Acil Tıp stajı sınavlarında sorulan 8 konu ve öğrenci notlarından derlenen cevaplar. Sorular grup çıkmışlarından ve arşivden; cevaplar yalnızca Acil Tıp notlarından. Kartlarla çalışmak için acil tıp uygulamasını aç.
Resüsitasyon & aritmi
KPR: kalite, başlama süresi, çocuk/bebek, adrenalin ve amiodaron dozları, ROSC, geri döndürülebilir nedenler
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
KPR kalitesi: dakikada 100–120 göğüs basısı, dakikada 10 kurtarıcı soluk; arrest fark edildikten sonra 10 sn içinde başlanır. En önemli amaç erken defibrilasyon.
Çocuk/bebek: bası derinliği bebekte 5 cm, çocukta 6 cm (testte "yenidoğanda 5, çocukta 6 cm" ifadesi); tek kurtarıcıda 30:2, iki kurtarıcıda 15:2. Pediatrik arrestin en sık nedeni solunum yetmezliği. Bebekte KPR öncesi baş pozisyonu: tragus–omuz hizası.
Adrenalin: 1 mg, 3–5 dakikada bir; 10 ml SF ile hazırlanır, kol 10 sn havaya kaldırılır, ardından 20 ml SF ile yıkanır.
Amiodaron: sınıf III antiaritmik; 3. şok sonrası 300 mg bolus, 5. şok sonrası 150 mg. Amiodaron öncesi düzeltilmesi gereken geri döndürülebilir neden: hipokalemi.
Hedefler: ana hedef arrest öncesi nörolojik duruma tam dönüş; ara hedef ROSC; ROSC sonrası satürasyon hedefi %92–98.
5H–5T (geri döndürülebilir nedenler): hiponatremi, hipernatremi, hipokoagulopati ve uluslararası hastalık kodları 5H5T'de yoktur. Gebede KPR pozisyonu supin. Hipotermi 30 °C altında KPR sonlandırılmaz. Hipotermide en hızlı ısıtma: ECMO; hipotermi tanımı 35 °C altı (36 °C yanlış).
Endotrakeal tüp (ETT) doğrulama: EtCO2 (kapnografi), 5 nokta oskültasyon; steteskopla sağda duyulup solda duyulmuyorsa tüp sağ ana bronşta (1–2 cm geri çek); epigastriumda duyuluyorsa özofagusta. Erkekte 23 cm, kadında 21 cm. ETT endikasyonu olmayanlar: girişimsel sedasyon-analjezi; GKS 13'ten 12'ye düşmesi.
EKG ve aritmi: VT, SVT, bradikardi, AV bloklar, U dalgası, V4R, inferior MI, PE EKG
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Nabızlı stabil ventriküler taşikardi (VT):amiodaron; unstabilse kardiyoversiyon; nabızsız VT/VF → defibrilasyon. Düzenli geniş QRS taşikardisinde ilk ilaç amiodaron.
SVT (dar QRS, ~150/dk): vagal manevra → adenozin (6 mg hızlı IV bolus, hemen SF bolusu, kol yukarı kaldırılır) → kalsiyum kanal blokeri / beta bloker → olmazsa amiodaron.
Bradikardi EKG'sinde ilk yapılacak:nabız kontrolü. Atropin sonrası yeterli yanıtta bakılacaklar: asistoli riski, AV bloklar. 1. derece AV blok, 2. derece Mobitz tip 2, tam blok EKG soruları çıkmıştır.
U dalgası: hipokalemi (kalp yetmezliğinde günde iki kez furosemid alan hasta). QRS süresi: 0,06–0,10 sn. 140 atım/dk düzensiz → atriyal fibrilasyon; AF + kalp yetmezliğinde ilaç: digoksin.
V4R: sağ midklaviküler hat, 5. interkostal aralık.
D2–D3 (inferior) ST elevasyonu: muhtemelen sağ koroner arter.
PE EKG'si: en sık sinüs taşikardisi; S1Q3T3, P pulmonale görülebilir; sol dal bloğu görülmez.
Aort diseksiyonu: en önemli risk faktörü hipertansiyon; tansiyonu düşürmek için esmolol.
Kardiyak tamponad: bulgular arasında olmayan: İVC'de kollaps; sol 4. interkostal aralıkta perikard tamponadında tedavi perikardiyosentez. Künt kardiyak travmada bradikardi, PVK, ST elevasyonu, açıklanamayan taşikardi görülebilir.
Travma: primer/sekonder bakı, tansiyon pnömotoraks, pelvik travma, şok, pediatrik travma
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Primer bakı: ABCDE ile hayatı tehdit eden problemler bulunup çözülür. Primer bakıda yapılmayan: kot kırığı değerlendirmesi. Primer bakı "B" aşamasında bakılanlar: tansiyon pnömotoraks ve açık pnömotoraks (bir grupta "primer bakıda olmayan" olarak yelken göğüs sorulmuştur). Primer bakıda serbest sıvı için USG/eFAST; travmalı hastada hava yolu için head tilt chin lift yapılır ifadesi yanlış seçenek olarak çıkmıştır.
Tansiyon pnömotoraks: iğne torakostomi/dekompresyon (14 G turuncu iğne, ~8 cm); bulgular: juguler venöz dolgunluk, trakeal deviasyon, tek taraflı solunum sesi alınamaması, hipotansiyon; takipne preterminal dönemde görülmez. Tüp torakostomi sonrası sualtı drenajı.
Pelvik kırık: ilk tedavi arter embolizasyonu (cerrahi dekompresyon yanlış); pelvik travmada hafif opioid verilmez; ilk kontrastlı BT yanlış ifade; üretra yaralanması bulguları (Foley takılmaz); mesane kaçağı için retrograd üretrografi.
Hemorajik şok: evre 2'de nabız basıncı azalır, kan transfüzyonuna hazırlık yapılır; masif hematoraks >1500 ml; ilk 1 L sıvıdan sonra kan ürünü (önce eritrosit sonra TDP). Traneksamik asit GİS kanamasında rutin verilmez. Hamilede V. safena kullanılmaz.
Pediatrik travma: penetran eviserasyonda konservatif kalınmaz (cerrahi); stabil solid organ laserasyonunda acil laparotomi yapılmaz; %25 kayıp acil cerrahi endikasyonu değildir. Kafa travmalı 3 yaşında çocukta bilinç şüphesi/kusma → BT.
FG'nin anlamı, yüksek enerjili travma kriterleri, hemorajik şok evre kanama miktarları, Le Fort 2/kafa tabanı: Notlarda cevabı yok.
Nörolojik & baş ağrısı
Baş ağrısı, SAK, kafa travması, kafa tabanı kırığı, nörolojik muayene
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Baş ağrısı (SAK şüphesi): BT normalse lomber ponksiyon (LP); BOS'ta ksantokromi. LP yapılamazsa 6–8 saat sonra BT tekrarı (veya 24 saat gözlem). "Önceki baş ağrılarıyla aynı şiddette olması" kırmızı bayrak değildir. Migrende ani başlangıç beklenmez. Efor ile artan, ani şiddetli baş ağrısı: SAK.
Kafa tabanı kırığı bulguları: rakun gözü, Battle belirtisi, rinore, otore; NG sonda takılmaz.
Kafa travması: nöbet profilaksisi için levetirasetam verilebilir; PECARN (<2 yaş): kendi boyunun yarısı kadar yükseklikten düşme BT endikasyonu değildir.
Zehirlenmede lokal belirti olmayan: DIC; öncelikli tedavi olmayan: kan transfüzyonu. İpeka şurubu kullanılmaz. Kimyasal gaza deriden maruziyette kıyafetler çıkarılır, hasta yıkanır. CO zehirlenmesinde ilk istek kan gazı.
Soğuk/ısı: siper ayağı (uzun süre ıslak ayak); soğukla ilgili hastalık olmayan seçenek: malign hipotermi (notta böyle yazılı); hipotermide en çok VF/aritmi riski.
Dalış/irtifa: çıkış barotravması değildir: sığ su bayılması; tip 2 dekompresyonda "büyük eklem ve cilt tutulumu patognomoniktir" yanlış ifade; pembe köpüklü balgam → yüksek irtifa pulmoner ödemi.
Ketamin: analjezik etkili anestezik, disosiyatif amnezi yapar.
Kan gazı yorumu, mekanik ventilasyon, NIV, PEEP, sedasyon
Dönemler: 2022-23 grup çıkmışları
Kan gazı örnekleri: pH 7,48 / pCO2 58 / HCO3 32 → metabolik alkaloz + respiratuar asidoz; pH 7,44 / HCO3 34 / pCO2 48 (kusma, ishal, karaciğer nakilli) aynı yorum. Diğer grupta "metabolik asidoz + respiratuar alkaloz" cevaplı kan gazı da çıkmıştır.
Mekanik ventilasyon (MV) endikasyonu olmayan: pH 7,25–7,35 (bir grupta 7,35–7,45) — pH normal aralığı endikasyon değildir. NİMV kontrendikasyonu olmayan: hipertansiyon.
Fentanil: toraks duvarı rijiditesi yapar. PEEP komplikasyonları ve amacı: Notlarda cevabı yok.
Girişimsel sedasyon–analjezi: ETT endikasyonu değildir; tok olmak aspirasyon riskini artırmaz (aspirasyon nadir). Aspirasyon cihazı 40 L/dk ve 300 mmHg.
Cevaplar Drive acil arşiv ve grup notlarından; olmayanlar belirtilmiştir.
Hangi geri döndürülebilir neden düzeltilmeden amiodaron verilmez? Cevap: Hipokalemi
Arrest fark edildikten sonra KPR kaç saniye içinde başlanmalı? Cevap: 10 saniye
Etkili KPR göstergesi? Cevap: Dakikada 100–120 göğüs basısı ve dakikada 10 kurtarıcı soluk
KPR'da en önemli amaç? Cevap: Erken defibrilasyon
Gebe kadında KPR pozisyonu? Cevap: Supin
5H–5T içinde olmayan? Cevap: Hiponatremi / hipernatremi / hipokoagulopati; uluslararası hastalık kodları yaşam desteğinde yer almaz — Gruplara göre farklı şıklar sorulmuştur.
Pediatrik KPR bası derinliği? Cevap: Bebekte 5 cm, çocukta 6 cm — Tek kurtarıcı 30:2, iki kurtarıcı 15:2.
Pediatrik hastada en sık kardiyak arrest nedeni? Cevap: Solunum yetmezliği
Adrenalinin KPR'da uygulanışı? Cevap: 1 mg, 3–5 dakikada bir; 10 ml SF ile; kol 10 sn kaldırılır; 20 ml SF flash
Amiodaron dozu ve sınıfı? Cevap: 3. şok sonrası 300 mg, 5. şok sonrası 150 mg bolus; sınıf III antiaritmik (Na, K, Ca kanallarına etki)
ROSC sonrası satürasyon hedefi? Cevap: %92–98
KPR'da ana ve ara hedef? Cevap: Ana: arrest öncesi nörolojik duruma tam dönüş; ara: ROSC
Hipotermide KPR ne zaman sonlandırılmaz? Cevap: Vücut sıcaklığı 30 °C altında
Hipotermi tanımı ve en hızlı ısıtma yöntemi? Cevap: 35 °C altı; ECMO — 36 °C altı yanlıştır.
ETT doğrulamasında kesin gösterge? Cevap: EtCO2 (kapnografi); 5 nokta oskültasyon — Sağda duyulup solda duyulmuyorsa sağ ana bronş (1–2 cm geri çek); epigastriumda duyuluyorsa özofagus. Erkek 23, kadın 21 cm.
ETT endikasyonu olmayan durum? Cevap: Girişimsel sedasyon–analjezi; travmalı hastada GKS'nin 13'ten 12'ye düşmesi
Pediatrik ETT çapı formülü / çocuk defibrilasyon joule / atropin dozu? Cevap: Notlarda cevabı yok
EKG'de nabızlı stabil VT: ilk ilaç? Cevap: Amiodaron — Unstabil ise kardioversiyon; geniş QRS düzenli taşikardide de amiodaron.
Dar QRS taşikardisi (SVT) tedavi sırası? Cevap: Vagal manevra → adenozin → kalsiyum kanal blokeri / beta bloker → amiodaron — Adenozin 6 mg hızlı IV bolus + SF bolusu, kol yukarı.
Bradikardi EKG'sinde ilk yapılacak? Cevap: Nabız kontrolü
Atropine yeterli yanıt olursa nelere bakılır? Cevap: Asistoli riski ve AV bloklar
Belirgin U dalgası nerede görülür? Cevap: Hipokalemi
V4R nereye yerleştirilir? Cevap: Sağ midklaviküler hat, 5. interkostal aralık
D2–D3'te ST elevasyonu hangi damar? Cevap: Sağ koroner arter (muhtemel)
QRS süresi normal? Cevap: 0,06–0,10 sn
AF + kalp yetmezliğinde ilaç? Cevap: Digoksin
PE'de EKG bulgusu olmayan? Cevap: Sol dal bloğu — P pulmonale olabilir; en sık sinüs taşikardisi.
Taşikardiye sebep olabilecek? Cevap: Dehidrasyon, hipertermi, hipertiroidi
Mobitz tip 1–2 ayrımı, Sgarbossa, posterior EKG yerleşimi? Cevap: Notlarda cevabı yok
Primer bakıda yapılmayan? Cevap: Kot kırığı değerlendirmesi
Primer bakının B aşamasında bakılanlar? Cevap: Tansiyon pnömotoraks ve açık pnömotoraks — Bir grupta "primer bakıda olmayan" olarak yelken göğüs sorulmuştur.
Tansiyon pnömotoraks tedavisi ve iğne? Cevap: İğne torakostomi (dekompresyon): 14 G turuncu, ~8 cm — Sonra tüp torakostomi (sualtı drenajı).
Tansiyon pnömotoraks klinik bulguları? Cevap: JVD, trakeal deviasyon, tek taraflı solunum sesi alınamaması, hipotansiyon
Tansiyon pnömotoraks preterminal dönemde görülmeyen? Cevap: Takipne
Travmada primer bakıda USG? Cevap: Serbest sıvı için eFAST/FAST — Künt abdominal travmada sol üst kadran + epigastrik ağrı: FAST.
Pelvik kırıkta ilk tedavi? Cevap: Arter embolizasyonu (cerrahi dekompresyon yanlış) — Hafif opioid verilmez; ilk kontrastlı BT yanlış.