Nöroloji stajı sınavlarında sorulan 20 konu ve öğrenci notlarından derlenen cevaplar. Sorular 2022-23 grup çıkmışlarından; cevaplar yalnızca cevaplı nöroloji çıkmış dosyasından. Kartlarla çalışmak için nöroloji uygulamasını aç.
Demiyelinizan & inflamatuvar
Multipl skleroz (MS): atak, klinik, tanı, tedavi
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
MS: enflamasyon, demiyelinizasyon ve akson hasarıyla giden otoimmün santral sinir sistemi (SSS) hastalığı; kronik, bir kısmı ataklarla, bir kısmı ilerleyici seyreder.
Atak: en az 1 gün süren, genellikle 3 ay içinde tam/tama yakın düzelen geçici nörolojik yakınma. Enfeksiyon, ateş, metabolik hastalık dışlanmalı.
Klinik: ekstremitelerde güçsüzlük, hemi/para-hipoestezi, ataksi, idrar-gaita inkontinans/retansiyonu, unilateral optik nörit, görme kaybı, diplopi, kranial sinir tutulumu. Baş ağrısı ve nöbet görülmez (kortekste miyelin kılıf yok).
Formlar: ataklarla seyreden (RRMS, günler-haftalar), primer progresif (PPMS), sekonder progresif (SPMS: hastaların ~%90'ı RRMS başlayıp 10 yıl içinde dönüşür).
Tanı: genç erişkin (20-30 yaş), SSS'de bir veya daha fazla tutulum, atak-düzelme öyküsü. MR'da oval, periventriküler, korpus kallozum yerleşimli multifokal lezyonlar; BOS'ta %90 oligoklonal bant (+); uyarılmış potansiyeller (VEP görsel, SEP somatosensoriyel, MEP motor). Ayırıcı tanıda başka neden dışlanır.
Atak tedavisi: 1 g/gün iv metilprednizolon 5-10 gün; yanıt yoksa plazmaferez (İVİG'in yeri yok).
GBS'den farkı: kranial/otonom tutulum ve solunum yetmezliği az.
BOS'ta albüminositolojik disosiyasyon; EMG'de segmental demiyelinizasyon, iletim yavaşlaması ve bloğu.
Tedavi: kortikosteroid etkin; İVİG, plazmaferez.
İnme & baş ağrısı
Migren, gerilim tipi, küme baş ağrısı ve sekonder baş ağrıları
Dönemler: 2021-22 staj grupları
Yaklaşım: başlangıç zamanı, seyir, şiddet, yer, karakter, tetikleyen-hafifleten etkenler, aura, eşlik eden bulgular, ilaç yanıtı; muayenede göz dibi, tansiyon, ateş, ense sertliği, patolojik refleks; gerekirse BT, MR, LP. Primer: migren, gerilim, küme. Sekonder: altta yatan lezyonun belirtisi.
Migren (4-72 saat): normal muayene, başka neden yok; en az 2: tek taraflı, zonklayıcı, hareketle artan, orta-şiddetli ağrı; en az 1: bulantı-kusma, fotofobi, fonofobi. Tetikleyiciler: stres, açlık, uyku düzensizliği, ağır koku, sigara, bira, şarap, çikolata, bazı peynirler, oral kontraseptifler. Aura 4-60 dk: görme kaybı, ışık çakması, iğnelenme, konuşma bozukluğu, baş dönmesi, çift görme; en sık görsel.
Migren tedavisi: atakta basit analjezik, NSAİİ, triptan, ergotamin; profilakside amitriptilin, beta bloker (astımda kontrendike), valproat, topiramat. Status migrenozus: 72 saatten uzun süren migren atağı.
Gerilim tipi: 30 dk-7 gün; en az 2: iki yanlı, basınç/sıkıştırıcı (zonklayıcı değil), hafif-orta şiddet, rutin aktiviteyle kötüleşmez; bulantı-kusma yok; fotofobi ve fonofobi yok veya yalnızca biri.
Küme: tek taraflı göz çevresi/şakak, çok şiddetli, 15-180 dk, günde 1-8 atak; ağrılı tarafta göz yaşarması, kızarıklık, burun tıkanıklığı/akıntısı, Horner; tetikleyiciler alkol, nitrogliserin. Atakta oksijen (maske); profilakside verapamil, lityum, valproat. Paroksismal hemikrani: ataklar daha kısa (2-30 dk) ve sık, indometazine tam yanıt.
Sekonder baş ağrısını düşündüren (alarm): hayatın en şiddetli baş ağrısı, ani ve hızlı ilerleyen, şiddet-süre-tip değişimi, tedaviye yanıtsızlık, meningeal irritasyon, efor ile başlama, ateş, kafa travması, bilinç etkilenmesi, epilepsi öyküsü, 50 yaşından sonra başlama, kilo kaybı-miyalji-sedim artışı.
SAK: akut şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, ilk saatlerde BT tanıyı koydurur. Menenjit: ateş, ense sertliği, şuur bulanıklığı. Temporal arterit: orbital veya frontotemporal ağrı, ani kalıcı görme kaybı; tanı biyopsi, tedavi kortikosteroid.
Başta ağrıya duyarlı yapılar: ön fossa tabanı duraları, tentoryum, dural arterler ve proksimal MCA, büyük venöz sinüsler; deri, skalp, kaslar, dişler, nazal septum, orta-iç kulak, orbita.
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Tanım: beyin damar hastalığına bağlı, ani başlangıçlı, 24 saatten uzun süren fokal nörolojik bulgu. İskemik ve hemorajik olarak ayrılır.
Tanı: ani başlangıç, SSS'yi düşündüren muayene bulguları; BT ile iskemi-hemoraji ayrımı. Akut dönemde gri-beyaz cevher farkı kaybolabilir, kronik dönemde belirgin hipodansite olur.
Değiştirilemez risk faktörleri: yaş, cinsiyet, ırk, kalıtım, önceki inme, MI.
Hemorajik inmenin en sık 3 nedeni ve intraserebral kanamanın en sık 5 nedeni: Notlarda cevabı yok.
Baş ağrısı: alarm bulguları, ağrı lifleri, migren profilaksisi, öksürük baş ağrısı
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Alarm bulguları: ilk veya en kötü baş ağrısı; orta yaş ve üzeri başlangıç; gebelikte ortaya çıkma; nörolojik bulgu; kafa travması sonrası; yeni/farklı baş ağrısı; sıklık-şiddet artışı; egzersizle ortaya çıkma; belirli bir örüntüye uymama; tedaviye yanıtsızlık.
Taşıyan sinirler: supratentoryal alan → n. trigeminus; infratentoryal alan → n. glossofaringeus, n. vagus ve ilk üç servikal spinal sinir.
Ağrıya duyarlı yapılar: intrakraniyal: ön fossa tabanı durası, tentoryum serebelli, dura arterleri, büyük venöz sinüsler ve dökülen venler, ana serebral arterlerin proksimali. Ekstrakraniyal: deri, skalp, yüz arterleri, baş-boyun-yüz kasları, dişler, nazal septum, paranazal sinüs mukozası, orta-iç kulak, orbita.
Migren profilaksisi şartları: ayda 3'ten fazla (veya haftada 1) atak; çok uzun ataklar (3 gün gibi) ve yaşam kalitesi bozulması; akut tedavinin kontrendike/yetersiz/aşırı kullanıldığı durumlar; komplikasyonlu migren (hemiplejik, migrenöz infarkt); hastanın az atak geçirme isteği.
Primer öksürük baş ağrısı: öksürme, gülme, esneme, ıkınma ile tetiklenen, orta-şiddetli, saplanıcı/patlayıcı, çoğunlukla bilateral ağrı. Yarısı primer; diğer yarısında Chiari-1 malformasyonu (dışlanmalı; varsa C1-C2 laminektomi). Primer formda tedavi indometazin.
Dev hücreli arterit: 50 yaş üstü; baş ağrısı, ani ağrısız tek taraflı görme kaybı, çene kladikasyonu, şakak hassasiyeti, proksimal eklem-kas ağrısı, iştahsızlık-kilo kaybı, ateş; temporal arterde nabız alınamaz. ESH ve CRP yüksek. Tanı temporal arter biyopsisi; tedavi yüksek doz sistemik steroid.
Tolosa-Hunt sendromu: kavernöz sinüs/superior orbital fissürün idiopatik granülomatöz inflamasyonu; haftalarca süren tek taraflı orbital ağrı, ağrılı oftalmopleji; III, IV, VI, V1 ve V2 etkilenir; steroide iyi yanıt verir, relaps-remisyon gösterebilir.
İskemik inmede MCA: karşı hemiparezi/hemihipoestezi/hemianopsi; dominant hemisferde afazi, nondominantta ihmal. ACA: bacakta ağırlıklı parezi ve duyu kaybı, inkontinans, apati. Sol MCA enfarktında konuşma bozukluğu (afazi) ve sağ tarafta parezi beklenir.
İntraserebral kanama: beyin parankimine kanama, genellikle şiddetli hipertansiyona bağlı; hızlı defisit. Nedenler: hipertansiyon, damar malformasyonu, antikoagülan, serebral amiloid anjiyopati, tümör içine kanama. Yerleşim: putaminal, talamik, serebellar, pontin, lober. Tedavi: tansiyon takibi, antiödem tedavi (mannitol), hacim 15 cm³'ten büyük veya hızla kötüleşiyorsa cerrahi. Tanı BT (kanamayı anında gösterir).
SAK: anevrizma rüptürü (ayrıca AVM, hipertansiyon, kokain-amfetamin, antikoagülan); "hayatın en şiddetli baş ağrısı", ense sertliği, bulantı-kusma, şuur kaybı, nöbet. Kernig (kalça fleksiyonunda diz ekstansiyonuna direnç) ve Brudzinski (boyun fleksiyonunda kalça-diz fleksiyonu) işaretleri. Tanı kontrastsız BT; BT normalse LP (eritrosit görülürse SAK). Tedavi: solunum-dolaşım desteği, ağrı-ajitasyon kontrolü, kontrollü tansiyon düşürme, nimodipin 60 mg 4 saatte bir 21 gün, nöbette antikonvülsan, anevrizma saptanırsa erken cerrahi.
Epilepsi & bilinç
Bilinç düzeyleri, koma, beyin ölümü ve artmış kafa içi basıncı (KİBAS)
Dönemler: 2021-22 staj grupları
Bilinç düzeyleri (hafiften ağıra): letarji (uyaranla uyanır, bırakınca uyur); stupor (uyandırmak için güçlü, ağrılı uyaran gerekir); koma (en ağrılı uyaranla bile uyanmaz, refleksler, yutma, öksürme, pupil ışık yanıtı kaybolur). Konfüzyon: hasta uyanıktır, bellek-dikkat-oryantasyon bozuktur. Deliryum: konfüzyon + ajitasyon, halüsinasyon, otonom aktivite artışı, geri dönüşümlü.
Akinetik mutizm: bitkisel yaşam + hareketsizlik. Kilitlenme (locked-in): bulbus ve pons tabanı lezyonu; bilinç ve duyu normal, motor kayıp; hasta yalnız göz hareketleri ve gözlerini kırpmakla iletişim kurar.
Bitkisel yaşam: uzun komayı izler; beyin sapı korunmuştur, spontan solunum vardır, uyku-uyanıklık döngüsü ve açık gözler vardır; emirlere yanıt ve anlaşılır söz yoktur. Nedenler: travma, hipoksi.
Beyin ölümü (4 kişilik hekim kurulu oybirliği: kardiyolog, nörolog, nöroşirürji, anesteziyoloji): komada, spontan solunum yok (apne testi negatif), hipotermi (<35°C) ve SSS depresan zehirlenmesi olmamalı; deserebrasyon-dekortikasyon postürü ve beyin sapı refleksleri (pupil ışık, kornea, silyospinal) yok; mevcut koma 12-24 saatten uzun; laboratuvarda düz EEG, BAEP'te potansiyel yok, transkraniyal Doppler'de periferik akım paterni.
Koma nedenleri: sistemik (ağır kalp yetmezliği, hipertansif ensefalopati, üremik ensefalopati, hipoglisemi-hiponatremi, diyabetik ketoasidoz, anoksik-iskemik) veya nörolojik (intraserebral kanama, SAK, infarkt, abse, tümör, menenjit).
KİBAS nedenleri: beyin hacmi artışı (kitle, serebral ödem), kan hacmi artışı, BOS artışı (emilim azlığı, dolaşım engeli, yapım fazlalığı). Herniasyonlar: unkal, singulat, tonsiller. Klinik: baş ağrısı, kusma, papil stazı, şuur etkilenmesi, fokal bulgular, nöbet, diplopi.
KİBAS tedavisi: mannitol (%20, 300 mL bolus 10-20 dk, sonra 6x100-200 mL; etki 30 dk içinde başlar, 6 saat sürer), hipertonik NaCl (%3-7,5, 5-10 mL/kg), gerekirse furosemid, steroid (yer kaplayan lezyonda), hipokapni, cerrahi.
Epilepsi sınıflaması, status epileptikus ve ilaç seçimi
Dönemler: 2021-22 staj grupları
Sınıflama: parsiyel (basit parsiyel bilinç kaybı yok; kompleks parsiyel bilinç kaybı var, en sık; sekonder jeneralize) ve jeneralize (absans, miyoklonik, klonik, tonik, atonik, tonik-klonik). Refleks epilepsiler: fotosensitif, sıcak su, müzikojenik, düşünme, yemek yeme, okuma. Dosyada kompleks parsiyel 1. sıklıkta, tonik-klonik 2., basit parsiyel 3. sıklıkta verilir.
Kısa süreli tedavi: alkol kesilmesi, ilaç bağımlılığı, yüksek ateş, hipoglisemi, dehidratasyon, uyku deprivasyonu, iyi huylu çocukluk çağı sendromları.
Status epileptikus: 30 dakikadan uzun süren nöbet; yaşamı tehdit eder.
Tedavi basamakları: solunum yolu açıklığı, O₂, vitaller, damar yolu → IV diazepam 10 mg (2 mg/dk); durmazsa 5 dk sonra tekrar → IV fenitoin 15-20 mg/kg (yavaş, serum fizyolojikle), durmazsa 5 mg/kg ek doz → IV valproat veya levetirasetam (el yazısı notta fenobarbital 20 mg/kg de geçer) → genel anestezi (tiyopental veya propofol). Tüm işlemler 60 dk içinde.
İlaç kesme: en az 2-5 yıl nöbetsizlik, normal EEG, normal nörolojik muayene, normal IQ, tek tip nöbet.
Gebelik: riskler anlatılır; en düşük etkili dozda monoterapi; serum düzeyi izlenir; gebelik öncesi ve ilk trimestrda folik asit; 36. haftada oral K vitamini; doğum sonrası ve 28. günde bebeğe IM K vitamini.
Epilepsi: tanım, ilk nöbette tedavi, nörotransmitterler
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Epileptik nöbet: nöronların kontrol edilemeyen aşırı ve anormal deşarjına bağlı klinik durum. Epilepsi: provoke olmayan, 24 saat arayla ikiden fazla tekrarlayan nöbetler.
İlk nöbette tedavi başlama kriterleri:
Yapısal lezyon: beyin tümörü, arteriyovenöz malformasyon, ensefalit.
Lezyon yoksa: EEG'de epileptik patern; birinci derece akrabada epilepsi; nöbet sırasında geçirilmiş hastalık; febril konvülziyon öyküsü; kafa travması, inme, SSS enfeksiyonu öyküsü; Todd paralizisi (nöbet sonrası geçici fokal bulgu); başlangıçta status epileptikus.
Eksitatör: glutamat ve aspartat (Na, Ca). İnhibitör: glisin ve GABA (Cl, K).
Refleks epilepsiler: Notlarda cevabı yok.
Konfüzyon, deliryum, letarji, bitkisel hayat
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Konfüzyon: dikkat, bellek, çevre değerlendirmesi ve oryantasyonda bozulma; basit mental fonksiyonlar ve emirlere yanıt normal.
Deliryum: konfüzyona ajitasyon, motor-duyusal rahatsızlık ve anormal mental durum eklenir; geri dönüşümlü psikotik atak gibidir, halüsinasyon olabilir, otonom sinir sistemi aktivitesi artmıştır.
Letarji (somnolans): patolojik uyku hali, kendine ve çevreye farkındalık azalmıştır; uyandırılınca rahatça iletişime girer.
Bitkisel hayatın komadan farkı: uyku-uyanıklık döngüsü vardır; ilkel uyanma yanıtı alınır; beyin sapı, talamus ve bazal ön beyin metabolizması komaya göre daha iyidir; öğürme ve yutma refleksleri korunur, spontan yutkunur.
EEG normal dalgalar: delta 1-4 Hz, teta 4-8 Hz, alfa 8-13 Hz, beta >13 Hz.
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Alzheimer: başlangıç ≥65 yaş; ilk belirti belirgin hafıza bozukluğu; dil bozukluğu geç ve hafif; sosyal beceriler ileri döneme dek korunabilir. Biyopside amiloid plaklar ve nörofibriler yumaklar; kesin tanı yöntemi: Notlarda cevabı yok.
FTD: başlangıç 40-50 yaş; davranış-yargı bozukluğu, kişilik değişikliği, planlama bozukluğu; hafıza göreceli korunur; dil bozukluğu erken (parafazi, anomi); sosyal beceriler erken kaybolur.
Alzheimer risk faktörleri: değiştirilemez: ileri yaş, aile öyküsü, kadın cinsiyet, düşük eğitim, kafa travması, APOE-ε4 (+). Değiştirilebilir: diyabet, hipertansiyon, obezite, hipotiroidi, SVO, depresyon, hiperkolesterolemi.
Parkinson hastalığı, ilaca bağlı parkinson, esansiyel tremor, parkinson plus
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
İdiyopatik Parkinson: asimetrik; istirahat tremoru, bradikinezi, distalde belirgin rijidite, postüral dengesizlik; levodopaya yaklaşık %70 yanıt.
İlaca bağlı parkinson: göreceli simetrik; istirahat tremoru seyrek; rijidite proksimalde belirgin; levodopaya yanıt yetersiz/yok; dürtü kontrol bozukluğu (hiperseksüalite), dopamin disregülasyon sendromu (az uyur, yorulmaz), görsel halüsinasyon, kıskançlık hezeyanı.
Esansiyel tremor: üst ekstremitede simetrik, hareket halinde tremor, aile öyküsü olabilir, frekansı daha yüksek, levodopaya yanıt yok, beta-bloker yanıtı var.
Kore: yer-yön-zaman dağılımı öngörülemez; kısa süreli, güç olarak zayıf, baskılanabilir; hasta dans eder gibi hareketlidir.
Distoni: yer ve yön belli, tekrarlayıcı belirli postür, akıcı değil; uzun süreli, güçlü kasılma, direnmek zor; bükücü, düzeltici dokunuşla azalabilir.
Blefarospazm: orbikülaris okuli kasının fokal distonisi; ciddi görme kusuru yapabilir, ortalama 55 yaşında başlar; botulinum toksini ile tedavi edilir.
Periferik sinir & kas
1. ve 2. motor nöron farkı; ALS; SMA
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
1. motor nöron: geniş alanda kuvvetsizlik, tonus ↑, DTR ↑, patolojik refleks var, atrofi ve fasikülasyon yok, duyu kaybı yok.
2. motor nöron: segmental/periferik sinir tipi kuvvetsizlik, tonus ↓, DTR ↓/kayıp, patolojik refleks yok, kas atrofisi var, fasikülasyon (ön boynuz lezyonunda), duyu kusuru periferik sinir lezyonunda.
ALS (amiyotrofik lateral skleroz): hem üst hem alt motor nöron dejenerasyonu; sinsi progresif. Ekstremite başlangıçlıda kas krampı, asimetrik ağrısız kuvvetsizlik, atrofi; bulber başlangıçlıda ses değişikliği, dizartri, daha nadir disfaji. Kuvvetsizlik, atrofi, fasikülasyon (dilde engebeli görünüm), refleks artışı, spastisite. Okülomotor tutulum, sfinkter kusuru, otonomik ve duyusal belirti görülmez. Tanı: vücudun ¾'ünde motor tutulum + EMG. Tedavi: riluzole (glutamat antagonisti), edaravone (mekanik ventilasyonu ~3 ay geciktirir); en önemlisi multidisipliner bakım (solunum, konuşma, fizyoterapi, palyatif).
SMA (spinal müsküler atrofi): yalnızca alt motor nöron; SMN (survival motor nöron) geninde delesyon; proksimal tutulum. Tip 1 (akut infantil): doğumda veya 3-6 ay içinde hipotonik bebek, yutma-emme güçlüğü, oturamaz, yaklaşık 2 yaşında kayıp. Tip 2: ilk iki yılda, hiç yürüyemez, ~10 yıl yaşam. Tip 3 (juvenil): adolesan dönem, proksimal kas parezisi, iliopsoas ve kuadriseps erken; 30-40 yaşta tekerlekli sandalye. Tip 4: 30 yaş sonrası. Tedavi: intratekal nusinersen (SMN protein artırır, tip 1'de kullanılır). Kalıtım şekli: Notlarda cevabı yok.
Periferik sinir hastalıkları ve tuzak nöropatileri; diyabetik nöropati
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Karpal tünel: n. medianus transvers karpal ligaman altında sıkışır; geceleri artan ağrı, parestezi; Tinel ve Phalen (+).
Kubital tünel: n. ulnaris; son iki parmakta hipoestezi, hipotenar-interosseöz zayıflık, pençe el, hızlı atrofi.
Cumartesi gecesi felci: n. radialis humerusun spiral oluğunda bası; el bileği ve parmak dorsal fleksiyonu yapılamaz (düşük el), dirsek ekstansiyonu çoğunlukla normal.
Meralgia parestetika: n. cutaneus femoris lateralis basısı; uyluk dış yüzünde parestezi/hipoestezi, motor defisit yok.
N. ulnaris: fleksör karpi ulnaris, abduktor digiti minimi, interosseöz kaslar, adduktor pollisis; bilek ve son iki parmak fleksiyonu, parmak abduksiyon-adduksiyonu; duyu son 1,5-2 parmak ve el sırtı.
N. radialis: triseps, brakiyoradiyalis, ekstansör karpi radiyalis/ulnaris, ekstansör digitorum, ekstansör pollisis, abduktor pollisis longus; dirsek, bilek ve parmak ekstansörü, dirsek fleksiyonuna yardımcı; duyu kol-ön kol arka yüzü ve el sırtında ilk üç parmağa dek.
Charcot-Marie-Tooth: herediter polinöropati (OD/OR); ilk dekatlarda başlar, yavaş ilerler; pes kavus, çekiç parmak, alt ekstremitede distal güçsüzlük, atrofi peroneal kaslarda.
Vaskülitik nöropati: akut, ağrılı, asimetrik; tanı sinir biyopsisi; steroid ve siklofosfamid.
Yüzeyel refleksler: karın derisi (D1-L1), kremaster (L1-L2, n. femoralis), anal (S4-S5), plantar (S1-S2, n. tibialis; normal yanıt parmak fleksiyonu). Patolojik: Babinski ve eşdeğerleri (Oppenheim, Gordon, Schaeffer, Chaddock), aşil ve patella klonusu, Hoffmann.
Vitamin B12 eksikliği (spinal kordun subakut kombine dejenerasyonu): lateral (piramidal) ve posterior (derin duyu) kolonlar ve periferik sinirler; ataksik yürüyüş, Romberg (+), distalde hipoestezi, Babinski (+), DTR ↓; tedavi yüksek doz B12 İM.
Sinirlerin uyardığı kaslar ve periferik sinir yaralanmaları
Dönemler: 2021-22 staj grupları
N. medianus: pronator teres, fleksör karpi radialis; ön kol pronasyonu, bilek fleksiyonu, ilk 3 parmak fleksiyonu; duyu ilk 3,5 parmak; karpal tünel (Tinel, Phalen).
N. ulnaris: fleksör karpi ulnaris, fleksör digitorum profundus (4-5. parmak); bilek ve son iki parmak fleksiyonu.
N. radialis: triseps, brakiyoradiyalis, ekstansör karpi radialis; dirsek, bilek ve parmak ekstansiyonu; düşük el.
N. obturatorius (L2-4): kalça addüksiyonu.
Superior gluteal sinir (L4-S1): kalça abdüksiyonu; gluteus medius, minimus ve tensor fasya lata. İnferior gluteal sinir: kalça ekstansiyonu; gluteus maksimus.
N. femoralis (L2-4): kuadriseps femoris, iliakus ve komşu kaslar; diz ekstansiyonu ve kalça fleksiyonu (el yazısı not kısmen okunaklı).
N. peroneus (fibularis) (anterior tibial): tibialis anterior, ekstansör hallusis longus; ayak dorsifleksiyonu; fibula başı basısında düşük ayak. Düşük ayak nedenleri: lomber disk hernisi, peroneal sinir yaralanması, inme, kas atrofileri.
N. tibialis: gastroknemius; ayak bileği plantar fleksiyonu.
Periferik sinir yaralanması: nöropraksi (segmental demiyelinizasyon), aksonotmezis (Wallerian dejenerasyon), nörotmezis (akson ve sinir kılıfı bütünlüğü bozulur).
Brakiyal pleksus: C5-6 üst trunkus, C7 orta, C8-T1 alt trunkus. TOS (torasik outlet sendromu) alt trunkus ve skalenus anterior; C8-T1 dermatomunda hipoestezi.
Brown-Séquard sendromu (spinal kord yarım lezyonu, el yazısı not): lezyon tarafında spastik parezi, pozisyon ve vibrasyon duyusunda azalma; karşı tarafta ağrı-ısı duyusunda azalma.
Kas distrofileri, miyotoniler, inflamatuvar miyopatiler, periyodik paralizi
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Duchenne: X'e bağlı resesif; distrofin yok; 5 yaşından önce başlar, adolesanda tekerlekli sandalye, ~3. dekat ölüm. Proksimal güçsüzlük, Gowers belirtisi, psödohipertrofi, ördek yürüyüşü, kardiyomiyopati. CPK yüksek, EMG miyojenik, biyopside nekroz; kesin tedavi yok (kortikosteroid, ataluren, fizyoterapi).
Becker: X'e bağlı resesif, distrofin azlığı/yapısal bozukluk; geç başlangıç, yavaş progresyon, önce gluteus maksimus; psödohipertrofi, kardiyomiyopati; 30-40 yaşa kadar yaşam; CK her dönemde yüksek; kortikosteroid yürüme süresini uzatır.
Hipokalemik periyodik paralizi: Ca kanalopatisi; K <3 mEq/L; karbonhidrat bol beslenme veya ağır egzersiz sonrası dinlenmede atak; kuadriparezi, DTR ↓, duyu normal, solunum-orofaringeal kas tutulmaz; ataklar 48 saate dek sürer; EKG'de QT uzaması. Tedavi: yüksek doz KCl; profilaksi asetazolamid.
Nöromüsküler kavşak: miyastenia gravis ve Lambert-Eaton
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları, 2021-22 staj grupları
Miyastenia gravis (MG)
Otoimmün; postsinaptik nikotinik AChR'a karşı antikor; sinir-kas kavşağı hastalığı.
Dalgalı kas kuvvetsizliği, atrofi yok, DTR ve duyu normal; sabah iyi, akşam kötü; egzersizle artar, istirahatle azalır. %10-15 timoma, kalanında timik hiperplazi.
Kranial sinirler: I koku (kahve, limon); II görme keskinliği, görme alanı (konfrontasyon), göz dibi (papil ödemi, optik atrofi), ışık refleksi; III-IV-VI göz hareketleri (III gözü yukarı-aşağı-yukarı dışa ve üst göz kapağını kaldırır, IV göz içerdeyken aşağı-dışa, VI dışa bakış); V duyu (frontal, maksiller, mandibular), kornea refleksi (getirici V, götüren VII), masseter-temporal kas gücü; VII mimik kasları, dilin ön 2/3 tat duyusu; VIII işitme (Weber, Rinne), Romberg; IX-X konuşma ("aaa" ile uvula orta hatta), yutma, öğürme (gag) refleksi; XI sternokleidomastoid ve trapezius üst parça; XII dil (felçli tarafa deviasyon, fasikülasyon, atrofi).
Denge-koordinasyon: yürüyüş, tandem gait, Romberg, rebound, parmak-burun, diz-topuk, ardışık hareketler.
Duyu: yüzeyel (dokunma, ağrı, ısı); derin (pozisyon, pasif hareket, vibrasyon, derin ağrı); kortikal (stereognozi, iki nokta ayrımı, grafestezi, taktil lokalizasyon).
Refleksler: biseps C5-6 (n. musculocutaneus); triseps C6-7 (n. radialis); styloradial C5-6 (n. radialis); patella L2-4 (n. femoralis); aşil S1 (n. tibialis). Patolojik: Babinski (ekstansör plantar yanıt, parmak yelpazeleşmesi), aşil klonusu, Hoffmann (başparmakta addüksiyon-fleksiyon).
Bilinci bozuk hastada: dekortikasyon ve deserebrasyon rijiditesi.
Teorik çıkmışlar
Cevaplı dosyadan tekrar soruları (41 soru)
Sorular çıkmış konulardan, cevaplar “00-CEVAPLI- Nöroloji çıkmış cevapları 2022-2023” dosyasından hazırlandı. Dosyada cevabı olmayanlar belirtilmiştir.
MS atağı en az ne kadar sürmelidir? Cevap: En az 1 gün — Genellikle 3 ay içinde tam/tama yakın düzelir; enfeksiyon, ateş, metabolik neden dışlanmalıdır.
MS atak tedavisi nedir? Cevap: 1 g/gün iv metilprednizolon 5-10 gün; yanıt yoksa plazmaferez — İVİG'in yeri yoktur.
GBS'de BOS bulgusu? Cevap: Hücre artışı olmadan protein artışı (albüminositolojik disosiyasyon) — Solunum yetmezliği en önemli ölüm nedenidir.
GBS tedavisinde etkili yöntemler? Cevap: Plazmaferez ve İVİG; destek tedavisi — Antikoagülan, solunum izlemi, yatak yarası önlemi.
CIDP için gereken progresyon süresi? Cevap: 2 aydan uzun — GBS'den farkı: kranial/otonom tutulum ve solunum yetmezliği az.
İnme tanımı nedir? Cevap: Beyin damar hastalığına bağlı, ani başlangıçlı, 24 saatten uzun süren fokal nörolojik bulgu — BT ile iskemi-hemoraji ayrımı yapılır.
İskemik inmede rt-PA dozu? Cevap: 0,9 mg/kg
İskemik inmede hipertansiyona yaklaşım? Cevap: Acilen düşürülmez; 220/120 mmHg üzerinde kontrollü-kademeli düşürülür — Aşırı düşürme serebral perfüzyonu azaltır.
İnmede değiştirilebilir risk faktörleri? Cevap: Hipertansiyon, diyabet, kalp hastalığı (AF), hiperlipidemi, karotis stenozu, obezite, sigara, alkol, hareketsizlik
Hemorajik inmenin en sık 3 nedeni? Cevap: Notlarda cevabı yok — Soru listede var, cevabı yazılmamış.
Baş ağrısı alarm bulgularından birkaçı? Cevap: İlk veya en kötü baş ağrısı, orta yaş ve üzeri başlangıç, nörolojik bulgu, travma sonrası, progresif artış, tedaviye yanıtsızlık — Gebelikte ortaya çıkma ve egzersizle ortaya çıkma da alarmdır.
Supratentoryal baş ağrısını hangi sinir taşır? Cevap: N. trigeminus — İnfratentoryal: glossofaringeus, vagus, ilk üç servikal sinir.
Dev hücreli arterit tanısı ve tedavisi? Cevap: Tanı temporal arter biyopsisi; tedavi yüksek doz sistemik steroid — 50 yaş üstü, çene kladikasyonu, ani ağrısız görme kaybı, ESH/CRP yüksek.
Primer öksürük baş ağrısı tedavisi? Cevap: İndometazin — Yarısında Chiari-1 vardır; varsa C1-C2 laminektomi.
Tolosa-Hunt sendromunda etkilenen sinirler? Cevap: III, IV, VI, V1, V2 (kavernöz sinüs) — Steroide iyi yanıt verir.
Migren profilaksisi ne zaman başlanır? Cevap: Ayda 3'ten fazla atak (veya haftada 1), uzun ataklar, akut tedavi yetersiz/kontrendike, komplikasyonlu migren
Epilepsinin tanımı? Cevap: Provoke olmayan, 24 saat arayla ikiden fazla tekrarlayan nöbetler
Kore ve distoni farkı? Cevap: Kore: öngörülemez, kısa, zayıf, baskılanabilir; distoni: belirli postür, uzun, güçlü — Blefarospazmda tedavi botulinum toksinidir.
Alzheimer'da biyopsi bulgusu? Cevap: Amiloid plaklar ve nörofibriler yumaklar — Kesin tanı yöntemi notlarda yok.
Frontotemporal demansın Alzheimer'dan farkı? Cevap: Başlangıç 40-50 yaş; davranış ve kişilik değişikliği, hafıza göreceli korunur — Dil bozukluğu erken (parafazi, anomi).
Lewy cisimcikli demansın klinik özelliği? Cevap: Dalgalı bilişsel yıkım, görsel halüsinasyon, parkinsonizm — İleri yaşta 2. sık demans.
Cevaplar ders notundaki işaretli şıklardan ve metinden alınmıştır.
Şuur kaybı, anlamsız konuşma, ellerde otomatizm, yutkunma-yalanma tarzında nöbeti olan hastada tanı? Cevap: Kompleks parsiyel nöbet — Seçenekler: tonik-klonik, kompleks parsiyel, Rolandik epilepsi, basit parsiyel, atonik.
Duchenne müsküler distrofisi için yanlış olan hangisidir? Cevap: Kuvvetsizliğin fasiyal kaslarda egemen olması (yanlış ifade) — Doğru olanlar: X'e bağlı resesif, distrofin eksikliği, semptomlar erken çocukluk çağında başlar.
En sık görülen inme tipi? Cevap: Aterotrombotik iskemik inme
Multipl skleroz nereyi tutmaz? Cevap: Radial sinir (periferik sinir) — Optik sinir, serebellum, medulla spinalis, beyin sapı tutulur.
Kas hastalıklarının tanısında kullanılan test? Cevap: EMG
Status epileptikusta ilk tercih edilecek ilaç? Cevap: Diazepam
Serebellar lezyonu olan kişide hangisi görülür? Cevap: Ataksi
ADEM'in özelliği olmayan hangisidir? Cevap: "Optik sinir tutulumu yoktur" ifadesi (ADEM'de optik sinir tutulabilir) — ADEM: postenfeksiyöz/postvaksinal, monofazik, şuuru etkileyebilir, beyinde yama tarzı lezyonlar.
Guillain-Barré sendromu için yanlış olan hangisidir? Cevap: Tanı için MRI istenmesi (tanıda EMG ve BOS kullanılır) — Doğrular: BOS'ta albüminositolojik disosiyasyon, steroid kullanılmaz, tedavi plazmaferez ve İVİG.
Myastenia gravis için yanlış olan hangisidir? Cevap: Kranial kasların en az sıklıkta tutulması (yanlış; kranial kaslar sık tutulur) — Doğrular: timus hiperplazisi, DTR normal, tekrarlayan harekette kuvvetsizlik artar, akşama doğru yakınma artar.
Küme baş ağrısının özelliği olmayan hangisidir? Cevap: 4 saatten uzun sürmesi — Küme: periorbital, rinore, lakrimasyon, aynı zamanlarda gelme, 15-180 dk.
İlk epileptik nöbette kesin tedavi başlama kriteri olmayan hangisidir? Cevap: Hipoglisemi ve dehidratasyon ile ortaya çıkan nöbet — Kriterler: febril konvülziyon öyküsü, kardeşte epilepsi, EEG'de epileptik patern, tümör/AVM/ensefalit.
Sekonder baş ağrısını en güçlü düşündüren özellik? Cevap: Ani başlangıç ve progresif seyir
Migren tipi baş ağrısının özelliği olmayan hangisidir? Cevap: Hafif şiddette olması
Parkinson hastalığı için yanlış olan hangisidir? Cevap: Dopamin agonistlerinden fayda görmemesi (yanlış; fayda görür) — Doğrular: asimetrik rijidite, istirahat tremoru, fleksiyon postürü, levodopa yararı.
MS'te görülen beyin MR lezyonlarından olmayan hangisidir? Cevap: Subkortikal (dosyada işaretlenen şık) — Dosyadaki MR tarifi: periventriküler, multipl, ovoid, intratentoryal lezyonlar.
Akut iskemik strokta IV rt-PA için en uygun zaman? Cevap: İlk 3 saat (dosyada işaretlenen şık) — Ders notunda ayrıca yer almaz; el yazısı notta 4,5 saat ifadesi okunaklı değildir.
Periferik sinir tutulumunda olmayan bulgu? Cevap: Babinski testinin pozitif olması — Periferik sinirde kuvvetsizlik, duyu kusuru, atrofi, DTR azalması-kaybı görülür.
Myoklonik epilepside nöbet sıklığını artıran iki ilaç? Cevap: Fenitoin ve karbamazepin
MS'te ilk atakta en sık 4 klinik bulgu? Cevap: Optik nörit, serebellar sendrom bulguları; diğer ikisi notta yazılı değil — Genel MS kliniği: görme kaybı (genellikle tek taraflı), diplopi, hemiparezi, hemihipoestezi, ataksi, dengesizlik, inkontinans.
60 yaşında kadın, sağ şakakta yeni ağrı, dokunmakla artıyor, omuz ve sternoklavikular bölgede ağrı ve sabah katılığı: tanı? Cevap: Temporal arterit — Tanı biyopsi; diğer testler dosyada boş bırakılmış. Tedavi kortikosteroid.
75 yaş erkek, akşama doğru göz kapağı düşüyor, dinlenince düzeliyor: tanı ve doğrulayıcı testler? Cevap: Myastenia gravis. Testler: buz testi, anti-AChR/anti-MuSK/anti-Lrp4 antikoru, repetitif sinir uyarımı, tek lif EMG, tensilon (edrofonyum) testi
Parkinson hastalığının 4 kardinal bulgusu? Cevap: Bradikinezi, rijidite, tremor, postural instabilite (postural refleks kaybı) — Bradikinezi tanı için vazgeçilmezdir.
Karpal tünel sendromunda muayenede hangi testler pozitif olabilir? Cevap: Tinel ve Phalen testleri — N. medianus transvers karpal ligaman altında sıkışır.
Hipokalemik periyodik paralizi hangi kanal hastalığıdır, atağı ne başlatır? Cevap: Notlarda cevabı yok — Dosyada boşluk doldurma sorusu olarak verilmiş, cevapları yazılı değil.