTB alçı nedir?
    Cevap: Patellar tendona dayanan yürüme alçısı
15. Sekiz bandajı hangi kırıkta kullanılır?
    Cevap: Klavikula
16. Tendon hasarında uzun süre immobilizasyon doğru mudur?
    Cevap: Hayır, yanlıştır
17. Gustilo-Anderson tip 1, 2, 3 özellikleri?
    Cevap: Tip 1: ≤1 cm, temiz; tip 2: 1–10 cm, orta kontaminasyon; tip 3: yüksek enerji, >10 cm, çok kirli — 3a örtülebilir; 3b periost sıyrılması; 3c majör damar hasarı (%25–90 amputasyon). Ateşli silah yaralanmaları tip 3.
18. Tibiada 8 cm yumuşak doku yaralanması, flepsiz kapanıyor, nörovasküler sağlam: Gustilo tipi?
    Cevap: Tip II
19. MESS skorunda amputasyon eşiği?
    Cevap: ≥7 amputasyon; 3–6 ekstremite koruyucu cerrahi — Enerji, şok, iskemi (6 saat üzeri ×2), yaş bileşenleri.
20. Kırık kaynama evreleri?
    Cevap: Hematom (6–8 saat), fibröz kallus (2–3. gün–3. hafta), sert kallus (3. hafta–3. ay), remodelizasyon — Remodelling en uzun fazdır.
21. Kırık iyileşmesinde en önemli faktör?
    Cevap: İyi anatomik redüksiyon
22. Kompartman sendromunun en erken ve objektif bulgusu?
    Cevap: Ağrı
23. Pelvis-femur-tibia kırığı, 48 saat sonra ateş, dispne, peteşi, pO2 50: tanı?
    Cevap: Yağ embolisi sendromu
24. Politravmada femur kırığının ilk 24 saatte stabilizasyonu neyi azaltır?
    Cevap: Pulmoner komplikasyonları
25. Çocukta en sık Salter-Harris tipi; eklem içi tipler?
    Cevap: En sık tip 2; eklem içi tip 3 ve 4
26. Green stick, torus, plastik deformasyon farkı?
    Cevap: Green stick: periost sağlam, ağaç dalı gibi bükülme; torus: metafiz-diafiz birleşiminde katlanma; plastik deformasyon: kırık hattı olmadan şekil bozukluğu
27. Kırık kaynamış ama aks bozuk ise ne denir?
    Cevap: Malunion
28. Çocuk kırıklarında ilk yaklaşım?
    Cevap: Kapalı redüksiyon
29. Ampüte elin taşınması nasıl olmalı?
    Cevap: Steril serum/RL ile nemli gazlı bezle sarıp su geçirmez poşete koyup ~4 °C buzlu suda taşımak
30. Colles ve Smith kırığı farkı?
    Cevap: Colles: distal radius, distal parça dorsale; Smith: volare
31. Monteggia kırığı nedir?
    Cevap: Proksimal 1/3 ulna kırığı + radius başı çıkığı
32. Galeazzi kırığı nedir?
    Cevap: Distal 1/3 radius kırığı + distal radioulnar eklem çıkığı
33. Barton ve boksör kırığı nedir?
    Cevap: Barton: radyokarpal kırıklı çıkık; boksör: 5. metakarp boyun kırığı — Şoför kırığı: radius stiloid.
34. Bennett ve Rolando kırığı?
    Cevap: Her ikisi 1. metakarp bazisi; Bennett basit eklem içi, Rolando parçalı
35. Reverse Bennett avülsiyon kırığını hangi tendon yapar?
    Cevap: ECU (ekstansör karpi ulnaris)
36. Stener lezyonu nedir?
    Cevap: Ulnar kollateral ligament yırtığının addüktör aponevrozu üzerine yer değiştirmesi
37. Malgaigne kırığı?
    Cevap: Sakroiliak çıkık/kırıklı çıkık + iskion ve pubis kırığı
38. Üretra yaralanması en çok hangi kırıkta?
    Cevap: Straddle kırığı
39. Cotton kırığı nedir?
    Cevap: Bimalleolar kırık + tibia arka dudak kırığı
40. Omuz çıkığında yaralanan sinir?
    Cevap: N. axillaris
41. Humerus diafiz kırığında yaralanan sinir?
    Cevap: N. radialis — Humerus cisim kırığında en sık komplikasyon radial sinir lezyonudur.
42. Distal radius kırığında etkilenen sinir?
    Cevap: N. medianus (radial sinir yanlıştır)
43. Fibula proksimal kırığı ve diz çıkığında etkilenen sinir?
    Cevap: N. peroneus communis
44. Klavikula orta 1/3 kırığında etkilenen sinir?
    Cevap: N. suprascapularis
45. SİAS ve SİAİ avülsiyon kırığı hangi kaslarla?
    Cevap: SİAS: sartorius; SİAİ: rectus femoris (quadriceps) — Trokanter majör: gluteus medius; trokanter minör: iliopsoas.
46. Mallet finger nedir?
    Cevap: Ani fleksiyonla DIP eklemde distal falanksın düşmesi, aktif düzeltilememesi
47. Karpal tünel testlerinden olmayan?
    Cevap: Thompson
48. Anterior omuz çıkığı grafisinde işaret?
    Cevap: Apolet belirtisi (akromion belirgin) — Posterior çıkıkta korakoid belirgin.
49. Bankart lezyonu nedir?
    Cevap: Glenoid labrumun kapsülle birlikte yırtılması
50. Hill-Sachs lezyonu nedir?
    Cevap: Humerus başı posterior-inferiorunun glenoid anterior-inferioruna çarparak ezilmesi
51. Hangi redüksiyon yöntemi humerus spiral kırığına yol açabilir?
    Cevap: Kocher
52. Omuz çıkığında en sık tekrarlama kimde?
    Cevap: Genç ve fiziksel aktif hastada
53. Traumatik omuz çıkığında ilk ve önemli yaralanan doku?
    Cevap: M. supraspinatus
54. Rotator çatıyı oluşturanlar (önden arkaya)?
    Cevap: Korakoid çıkıntı, korakoakromiyal ligament, akromion
55. Rotator manşet yırtığı muayenesi?
    Cevap: Drop arm testi; eksternal rotasyon zayıf
56. Yergason testi neyi gösterir?
    Cevap: Biseps tendiniti
57. Enfiye çukuru hassasiyeti: tanı, istenecek grafi, komplikasyon?
    Cevap: Skafoid kırığı; el bileği grafisi; avasküler nekroz
58. Enfiye çukuru sınırları?
    Cevap: Arka-iç: EPL; ön-dış: EPB ve APL; çatı: v. cephalica; içinde a. radialis; taban: skafoid ve trapezium
59. Finkelstein testi hangi hastalıkta pozitif?
    Cevap: De Quervain tenosinoviti
60. Pozitif ulnar varyansta ne yapılır?
    Cevap: Ulna kısaltılır veya radius uzatılır
61. Spontan ekstansör tendon kopmasında 3. etken?
    Cevap: Romatoid artrit
62. GKD risk faktörleri?
    Cevap: İlk gebelik, çoğul gebelik, kız cinsiyet, aile öyküsü, makat geliş, oligohidroamniyoz, kundaklama, tortikollis, spina bifida, metatarsus adduktus — Erkek cinsiyet risk faktörü değildir.
63. Ortolani ve Barlow testi?
    Cevap: Ortolani: abdüksiyonda disloke başı redükte eder; Barlow: addüksiyonda başı dışarı iter, provokatif
64. Galeazzi bulgusu nedir?
    Cevap: Kalça ve diz fleksiyondayken çıkık taraf dizin daha aşağıda olması
65. GKD radyolojik çizgileri?
    Cevap: Hilgenreiner (yatay), Perkin (dik), Shenton-Menard (kesintisiz yay olmalı)
66. Geç dönem GKD yürüyüşü?
    Cevap: Tek taraflı Trendelenburg; iki taraflı ördek yürüyüşü
67. Pavlik bandajı hangi pozisyonda tutar?
    Cevap: Fleksiyon ve abdüksiyon
68. Trendelenburg yürüyüşüne neden olmayan?
    Cevap: Pincer tip femoroasetabüler sıkışma
69. Halluks valgus açısı normal değeri?
    Cevap: 5–15°
70. Ortoröntgenografi nedir?
    Cevap: Alt ekstremite dizilimini gösteren direkt grafi
71. Mekanik aks diz medialinden geçerse?
    Cevap: Varus — Lateralinden geçerse valgus.
72. Koronal planda anatomik ve mekanik aksı farklı kemik?
    Cevap: Femur
73. Aksayan çocukta yaşa göre ön tanılar?
    Cevap: Yeni yürüyen: GKD, CP, tibia kırığı, JİA, diskit; 4–10 yaş: Perthes, osteomiyelit, transient sinovit, septik artrit; 11–16: femur başı kayması, GKD, tümör, tarsal koalisyon
74. Adölesanda en sık kalça hastalığı?
    Cevap: Femur başı epifiz kayması (genelde kilolu çocuk)
75. Viral enfeksiyon sonrası ateşsiz kalça ağrısı?
    Cevap: Transient kalça sinovitü
76. Septik artrit lehine Kocher kriterleri?
    Cevap: Ateş >38, yürüyememe, sedim >40, lökosit >12 bin
77. Septik artritte en sık etken?
    Cevap: S. aureus
78. Köhler hastalığında avasküler nekroz hangi kemikte?
    Cevap: Naviküler
79. Freiberg, Kienböck, Blount, Scheuermann, Iselin?
    Cevap: Freiberg: metatars başı; Kienböck: lunatum; Blount: proksimal tibia; Scheuermann: vertebra uç plakları; Iselin: 5. metatars bazisi
80. Osgood-Schlatter hangi dönemde, hangi grafi?
    Cevap: Puberte; lateral diz grafisi — Egzersiz sırası: merdiven, yürüyüş, squat.
81. Çocuk istismarının kanıtı olan kırık?
    Cevap: Köşe (corner) kırıkları
82. Leg-Calvé-Perthes nedir?
    Cevap: Femoral başın avasküler osteonekrozu
83. Koksartroz tedavisi?
    Cevap: İstirahat, kilo verme, fizik tedavi, egzersiz, yüzme-bisiklet, ilaç; cerrahi: total/hemi artroplasti, yeniden yüzeylendirme, osteotomi
84. Femur boyun kırığı tedavisi genç/yaşlı?
    Cevap: Gençte çivi ile tespit; 70 üstü konservatif kalınabilir; deplase kırıkta artroplasti
85. Femur boyun kırığı sonrası 2 yıl içinde komplikasyonlar?
    Cevap: Kaynamama, enfeksiyon, femur başı AVN, implant yetmezliği
86. Pauwels: kırık çizgisi 45° ise?
    Cevap: Tip II
87. Kalça çıkığının yönü ve sinir?
    Cevap: En sık posterior; siyatik sinirin peroneal dalı — Komplikasyon: AVN, travmatik artrit, siyatik hasarı.
88. Fleksiyon-addüksiyonda dize direkt travma neye yol açar?
    Cevap: Posterior kalça çıkığı
89. Travmatik kalça çıkığı komplikasyonu olmayan?
    Cevap: Hill-Sachs lezyonu
90. Total kalça artroplastisi komplikasyonları?
    Cevap: Dislokasyon, ekstremite eşitsizliği, periprostetik enfeksiyon
91. Küçük trokanter distalinde cisim kırığında üst fragmanı çeken kaslar?
    Cevap: Gluteus medius + iliopsoas
92. Menisküs kanlanması?
    Cevap: Dıştan içe; medial/lateral inferior genikülat arter
93. Menisküs tamiri ve parsiyel menisektomi endikasyonu?
    Cevap: Tamir: periferik, vertikal-longitudinal 1–4 cm, genç; parsiyel menisektomi: onarılamayan; transplantasyon: genç hastada total menisektomi sonrası
94. Medial menisküsü sabitleyen yapı?
    Cevap: Medial tibial kollateral bağ
95. McMurray testi neyi gösterir?
    Cevap: Menisküs yırtığı
96. Lachman testi nasıl yapılır?
    Cevap: Diz 20° fleksiyon, femur sabit, tibia öne çekilir (ön çapraz bağ) — Pivot shift ve ön çekmece de ÖÇB testi.
97. Arka çekmece testi hangi bağı değerlendirir?
    Cevap: Arka çapraz bağ
98. ÖÇB rekonstrüksiyonunda greftler?
    Cevap: Otogreft: patellar, semitendinosus-gracilis; allogreft: aşil, patellar, kuadriseps vb.
99. Artroskopinin avantajları?
    Cevap: Küçük insizyon, az yumuşak doku travması, az ağrı, hızlı iyileşme, düşük enfeksiyon
100. Gonartrozda cerrahiler?
     Cevap: Total diz artroplastisi, unikompartmantal artroplasti, diz osteotomisi — Protez endikasyonunda en önemli kriter ağrı.
101. 73 yaşında uzun süredir diz ağrısı: önce yapılmayacak?
     Cevap: Karşılaştırmalı diz MR
102. Total diz artroplastisi komplikasyonları?
     Cevap: Siyatik paralizisi, periprostetik kırık/enfeksiyon, osteoliz, ekstremite eşitsizliği, iliopsoas sıkışması, heterotopik ossifikasyon
103. Diz ekstansiyonunun sıfırın üzerinde olması?
     Cevap: Genu rekurvatum
104. Pes ekinovarus bileşenleri?
     Cevap: Önayak addüksiyon, ortaayak inversiyon, topuk varus, aşırı plantar fleksiyon (ekin)
105. Pes ekinovarus alçı tedavisinde sıra?
     Cevap: CAVE: kavus, adduktus, varus, ekinus
106. Pes ekinovarus etyolojisi?
     Cevap: İdiyopatik, pozisyonel, nörojenik, sendromik
107. Halluks rijidus tanı ve tedavi?
     Cevap: Klinik tanı; 1. MTF ekstansiyon <30°, ağrı-şişlik; ortez ve geniş ayakkabı
108. Pes planus özellikleri?
     Cevap: Pronasyon, topukta valgus, medial arkta düzleşme; başparmak ekstansiyonunda düzelirse gevşek tip
109. Tarsal tünelde hangi sinir sıkışır?
     Cevap: N. tibialis posterior
110. Metatarsofalangeal ağrılı 35 yaşında kadın, yüksek topuk: tanı?
     Cevap: Freiberg hastalığı
111. Tarsal koalisyon en sık nerede?
     Cevap: Talokalkaneal
112. Aşil tendonu perkütan onarımında zarar gören sinir?
     Cevap: N. suralis
113. Diyabetik ayak patogenezi?
     Cevap: Anjiyopati + nöropati (duyusal, motor, otonomik)
114. Skolyoz sınıflaması?
     Cevap: İdiyopatik, dejeneratif, travmatik, nöromusküler, tümöral, konjenital
115. Skolyoz ölçüm yöntemi?
     Cevap: Cobb metodu
116. Skolyoz tedavisi öncesi nelere bakılır?
     Cevap: Risser, Greulich-Pyle atlasına göre yaş, eğrilik derecesi
117. 39° adölesan skolyozunda tedavi?
     Cevap: <25° gözlem; 25–45° korse (breys)
118. Skolyozda 2 intraspinal anomali?
     Cevap: Myelomeningosel, spina bifida
119. Konjenital ve nöromusküler skolyoz farkı?
     Cevap: Konjenital: sınırlı alan, erişkinlikte progresyon genelde durur; nöromusküler: erişkinlikte de kötüleşebilir
120. Crankshaft nedir?
     Cevap: Solid posterior artrodezde anterior büyüme sürer, rotasyon oluşur
121. Erken başlangıçlı skolyoz cerrahileri?
     Cevap: Hemivertebra rezeksiyonu, büyüyen rodlar (manyetik/geleneksel), Shilla, stapling, tethering
122. TLICS puanlama ve karar?
     Cevap: Morfoloji + PLK + nörolojik; 0–3 cerrahi dışı, 4 cerrahın seçimi, >4 cerrahi
123. Posterior ligamentöz komplekse dahil olmayan?
     Cevap: Posterior longitudinal ligament
124. Osteosarkom radyolojisi ve yerleşimi?
     Cevap: Codman üçgeni, sunburst; femur alt uç–tibia üst uç, metafiz
125. Ewing sarkom bulguları?
     Cevap: Ağrı-ödem-ateş-kilo kaybı; medüller destrüksiyon, soğan zarı; radyoterapiye en duyarlı
126. Epifiz yerleşimli tümörler?
     Cevap: Kondroblastom, dev hücreli tümör
127. Osteoid osteoma ağrısı ve tedavisi?
     Cevap: Gece artan, NSAİİ/salisilata yanıtlı; eksizyon veya RF ablasyon
128. Osteokondromda malignite şüphesi?
     Cevap: İskelet büyümesi sonrası büyüme, kıkırdak başlık >2 cm, kortikal destrüksiyon, başlıkta litik alanlar
129. Tümörün kapsülüyle alındığı ameliyat?
     Cevap: Marjinal rezeksiyon
130. Osteomiyelit altın standart ve patognomonik bulgu?
     Cevap: Biyopsi materyalinde etkenin üretilmesi; kronikte sinüs traktı
131. Brodie absesi hangi osteomiyelitte?
     Cevap: Subakut
132. Kronik osteomiyelit tedavisi?
     Cevap: Radikal debridman, stabilite, ölü boşluk bırakmama, ≥6 hafta antibiyotik, HBO, lokal antibiyotik
133. Septik artrit tanısı?
     Cevap: Sinovyal sıvı gram boyama/kültür; pürülan sıvıda kültür negatif olsa da varsayımsal tanı
134. Gazlı gangren etkeni?
     Cevap: Clostridium perfringens
135. Cerrahi profilakside doğru ifade?
     Cevap: >1000 cc kan kaybında antibiyotik dozu tekrarlanır
136. Chopart, Lisfranc, Syme, Boyd, Pirogoff?
     Cevap: Chopart: talonaviküler+kalkaneokuboid; Lisfranc: tarsometatarsal; Syme: tibiotalar; Boyd: Syme+kalkaneus füzyonu; Pirogoff: Chopart+talus çıkarma+kalkaneus füzyonu
137. Ray amputasyonu nedir?
     Cevap: Metatarsalın bir kısmı/tamamıyla parmak amputasyonu
138. Amputasyon endikasyonları?
     Cevap: Kontrol edilemeyen enfeksiyon, sepsis, yük verecek ayak yapısı yok, ambulatuar olmayan hasta
139. Amputasyon geç komplikasyonları?
     Cevap: Kontraktür, spur, nörinom, protrüzyon, depresyon, güdük ülseri, flep nekrozu, ağrılı skar, osteomiyelit, osteoporoz
140. Osteoartrit radyolojik bulguları?
     Cevap: Osteofit, subkondral skleroz, subkondral kist, eklem aralığı daralması
141. Osteoartritte sistemik kortikosteroid kullanılır mı?
     Cevap: Hayır
142. Torti kollis resminde hasarlanan kas?
     Cevap: Sternokleidomastoid (kısa, kontrakte)
143. Sprengel deformitesi nedir?
     Cevap: Skapulanın olması gerekenden daha yukarıda olması
144. Spinal şokta bolus steroid dozu?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
145. AFO, CAFO, HCAFO ne amaçla kullanılır?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
146. Periprostetik enfeksiyonun en sık etkenleri?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
147. Çocuklarda dezartikülasyon neden yapılır?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
148. Skolyozda korse komplikasyonları?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
149. Sinir kökleri ve uyardığı kaslar?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
150. Axillar sinirin innerve ettiği kaslar?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
151. Holstein-Lewis kırığının tanımı?
     Cevap: Notlarda cevabı yok
152. Cauda equina nedir?
     Cevap: Medulla spinalis erişkinde L1–L2 arasında sonlanır; sonlandığı koni şeklindeki yapıya conus medullaris denir. Conus medullaris altında spinal sinir köklerinin at kuyruğu görünümü oluşturmasına cauda equina denir.
153. Nörolojik defisitli omurga kırığında ilk farmakolojik tedavi nedir?
     Cevap: İlk 8 saat içinde IV 30 mg/kg metilprednizolon bolus, ardından infüzyon; ödem azaltıcı etkisi vardır. Yan etki: GİS kanaması ve enfeksiyon riski.
154. Adölesan idiyopatik skolyozda korse endikasyonu?
     Cevap: 25–45 derece arası eğrilikler; amaç eğriliğin ilerlemesini durdurmaktır, skolyozu düzeltmek değildir. — Aynı notun sözlü bölümünde: 0–20° izlem, 20–40° korse, 40° üzeri cerrahi.
155. Gibbus deformitesi nedir, nasıl oluşur?
     Cevap: Omurganın posteriora açılanması sonucu oluşan sivri, keskin açılı yapısal kifozdur; tüberküloz spondilitte (Pott hastalığı) görülür.
156. Konjenital skolyoz sınıflaması?
     Cevap: Oluşum (formasyon) yetersizliği (kama vertebra: tam olmayan; hemivertebra: tam formasyon kusuru), segmentasyon yetersizliği (unilateral/bilateral) ve karışık tip.
157. Kronik osteomyelitte involukrum ve sekestrum nedir?
     Cevap: Sekestrum: kan dolaşımı bozulmuş enfekte nekrotik kemik; involukrum: sekestrum etrafında oluşan yeni kemik.
158. Septik artrit tanısı için eklem sıvısı bulguları?
     Cevap: Sıvı bulanık/pürülan, lökosit 50.000 üzeri, PMNL hakimiyeti, glukoz düşük; laktik asit ve protein artar. CRP ve sedim yükselir; asıl tanı eklem aspirasyonudur.
159. Septik artritin ayırıcı tanısı?
     Cevap: Romatoid artrit, akut romatizmal ateş, reaktif artrit.
160. Alt ekstremitede avasküler nekrozun en sık görüldüğü 3 kemik?
     Cevap: Talus, femur başı, femur boynu.
161. Femur başı beslenmesinden sorumlu damarlar ve femur boyun kırığının önemi?
     Cevap: A. profunda femoris’in medial ve lateral sirkumfleks dalları; medial femoral sirkumfleks arter daha büyük paya sahiptir. Yaşlı ve kadınlarda sık (düşük enerjili düşme, osteoporotik kırık), gençte yüksek enerjili travma; Garden sınıflaması; cerrahi mutlaktır, ilk 6 saat önemlidir; gençte en sık komplikasyon avasküler nekrozdur.
162. Femur boyun kırığında genç ve yaşlı tedavi farkı?
     Cevap: Genç: erken redüksiyon ve iyi osteosentez (revaskülarizasyon ve kollateral oluşumu beklenir). Yaşlı: femur başı çıkarılıp parsiyel protez (endoprotez); daha erken hareket sağlar fakat enfeksiyon riski artmıştır.
163. Femoroasetabular sıkışma (impingement) tipleri?
     Cevap: Cam tip (femur boynunda çıkıntı, tabanca kabzası görünümü), kerpeten tip (asetabulum femur başını aşırı kavrar; aşırı fleksiyon ve iç rotasyonda erken temas ve ağrı) ve miks tip.
164. GKD tedavisi yaşa göre nasıl planlanır?
     Cevap: Erken tanıda Pavlik bandajı, Frejka yastığı, abdüksiyon/Ilfeld/Tübingen cihazları; 6–12 ay: anestezi altında pelvipedal alçı; 12–22 ay: Ludloff operasyonu (addüktor ve iliopsoas kesilir, kalça redükte edilir); 22 ay üstü: açık redüksiyon; 2 yaş üstü: osteotomi. İskelet gelişimi bitene kadar yıllık grafi; komplikasyon: avasküler nekroz, rezidüel subluksasyon. — Notta erken tanı yaş aralığı OCR’da okunaksız.
165. GKD grafisinde değerlendirilen çizgiler ve asetabuler açı?
     Cevap: Hilgenreiner çizgisi, Perkin çizgisi (4 kadran), Shenton-Ménard hattı, asetabuler açı (2 yaşta 20° altı normal, 20–30° gri alan, 30° üstü GKD lehine), von Rosen, Wiberg CE açısı. Alt iç kadran normal, alt dış subluksasyon, üst dış dislokasyon.
166. Gelişimsel kalça displazisinde ultrasonografi?
     Cevap: Kıkırdak asetabulum ve femur başı için iyi görüntü verir, noninvaziv, tekrarlanabilir, tedavi takibi yapılabilir (notta altın standart olarak belirtilmiş). Graf yöntemiyle alfa/beta açıları: Tip 1 normal, Tip 2–3–4 ortopedi konsültasyonu.
167. Pelvis kırıklarında Tile sınıflaması?
     Cevap: A: stabil; B: rotasyonel unstabil, vertikal stabil; C: rotasyonel ve vertikal unstabil. Etkilenen yapılar: sigmoid kolon ve rektum, testis, jinekolojik organlar, üretra, mesane, damar-sinir.
168. Stres kırığı nedir, nerede görülür?
     Cevap: Alışılmadık yükün tekrarlayan uygulanmasıyla oluşan aşırı kullanım yaralanması (mikrokırıkların birleşmesi); koşucu ve askerlerde sık. En sık tibia, metatars ve fibulada görülür.
169. Eklem içi kırıklarda standart yaklaşım?
     Cevap: Eklem yüzeyinin tam anatomik redüksiyonu ve bunu koruyacak osteosentez; erken eklem hareketi, alt ekstremitede yük vermenin geciktirilmesi.
170. Kırık iyileşmesi evreleri ve kaynama için gerekli koşullar?
     Cevap: Kırık hematomu (ilk 6–8 saat) → granülasyon/yumuşak (fibröz) kal (2–3 gün–3 hafta) → sert kal (3 hafta–3 ay) → remodelizasyon (osteoklastlar fazla dokuyu uzaklaştırır). Kaynama için yeterli vasküler destek ve mekanik stabilite gerekir.
171. Salter-Harris tipleri ve eklem içi olanlar?
     Cevap: Tip I: fizis boyunca ayrılma; Tip II: fizisten metafize uzanan üçgen parça (en sık); Tip III: epifiz eklem içi kırığı; Tip IV: epifiz, fizis ve metafizi keser; Tip V: fizis kompresyonu. Eklem içi olanlar Tip III ve IV.
172. Çocuklara özgü kırık tipleri?
     Cevap: Greenstick (yaş ağaç), fizis yaralanmaları, plastik deformasyon ve torus kırıkları.
173. Distal radius özel isimli kırıklar?
     Cevap: Colles: dorsal açılanma; Smith: volar açılanma; Barton: oblik eklem içi kırık + karpus subluksasyonu; Hutchinson (şoför): radius stiloid kırığı; Die-punch: lunat fossa depresyon kırığı. Monteggia: ulna proksimal 1/3 kırığı + radius başı çıkığı; Galeazzi: distal 1/3 radius kırığı + DRUE çıkığı. — DRUE: distal radioulnar eklem.
174. Omuz sıkışma sendromunda rotator manşetin sıkıştığı çatıyı oluşturan yapılar?
     Cevap: Akromiyon, korakoakromiyal ligament ve korakoid çıkıntı; supraspinatus özellikle çatıya temas eder.
175. Omuz çıkığında Hill-Sachs ve Bankart lezyonu; Kocher manevrası?
     Cevap: Hill-Sachs: humerus başı posterolateral çökme kırığı; Bankart: glenoid kenarının kapsülle birlikte ayrılması. Tedavide Hipokrat ve Kocher (iç rotasyon sonrası adduksiyon) yöntemleri kullanılır.
176. Radial sinirin önkolda innerve ettiği kaslar?
     Cevap: Doğrudan: brakioradiyalis, ekstensör karpi radiyalis longus, anconeus. Derin dal: ECRB, ekstensör digitorum, ekstensör digiti minimi, ekstensör karpi ulnaris, supinator, APL, EPB, EPL, ekstensör indisis. — ECRB: ekstensör karpi radiyalis brevis; APL: abduktor pollisis longus; EPB/EPL: ekstensör pollisis brevis/longus.
177. Kompartman sendromu ve tedavisi?
     Cevap: Kapalı osteofasiyal alanda basınç artışıyla kas-sinir hipoperfüzyonu. Başlangıçta immobilizasyon, elevasyon, soğuk, sıkan bandaj/atel çıkarılır; basınç 30 mmHg üzerindeyse acil fasiyotomi.
178. Çocuklarda en sık 5 ayak deformitesi?
     Cevap: Pes ekinovarus (en sık), metatarsus adduktus, pes planus, tarsal koalisyon, vertikal talus.
179. Özel isimli amputasyonlar?
     Cevap: Lisfranc: tarsometatarsal; Chopart: talonaviküler + kalkaneokuboid; Pirogoff: Chopart sonrası talus eksize, kalkaneus tibiaya tespit; Syme: malleoller eksize, ayak bileği seviyesi; Boyd: talus eksize, kalkaneus ile tibia distali füzyone; Forequarter: üst ekstremitenin skapula ve klavikula parçasıyla çıkarılması; Hindquarter: sakroiliak seviyeden alt ekstremitenin tamamı.
180. Sintigrafinin ortopedide kullanımı?
     Cevap: Kırık, protez gevşemesi, tümör ve metastaz, osteomiyelit/şüpheli enfeksiyon, greft ve protez değerlendirmesi; duyarlı ama spesifik değildir. Teknesyum 99m kullanılır; indiyum işaretli lökositler enfeksiyon tanısında kullanılır.
181. MR ve BT’nin kas-iskelet sistemindeki özellikleri?
     Cevap: BT: radyasyon kullanır, kemik dokuda ideal (travma, kemik tümörü, akciğer metastazı, biyopsi rehberi). MR: radyasyon riski yok, gebelerde güvenle kullanılabilir, yumuşak doku ve bağlarda ideal; rekürrens ve skip lezyon tespiti; manyetik metal varlığında girilmez.
182. Eklem kıkırdağı katmanları ve osteoartritte konservatif tedavi?
     Cevap: 4 zon: tanjansiyel, transizyonel (en büyük), radyal, kalsifiye. Konservatif: kilo verme, egzersiz, hasta eğitimi, breys/ortez, fizik tedavi, parasetamol (günde 3 g), NSAİİ (GİS yan etkisi, gerekirse PPİ), topikal NSAİİ, hyalüronik asit enjeksiyonu, glukozamin/kondroitin, PRP. — NSAİİ: nonsteroid antiinflamatuvar ilaç; PPİ: proton pompa inhibitörü; PRP: trombositten zengin plazma.
183. Aksayan çocuk nedenleri yaşa göre?
     Cevap: Yürümeye yeni başlayan: GKD, serebral palsi, juvenil romatoid artrit, tibia kırığı; 4–10 yaş: Legg-Calvé-Perthes, septik artrit, geçici sinovit, osteomiyelit; 10 yaş üstü: ihmal edilmiş GKD, tümör, femur başı epifiz kayması.
184. Osteokondrozlar hangileridir?
     Cevap: Legg-Calvé-Perthes, Osgood-Schlatter, Iselin, Freiberg (metatars başı), Köhler, osteokondritis dissekans, tibia vara, Kienböck.
185. Kemik tümörlerinde en sık 3 semptom ve ilgili sorular?
     Cevap: Ağrı, kitle, patolojik kırık. Ağrılı skolyoz nedeni: osteoid osteom. Soğan zarı görünümü: Ewing sarkomu. En sık primer malign kemik tümörü: multipl miyelom (osteosarkom ile birlikte not edilmiş); en sık benign: osteokondrom.
186. Menisküs fonksiyonları?
     Cevap: Yük aktarımı ve temas alanını artırma, şok emilimi, stabilizasyon (tibial yüzeye derinlik sağlar; medial menisküs arka boynuzu anterior translasyonun ana sekonder stabilizatörüdür). Kanlanma medial ve lateral inferior genikulat arterlerden.
187. Karpal tünelden geçen yapılar?
     Cevap: N. medianus, fleksör pollisis longus tendonu, fleksör karpi radiyalis tendonu, fleksör digitorum profundus ve süperfisiyalis tendonları. — Notta bu şekilde verilmiştir.
188. Distal humerus kırıklarında yaralanan sinir?
     Cevap: En sık radial sinir; medial kondil ve epikondil kırıklarında ulnar sinir.
189. Kolda en sık travma şekli ve yaralanan sinir (humerus cisim, radius)?
     Cevap: Notlarda cevabı yok — Notta soru var, cevap okunamadı.
190. Femur cisim kırığı ile gelen çocukta tedavi seçenekleri?
     Cevap: Pelvipedal alçı, traksiyon, dizden menteşeli alçı (cast brace); eksternal fiksatör.
191. Vertebra kırığında instabilite ölçütleri?
     Cevap: Kompresyon %50 üzeri (OCR’da "9450" okundu), nörolojik defisit, orta kolon kırığı, kırıklı çıkıklar, sagittal indeks 25° üzeri; emniyet kemeri kırıklarında sık. Amaç yaşamın korunması ve stabilitenin sağlanması. — Notta başlık "stabil vertebra kırıkları" şeklinde okunuyor.